Archive for Xaneiro, 2009

FAQ 1

31 de Xaneiro de 2009

Coñece vostede alguén que non sexa independentista?

Coñece vostede alguén que postule en termos políticos a dependencia nacional?

Coñece vostede alguén que non sexa nacionalista? Cal é a súa nacionalidade (a del/dela, a do non nacionalista)?

Que significa hoxe ter e manter con(s)ciencia de nación?

Substitúe a declaración pública á política?

Que é (para vostede) (hoxe) a política?

Cal é a incidencia performativa (histórica) dunha declaración sobre unha toma de posición política propia cando esta se reconduce, por asfixia mediática, á esfera do privado?

Substitúe o testemuño á acción?

Conserva algunha lexitimidade social o que noutra altura histórica se chamou “intelectual”?

Cantos intelectuais por km2 son admisíbeis nas condicións de ilegalización do pensamento que estamos a experimentar en termos culturais e mediáticos?

Dependería a resposta á cuestión anterior do grao de autonomía nacional e do grao de autonomía do campo de produción ideolóxica de que se trate?

Só intelectuais, artistas e outros suxeitos catalogábeis dentro do marco do chamado exotismo histórico manteñen a prerrogativa de declararse algo en termos de verbalización pública?

Son o mesmo discurso público e verbalización pública?

Hai posibilidade dun discurso público non verbalizado?

Como medirmos a eficacia das declaracións públicas?

A opción que queda é posibilismo raso e calculador vs. estatuaria pública nunha historia posíbel/improbábel?

Que facermos con tanto papel?

[Furtivos nunha praia. Fotografía de La Voz de Galicia]

Arredistas e irredentistas

29 de Xaneiro de 2009

Agora que Ferrín pide facermos outing colectivo no debate sobre a soberanía nacional e que a demanda coincide no tempo coa floración de mimosas e mais de facemillos, con todo o mundo a bombardear para que un abra trinque e faga amigos, vénme aos miolos unha dialéctica estraña, que non modulo nin matizo e que, como dirían os poetas posrománticos finiseculares (finiseculares de aí mesmo, non só os do XIX), abrocha de modo espontáneo e ceibo da ialma.

Percibo, en efecto, un movemento de contrarios a percorrer pantallas. Poñámoslle nome: arredismo do eu e irredentismo do nós. O primeiro mangonea en chats e foros, funciona e desarma no espacial-identitario. O segundo goberna en Facebook, sen ir máis lonxe. O seu funcionamento especialízase no crono-identitario.

O arredismo do eu implica unha pulsión por abandonar o que se é, a identidade individualizada que cansa e provén xa do vello ennui pascaliano (nada a ver coa frivolización Gainsbourg, que lembra máis ben a ensoñación dun Pour-soi sartreano a percorrer corredores filolóxicos e a custodiar todo parler-femme). O arredismo do eu conduce á multiplicación viral da identidade. Senta un cos dedos no teclado e xa é tantos coma teclas. En minutos a identidade abisma ao exponencial. Nun chat paquistaní que espiei esoutro día preguntaban segundo entrabas: casta? relixión? E un pode arredarse de si, centrifugarse na voráxine, evadirse do sangue e do fedor que emana de boca e horario. O vicio é individual.

O irredentismo do nós consiste nun movemento de ex-pulsión, de auto-propulsión no carrusel da vida xa vivida ou case vivida, pero conduce a outro territorio, a territorios comúns. Basicamente, hai unha nostalxia do tempo neste caso. Facebook alela acenos e os acólitos desa mística acoden en comuñón ás campás da vella infancia para reconquistar pasados, vidas que puideron ser, anagnórises diferidas, como no atildado Eliot. Alí, onda a terra usurpada da xuventude ida para sempre, localizamos nomes, pasos, sombras. Ou tamén onda a fronteira deíctica que constitúe a linguaxe e anuncia estou aquí. Nunca só, na horda.

[Xardín da Place André Maginot de Nancy, La Lorraine et l’Alsace retrouvée]

Perfopoesía, polipoesía

29 de Xaneiro de 2009

En Sevilla, na Alameda de Hércules, vai ter lugar dentro de nada o II Festival Internacional de Perfopoesía. Semella que o han pasar ben. Hai montaxes que recollen algo da edición anterior, coa cabalgata de grúas e outros momentos.

[Foto de M.J. Martínez Palero, tomada do blog El vals de los elefantes. A domadora, Gracia Iglesias, participará no Festival por segundo ano]

O “Breviario” de Nicolás

28 de Xaneiro de 2009

Transcribo e asumo o apuntamento que abre o “Breviario” de Ramón Nicolás no número 36 da revista Biblos, que acaba de chegarme. Os escritos de Nicolás parécenme sempre sensatos, lúcidos, transparentes. Ten unha poderosa capacidade para a argumentación e tamén para a comunicación. Sen alzar a voz. Coa constancia dos prudentes. Os seus breviarios na publicación que dirixe Carmela González dan forma sempre ao que é necesario manifestar e ao que sería mester concretar para construír un campo cultural máis dinámico e autónomo. Constátase aquí máis unha vez:

Desculpen os lectores que retorne ao asunto da crítica literaria galega, asunto que talvez a poucos importe mais si a quen isto subscribe. Chámame poderosamente a atención como algúns eventos de carácter cultural, organizados por asociacións ou institucións de diverso xorne, mais vinculadas co libro de noso, ou mesmo coas industrias culturais de noso, evidencian un esquezo, ao meu ver magoante, respecto da presenza que este colectivo, organizado nunha sección homónima no seo da Asociación de Escritores en Lingua Galega desde hai dous anos, debería ostentar nos foros nos que se atende tan xenerosamente a outras realidades. O noso é un elo, se cadra estea de máis dicilo pero talvez cumpra lembralo, básico nese percorrido que o libro fai desde as instancias creativas até chegar ás mans do lector ou da lectora. Imaxinen vostedes que, de súpeto, desaparecesen totalmente das follas dos nosos xornais, dalgunhas revistas, dalgúns blogs ou páxinas webs, dos suplementos culturais e literarios, as referencias aos nosos propios libros: estes serían aínda máis invisibles, como tamén os seus creadores, e as editoras que os fan posibles…, e teño para min que o colectivo arriba mentado aínda o é. Pódese estar máis ou menos de acordo coa actual crítica, abofé, mesmo discrepar dos xuízos e opinións dos que a exercemos, mais o papel que cumpre na cadea do libro galego non se pode, ou debe, ignorar.

[O crítico Ramón Nicolás nunha fotografía tomada da páxina web da Editorial Galaxia]

Privacidades

27 de Xaneiro de 2009

Un dos parámetros que se move a maior velocidade entre os que dan conta do que somos en termos culturais é o da delimitación privacidade / publicidade. Este mesmo parámetro, por certo, parece moi importante asemade para informar sobre o blog como discurso que reformula ou actualiza as escritas do eu e procura dalgún xeito o territorio social da intersubxectividade.

A delimitación que menciono ten un correlato nesta outra: espazo privado / espazo público, cruzada hoxe pola idea que Marc Augé fixo célebre coa etiqueta non-lugar.

Falando hai un momento con persoas novas, detectei un par de observacións formuladas con naturalidade. A primeira relacionábase coa inestabilidade dos non-lugares na percepción que deles teñen as novas xeracións, para as que me parece probábel que o concepto sexa inoperativo e aínda pintoresco. Detectei mesmo a posibilidade dun movemento conceptual de inversión coa idea de lugar, de xeito tal que unha praza pública podería ser percibida por algúns, non agora pero si talvez nun futuro non lonxano, precisamente como paradigma da transitoriedade e da funcionalidade espida, dúas das marcas asignadas por Augé aos non-lugares. A outra observación, marcada igualmente por un aceno nalgún sentido nihilista, ou acaso por unha crítica nada cínica dos imaxinarios da memoria, referíase ao testemuño histórico e por extensión á historicidade. Ao testemuño experiencial, directo, ao que pode ser verbalizado polos protagonistas auténticos dos sucesos vividos. Con referencia a Vonnegut e ao seu coñecido relato sobre os brutais bombardeos sofridos por Dresde cando a Alemaña nazi estaba xa derrotada —pero non necesariamente entroncada co xiro lingüístico e pragmático das ciencias sociais—, a idea que surxiu era bastante simple. Para que (precisamos) a historia?

[Dresde tras os bombardeos aliados de febreiro de 1945]

Cinta na Caeira

25 de Xaneiro de 2009

Na anotación anterior falei da casa de Cinta, avoa de meu pai, na rúa da Amargura. Acabada a guerra, algún día dos primeiros anos 40, viaxou a Pontevedra. Quixo ir soa. Imaxino, pero non teño datos precisos, que puido ser en 1943, o ano no que se inaugurou a liña ferroviaria entre A Coruña e Compostela, que enlazaba coa vella vía a Carril. A idea era visitar o lugar no que mataran a Víctor e a outros compañeiros galeguistas e republicanos. Recibiuna en Pontevedra Amalia Álvarez Gallego, viúva de Alexandre Bóveda. Foron logo á Caeira. Disque Amalia foi a autora desta fotografía de Cinta a carón do piñeiro contra o que fusilaran en novembro de 1936 o seu fillo maior. A Bóveda matárono no mesmo lugar. Tamén onda esta árbore, seica. Meu pai lembra —tiña cinco anos recén cumpridos— que acompañou á nai aquela noite na colexiata de Santa María. Rezaría por unha conmutación de pena.

Xerardo Álvarez Gallego, en Vida, paixón e morte de Alexandre Bóveda, conta algo sobre o lubre da Caeira, aquel piñeiro e a súa corta, que presupuña ordenada por mandos militares para intentar evitar o que naquela altura xa era inevitábel, a peregrinaxe de familiares e compañeiros de partido a un lugar que simbolizaba a continuidade do ideario galeguista. Fala tamén dos pitelos da árbore conservados como reliquias en Bos Aires, cidade na que puido editar o libro dedicado ao seu cuñado e camarada.

Hai moitos anos intentei escribir un poema sobre esta fotografía. Non souben. O encadre, que non semella profesional, aínda fere.

[Cinta Rei na Caeira, anos 40. Fotografía talvez tomada por Amalia Álvarez]

Cultura europea

24 de Xaneiro de 2009

Entre as rúas de Donas e Vedoría. Abaixo, Afonso IX, e dobrando logo á dereita, a costa da Amargura. Na memoria infantil, este edificio de estraña planta trapezoidal era o lugar de paso entre as casas dos avós paternos e a casa da bisavoa Cinta, entre as rúas de Santa María e da Amargura, pasando polo lateral da colexiata, pola casa na que nacera Menéndez Pidal e polo pazo de Cornide, noutro tempo os Tomasinos, onde estudara meu pai e onde tempo despois, mediante aquelas doazóns sen volta, pasaban algunha noite estival o tirano e a súa dona, logo de viren dalgunha recepción oficial en María Pita ou dalgunha compra nas afamadas xoierías da rúa Real, San Nicolás e outras. A rúa da Amargura, onde vivía o tío Ismael, sen pernas.

Ser neno na Cidade Vella tivo que marcarnos, visto en perspectiva. Tiña que marcarnos máis do que creo que en realidade nos marcou. A quen condicionou definitivamente aquela cartografía e aquela convivencia diaria coa nova orde saída do 36 foi aos avós paternos, sobre todo a ela, a Carmen, membro da Escola Dramática Galega arredor do ano 20 malia nacer e vivir parte da infancia en Santander. E, claro, a Cinta. Supóñoo, en relación con Cinta, porque é pouco o que sei (nada se falaba). O pobre Víctor, os libros da casa a arder mal, o medo insuperado… aínda cando avanzados os 70 pretendín eu pendurar certas iconas levemente revolucionarias no dormitorio familiar. O escenario urbano tiña unha cor definida, moi definida. Era a cor dos uniformes militares. Aquela tea. Aquel olor. Aqueles retais cos que Concha, a Tata, que traballaba para os talleres da Maestranza de Artillería, facía logo algún coxín. Cómo lembro aquel coxín da bisavoa Dolores sentada na mínima cadeira de espadana relendo mil veces non sei se Dumas! Cómo lembro aquel coxín intemporal, pequeno e pobre, por asociación irremediábel co sotaque seu de Lerma, reencontrado trinta anos despois por min nos fríos da Arlanza. Exacto ao que ela mantivo durante toda a vida malia saír ou fuxir de Burgos antes de acabar o século XIX, pode que sen ter cumprida a maioría de idade, con rumbo norte, ao Cantábrico.

Xogabamos ao fútbol á saída do colexio, demorando un momento a hora de xantar, mentres chegaban as nenas do bairro, escolarizadas lonxe, e pasaba un cabo puntualmente, creo que rozando as dúas, cunha bandeixa que levaba a comida dicíase que a un coronel, para que a probase e se tal a aprobase. Ía dun cuartel a outro cuartel, dando a volta por San Francisco. Porque na Cidade Vella, alén de estar as sedes da Capitanía Xeneral da VIII Rexión Militar e do Goberno Militar había infinitos cuarteis. Visto en perspectiva, a Cidade Vella era un cuartel. Era tamén o espazo da Policía Militar patrullando entre Intendencia, Infantería, a Farmacia Militar, a Hípica, as vivendas de oficiais e suboficiais no Campo da Estrada, onde a avoa Carmen levaba a roupa a clareo… Tamén a Caixa de Recluta, da que podería contar algún episodio de sarxentos e brigadas, tenro, malia todo. E o caso é que un viña doutra vida. Da vida inocente e desregularizada de Monte Alto. As rúas Pinares, Camariñas, o espazo aberto ás Lagoas, Washington, Friol, a canteira da que saíu a pedra para o dique, o cárcere e a Torre. O matadoiro, as penas, as ferranchinas, o secadoiro, a fábrica de gafas, os chamados fabriquíns, a praia de San Amaro e se acaso o Orzán, xa lonxe. Os combates entre rúas, a pedradas; as patacas asadas ás oito do serán no inverno nos campos últimos do que a pretensión municipal rotulara como Avenida de Hércules (con todo, nome claro); o pequeno sangue nos xionllos, o fútbol sempre. Once anos aló, outro planeta. Da pedagóxica violencia infantil, ilimitada case nas prácticas tribais e na okupación de espazos abandonados ou semiabandonados para alí constituírmos repúblicas, acracias menores, á violencia simbólica desde logo desapercibida do pánfilo cabo que a diario levaba o prato co rancho para que o coronel dese o prace. Violencia simbólica porque a rúa, na Cidade Vella de entón, era un espazo deles, unha extensión naturalizada da orde e dos quefaceres militares, un lugar de paso entre dependencias lexítima e indiscutibelmente propias. Pouco que ver para min co mundo idílico do cabo Rusty, alén do Campo de Marte, xa só lembrado daquela, cando non sen solemnidade parabamos de chutar contra o paredón ou o portón alcumado da nao capitana e o orbe se detía a observar, pensando nós en Carpanta e naqueles quentapratos nos que el arreo cismaba, as présas do cabo de artillería a levar o seu vindo da antiga ceca medieval pola travesa de San Francisco, camiño da Maestranza. Finais dos anos 60, comezo dunha adolescencia que entón duraba menos que agora.

Pero eu só pretendía dicir hoxe que a iniciativa do Goberno Zapatero para a constitución dun Centro Internacional de Recursos sobre a Cultura Europea na vella sede do Goberno Militar da Coruña me parece ben. Agora só falta pensar algo sobre que sexa a cultura europea. Se existe como tal cousa hoxe. Hoxe digo, e non en Kant ou en Goethe ou aínda en Byron. Se ten hoxe esa dimensión unitaria que o nome quere instaurar sobre a cousa cun sentido eminentemente político e performativo: de construción identitaria nalgún sentido común, unha vez que a Constitución non foi e semella que non irá por moita trampa oculta que os burócratas de Bruxelas e Estrasburgo habiliten. O ministro Molina deixa ver nos seus libros unha noción de cultura bastante definida. Talvez sexa esa a noción que soña para a rede de centros que aspira a instaurar en todos os países da Unión Europea. Documentar e pensar a cultura europea. Magnífica idea. Ora, e sen ánimo de marcar distancia moral co proxecto, imaxino a faciana do ministro británico, ou mesmo a do maltés, por non falar da do francés cando Molina largue o envite. Non converxo sempre co que di o comparatista romano Armando Gnisci sobre a necesidade de pensar poscolonialmente Europa, saíndomos da razón colonial de supremacía de certos valores locais lidos como universais —eurocentrismo— para entender a historia do mundo a partir do século XVI; tampouco con todo o que postulan os teóricos da condición subalterna. Só demando que un proxecto desta clase, de ir, vaia asentado nunha comprensión ampla e non restrinxida do que é a cultura e do que é Europa.

[Sede do Goberno Militar da Coruña, visto aquí na esquina das rúas de Donas e Vedoría. A fotografía de César Quian publícaa hoxe La Voz de Galicia]

Silencio administrado

23 de Xaneiro de 2009


Creo que este venres sairá na edición galega de El País algo sobre os autores que calan. En fin, todo o que se convoca coa expresión “preferiría non facelo”, xa moi ecoica e impostada pero aínda enigmática pola asimilación cultural prevalente da figura do escritor, a quen poden adxudicárselle unha pluralidade grande de veleidades, pero raramente a da discreción, a da vontade de non ser percibido como voz ou conciencia. A xente pensa que escritoras e escritores sempre queren estar. Mesmo estar antes que ser. Por diferentes motivos, Melville, Rimbaud, Kafka, Joe Gould, Oreiro, Salinger, Vila-Matas e todas as tanxencias que saen da postulación dun eu que fala procuran logo algunha forma de ocultamento dos discursos e do suxeito, na vida persoal ou na figuración dun personaxe de ficción. Abandono das quintelas literarias, silencio administrado. Quintelas: Beatriz, Anxo. A pares, Paulino, a pares. Incontábeis pero contados, porque logo están os que non se contan. Espero que M exculpe algo que talvez saia o venres no xornal mencionado: calar porque alguén entendeu (e publicou) que un desexaba calar; non contradicir esa interpretación; facer diso un compromiso. Ou velo todo como unha miraxe entre os espellos, un terceiro home que pasa. Compénsese iso entón cunha poética para un proxecto fanado. Foi escrita hai catro anos, pero algo conservará do que daquela puido haber de certo:

Se non resultase histriónica e excesiva a palabra para case calquera balance, se non parecese letra de tango ou reclamo dunha atención que non desexo, diría, como en forzada conversa de ascensor, que o poeta do meu nome fracasou en todos os obxectivos que algún día fixo propios. E dado que só subo até o segundo andar e le temps s’en va, declaro, a xeito de apeo das leiras de meu, isto que segue: asumín en Sombra de unidade (1990) un discurso próximo a un esencialismo metafísico e abstracto no que as quietudes místicas e os non-rostos pintados por De Chirico foron referente principal (RD diría que quixen facer poesía a-confesional e estatuaria, con demouca do eu); concretei nas circungrafías de Momentum (1997) unha historia non desemellante sobre o eu/ti inalcanzábeis, que quixo ser tamén gravura e danza sobre un taboleiro de xadrez/corpo para explorar o descentramento das identidades e o abismo que sempre representan as accións de coñecer ao outro, autocoñecerse e despois contalo. En Pedra de Nadir (1995) acougara na lírica para ollar a morte e a oquedade. Conmovido acaso polo tango aquel e non sabendo dominar o silencio, a poesía —escasa— que escribín nos últimos dez anos non me parece outra cousa que a impugnación —pode que algo cínica e oportunista— do previamente dito.

[Carátula do DVD da edición alemá do filme Blast of Silence (1961), de Allen Baron]

ps1. Saíu o anunciado en EP. O texto é de Daniel Salgado (23 01 2009).
ps2. Complemento imprescindíbel de Helena González en Das orixes de marzo: “Elas e a síndrome de Rimbaud” (31 01 2009)

A reaparición de Wally

21 de Xaneiro de 2009

Cando Ban Ki Mun espertou a Unión Europea seguía alí, onde sempre, en Bruxelas. Nada está a altura das circunstancias históricas que vivimos. Ban é un reputado experto en desaparecer, confesar feblezas anímicas e ameazar pirañas con pompas de xabrón. Reactiva a peor faciana dunha secretaría xeral da ONU desprestixiada e ineficaz (o seu nome nin se cita no recente Informe Anual do IGADI, todo un síntoma). A UE dedícase apenas a botar contas do que toca poñer desta vez para reconstruír as infraestruturas, as escolas e os hospitais que con rigorosa periodicidade Israel destrúe en Gaza. Nós montamos e pagamos e eles desmontan. Esa é a sucesión da maré. Non semella haber espazo para outra cousa. Eles proban armamento novo, de fabricación propia ou surtido desde os cen sotos do mundo, e nós temos que limitarnos a pedir o boicot aos melóns de Haifa e ás epiladys de Tel Aviv.
[Ban Ki Mun na súa visita de onte a Gaza]

Miles gloriosus

20 de Xaneiro de 2009


Falando de autoimaxe e de priapismos como o do animal de Canetti (o animal do que fala Canetti; vid. infra), sempre sentín a tentación de someter a análise narratolóxica a letra da rancheira de Joaquín Sabina “Y nos dieron las diez“. Hoxe é tarde e non podo estenderme, pero direi o mínimo que calquera que preste atención ao discurso sabiniano podería percibir sen esforzo. Abstereime de valorar as dimensións biografista, psicanalítica, figurativa, antropolóxica, trópica e rítmica do poema: “fue en un pueblo con mar”, “tú reinabas detrás de la barra del único bar que vimos abierto”, “broma macabra” por “broma pesada”, etc., nalgún caso recoñecerei que non exentas de certa graza. Gracejo, para ser máis preciso.

Cinguireime á análise do relato e do mundo por el constituído. Atenderei en particular aos desaxustes diexéticos, aos embragues e desembragues enunciativos (p.e., entre o verso 1 e o verso 2; non, isto mellor non) e tamén, algo, á fachenda performativa do eu que fala e protagoniza os sucesos, desenvolvidos nun lapso dun ano que se retroalimenta co retrouso da historia desa dilatada emoción, dito este (y nos dieron…) ás veces no que é un aparente “case-directo” ou evidentia recente e, xa na parte final do relato, como un eco lembrado que en realidade corresponde ao momento da escritura da canción, o membro xa relaxado con certeza doce meses despois do lance erótico acontecido no que acabamos sabendo que era lugar natal da narrataria (para o caso, unha serrana de litoral).

A historia, complementada nos seus baleiros informativos, é máis ou menos esta: o cantante dun grupo pop-verbeneiro-amariachado acaba un concerto nunha localidade mariñeira (só alguén moi de aló dentro di “un pueblo con mar”), sae de marcha talvez escoltado polo mariachi que o acompaña no escenario e localizan, xa case pechando, un bar no que unha muller fermosa atende na barra e serve as copas. Semella haber bo feeling instantáneo, acaso inducido por anagnórise feromónica que rapidamente se desenvolve en intercambio táctil de tipo descompensado (var. dixital-inguinal): ela debuxa un corazón cun dedo no lombo do pavo e el corresponde introducindo a man debaixo da saia. Ben. A min todo iso tanto me ten como narratólogo.

O que me molesta un pouco é o xeito no que esta clase de música anestesia o bulbo raquídeo do común da audiencia e consegue infiltrar, sen percepción por parte deses terceiros, unha serie realmente notábel de imprecisións narrativas. Porque a ver, se é verán e acabou o concerto e foi de copas e ela chiscou un ollo e o mariachi todo se retirou discretamente ao hostal e as farolas tal e tumba e o verán non sei que e a lúa atopounos espidos ao anoitecer, como é que só son as 10 pm, i.e. as 22 h., no momento en que o eu lírico comeza a experimentar unha certa turxencia emocional? Pero a que hora acabou ese concerto, señor? Ás 7 pm? Era un concerto para a infancia?

Obsérvese que, por cortesía analítica, non entro agora a dirimir a credibilidade ou verosemellanza do longo sostenuto do narrador, que, segundo testemuño propio, iría desde as 10 pm até as 3 am como mínimo. Cinco horas!! En fin, acéptoo, acepto todo, Sabina. Incluso o de que rompas os cristais do Banco Hispano Americano antes de ser absorbido, o banco, por Botín. A min iso dáme igual. E o papel actancial dos municipais, reducidos a figurantes, o mesmo. O que non é de recibo é ese tratamento do tempo da historia, home.

[Sabina despois de declarar]

Todo polo compango

18 de Xaneiro de 2009

Na proxección exterior o máis complexo é sempre tratar con quen vive na porta do lado. A imagoloxía sabe moito diso. As comisións de festas locais tamén. E os mozos que mocean fóra de circuíto non digamos: a violencia marca aí campo como en ningunha outra esfera. Esa era a tradición polo menos. A imagoloxía, en fin, analiza a imaxe que temos de nós mesmos e a que outros teñen do que somos. Fala de como nos ven (heteroimaxe) e de como nos vemos (autoimaxe). Todo aquilo de Marco Aurelio, Madame de Staël e pouco máis. Vía [privada] Arume, van estas caxigalines de Terapia de Grupo & Versión Asturiana, a produtora que traballa dobraxe, autoimaxe e humores. Eis galegos e asturianos en pulp(o)/compango fiction. E Ezequiel transliterado tamén.

[Samuel L. Jackson e John Travolta, intérpretes da película Pulp Fiction (1994) de Quentin Tarantino]

Isomeracións (ii)

18 de Xaneiro de 2009

Amor. Amigo. Inimigo. Inicio. Abro. Abra. Palabra. Linguaxe. Acción. Discurso. Curso. Curro. Encerro. Secuestro. Inculpo. Abuso. Violo. Biolo. Biombo. Ombudsman. Sueco. Escando. Mido. Midas. Ouro. Tacto. Conversión. Cambio. Corto.

[Dadolito procedente dunha excavación en Ning-Ur, nordés da provincia chinesa de Hebei]

Microrroturas (vi)

17 de Xaneiro de 2009


Identidade hifenizada de salón

O de Meñaka díxolle no descanso do partido ao de Bañaderos que subira a banda para conectar co de Arguineguín, quen a súa vez debía aleccionar ao de Jalisco para ler mellor o partido acolá pola esquerda. O de Corcubión contemplaba en pose de esfinxe maragata desde o palco, a carón do de BCN, expansivo e dominador. Na butaca da casa, eu, o de Gorgullos-Tordoia-Coruña-Brest-Reboredo-Barallobre-Lisboa-Friburgo-Castiñeiro-Espasante, tremo co medo polo que nos faga o de Rosario (Santa Fe) despois do tempo de lecer-mexar.

[O de Meñaka, a profundar na táctica, fatiga a banda]

In dubio morreo

16 de Xaneiro de 2009

A antropóloga panameña Gladys Block publica no último número de Sociological Papers Today o traballo “In dubio morreo: No-sound of kisses”, no que repasa o tópico cinematográfico “beixo-por-silencio” e en particular a incidencia nos comportamentos sociais de tan socorrido imaxinema fílmico. En definitiva, o tránsito entre o visual e o mundo da vida dese pulo tantas veces contemplado nas pantallas que move a un individuo a romper o discurso doutro (mesmo o seu parrafeo dubitativo no transo de declarar algo complicado, acaso amor) cun beixo máis ou menos semiotizado como paixón. Un beixo, de porparte, largacío, inacabábel ás veces, de xeito que o espectador resulta conducido nese instante a un ricto de varia lección que só a escuridade da sala exculpa. Certamente, son numerosos os tics visuais do movemento osculario de procedencia fílmica que traspasan as nosas vidas e afectan as prácticas sociais. Quen non sorprendeu, dobrando a rúa nun solpor de abril, unha parella bicándose no momento exacto no que un dos partícipes no intercambio de salivación (habitualmente, pero non sempre, un de sexo feminino) ergue nun ángulo de 60-95º (dependendo do índice de masa corporal) a perna esquerda? Quen non foi testemuña, no momento dun acceso labial igualmente sorprendido, dunha especie de imposición de man branca sobre caluga bruna, trasunto a miúdo dunha dialéctica produtiva, malia furtiva, do ficcionalizado encontro inter-clases? Fílmica toda esa linguaxe, lexicalizado ese habitus. Dalgún xeito, amortizado mesmo como pragmatema sentimental.

O que me resulta máis enigmático do expediente Block, aplicado por certo ao grupo de idade 16-39 na zona do estado de Utah non dominada por confesións erorrelixiosas que comezan por M, é a procedencia do lema latino que emprega no título do seu paper, pois até agora considerábao eu restrinxido á zona (ampla) de Mieres. Foi precisamente un mierense, amigo do Gran Arume, quen na transición, dominado por un certo desarranxo ideolóxico-hormonal, activou o formulario e argumentario in dubio morreo, entón cun sentido eminentemente práctico ou, como diría Heidegger, pro-xectivo. Ontes, nunha reunión de colegas, alguén puxo no meu maxín xuvenil esa pauta, orixinando na reunión un pathos admirativo non exento de sorpresa, pois con frecuencia consideramos que os compañeiros de traballo son persoas de vida ordenada. Ca! Ao César o que é do César. E a Asturias o que de alí procede. Só falta agora que a señora Block revele se naquela hora, early oitentas, moraba ela en Mieres.

[Breznev e Honecker suspenden un joc-partit sobre materialismo histórico e proceden. Na instantánea apréciase o Gestus 2 dos acima mencionados. Aliás, Igor Kolodronovich, testemuña presencial dese ósculo histórico e fontaneiro durante quinquenios na nomenklatura moscovita, tenme comentado en privado que no instante exacto captado pola cámara (Gestus 1, punctum 3) Honecker erguía a perna esquerda, 45º aprox. Hollywood omnipotente ]

Topoloxía (3)

14 de Xaneiro de 2009


Retomemos o asunto que ontes quedaba aberto a partir da lectura do blog de Carlos Callón.

Nunha anotación do pasado 17 de novembro formulei unha proposta que agora recupero: hai que aprender a usar o par cohesión-proxección sen exceso de condicionantes identitarios. Que quero indicar con isto? A cuestión é simple: reclamo o abandono definitivo dunha pauta cultural moi típica dos procesos de resistencia cultural, unha pauta esgotada como programa e como actitude, a do agonismo identitario e cultural, quer nun plano tráxico ou fatalista quer nun plano de mera exhibición dun (re)sentimento de comunidade violentada ou apenas atribulada. Por suposto, estou moi lonxe de atribuír esa pauta cultural á posición de Callón ou á doutros compañeiros que até agora interviron no debate sobre a proxección exterior da cultura galega.

A formulación sería por tanto esta: non é intelixente adiar nada do referido á nosa proxección cultural no mundo por non termos resolvidos os conflitos internos arredor da identidade e a cohesión cultural nun plano nacional ou nun plano que poderiamos denominar de servizos e mercado. Falo de conflitos onde outros poderían falar mesmo de batallas ou de palabras máis grosas para referir a existencia comprobada, pero non polarizada senón gradualizada en forma de continuum, de dous perfís diferentes de usuarios, produtores e xestores do cultural no noso país: os de instalación básica nunhas coordenadas galegas e os de instalación básica nunhas coordenadas españolas. Eses dous perfís, esas dúas esferas que o son en parte ideolóxicas e sobre todo de pautas de consumo e de prácticas culturais, existen. Sen dúbida ningunha, existen.

Reitéroo: non é intelixente vivir de xeito agonal ese conflito. E tampouco o é pensar que é prioritario avanzar posicións e consolidar novas prácticas (conseguir que todos os galegos lean Os libros arden mal en galego; conseguir que todas as bibliotecas do país estean ben dotadas e atendidas; conseguir un desenvolvemento completo da Lei do Libro e da Lectura, conseguir que en Alvedro se poida mercar a última novela de Borrazás ou un libro de poemas de Xohana Torres…) antes de dar o paso de proxectarnos fóra. Digo máis: non sería intelixente, nin honesto, deixar de proxectar fóra o conflito existente, ocultalo.

Dentro e fóra son nocións que hoxe non poden ter o mesmo significado que puideron ter para unha percepción xeométrica da realidade. É máis intelixente pasar a entendelas nun sentido topolóxico. En definitiva, e por ser gráfico, discrepo destas palabras de Manuel Rivas na entrevista recollida en Vieiros que se citou no post anterior: “Sería irreal esperar que os franceses, ou os fineses, ou os norteamericanos desen un trato destacado ás nosas obras se estas obras non teñen ese trato no propio país”. Pois non, amigo Rivas, non sería tan irreal. O irreal é pensar que aquí imos solucionar algunhas cousas de fondo nun par de anos antes de coller a mochila e saír fóra. Así que non hai que esperar a que La Voz de Galicia deixe de tratar como trata á cultura galega, aos seus axentes e produtos en termos de comparación con outros ditos nacionais ou internacionais, e abandone dunha vez por todas a praxe homologadora “Chapuzas galegas”, baseada na somatización por parte dalgún cerebro da casa —de varios, con certeza— dunha subalternidade estética e social a todas luces digna de pasar consulta patolóxica. Aliás, os quiosqueiros dos aeroportos galegos poñerán á venda o que lles pete e o que lles esixa o mercado. E o mercado esixe neses non-lugares algo apropiado para a lectura nesas condicións ou alá arriba sobre as nubes, unha paraliteratura que nós por certo non temos, unha prensa deportiva da que nós por certo carecemos, unhas revistas masculinas ou femininas, ou de bricolaxe e xardín, que usan linguas con outro mercado máis amplo. En suma, non hai que agardar a ter a casa limpa nin o Penthouse normativizado para irmos de excursión. Non parece intelixente.

Outro día falarase aquí dos nomes. Deixo claro xa agora que o debate nominal sobre como chamar ao Instituto que coordine a nosa proxección cultural exterior foi unha pexa ridícula, tamén tramposa, que contribuíu á paralización do proceso de creación dese imprescindíbel organismo malia estar comprometida esta nos programas electorais do PSdeG e do BNG, ademais de estalo de maneira menos explícita no Pacto de goberno que esas dúas forzas políticas asinaron no comezo da lexislatura cando se comprometían a lograr a “difusión da realidade e especificidade galega no mundo, proxectando a personalidade internacional de Galicia e promovendo dun xeito especial a lingua e a cultura galega no exterior”. Que uns preferisen a denominación Instituto Rosalía de Castro e outros a de Instituto Castelao non xustifica a inacción destes case catro anos. Hai que entrar na nova lexislatura con ese asunto decidido para sempre. A miña opción é a primeira: Rosalía. Non teño dúbidas de ningunha clase. Razoareino noutra anotación, outro día, se callar.

[Fitas de Moebius, tomadas de Flickr, por Serafini]
ps. Agradezo a resposta de Carlos Callón a esta anotación e á anterior. Quen lea observará que as análises son bastante coincidentes malia algún aspecto diferencialas. Carlos pensa que máis no que afecta a esta T3 que no que afectaría á anotación anterior, a T2. Pode ser. Na parte final da anotación introduce, de par do asunto nominal, unha cuestión máis na que eu mesmo consideraba necesario entrar para unha maior precisión do debate aberto. Trátase da dependencia orgánica dese Instituto para a proxección cultural exterior. Talvez aí tamén haxa un motivo de discrepancia, pois para min non debería pensarse o Instituto como unha extensión de Política Lingüística. Benvida sexa esa discrepancia, en todo caso. Só un apuntamento máis: cando falo da preferencia do nome de Rosalía é claro que iso non supón un cuestionamento do que representa Castelao nin do seu nome. De irmos por esa vía das preferencias persoais, a miña sería a contraria á formulada. Con tota sinceridade o digo. Só un apuntamento máis: a condición case monolingüe da obra de Castelao non creo que deba influír na decisión. Carlos Callón sabe tanto coma min sobre nocións como normas de repertorio ou norma sistémica (15 01 2009).

Topoloxía (2)

13 de Xaneiro de 2009

En data tan inverosímil como a do pasado día de Nadal, publiquei aquí unha anotación co título “Topoloxía” para nela referir a aparición de análises que contrapuñan á proxección exterior da cultura galega o reforzamento urxente das políticas culturais dirixidas ao fortalecemento, dentro do país, dunha identidade mellor definida como suxeitos de cultura e como lectores/consumidores de literatura. Tal contraposición paréceme a min que aspira a incidir nunha dimensión á vez micro e macro-comunitaria, abranguendo así desde as familias até a escola, os concellos ou o país na súa totalidade, e afectando por igual a niveis administrativos amplos, de novo entre o local e o nacional. Defendía o día de Nadal, como agora, que esa incidencia dentro, esa política cultural decidida a dotar de vigor servizos tan insubstituíbeis como as bibliotecas públicas ou a desenvolver con decisión a Lei do libro e da lectura, era sen dúbida imprescindíbel. E a iso engadía que non me parecía que bastase. Que era preciso algo máis. Algo máis que en boa medida queda enmarcado no que poida representar a idea da proxección cultural no exterior.

Nunha achega imprescindíbel para o debate, publicou hoxe Carlos Callón no seu blog unha anotación tomada da columna semanal no xornal compostelán Galicia Hoxe. Nela dá continuidade a posicións anteriores tamén ben coñecidas, que me parecen plenamente asumíbeis. Con todo, hai un par de asuntos na anotación de hoxe, titulada “Fóra e dentro. Proxección exterior e retroproxección da cultura galega”, que me moven a ampliar un chisco o debate: un é a dialéctica dentro-fóra e o outro é a cuestión nominal do instituto que se responsabilizaría de proxectar a nosa cultura no exterior (lémbrese: aquela discusión sobre se Instituto Rosalía de Castro ou Instituto Castelao, procedente por certo das respectivas posicións programáticas de PSdeG e BNG). Adiantei algo do que me suxire esta nova análise de Carlos Callón nun comentario que deixei á mañá ao pé do seu post. Vou retomar agora as consideracións que alí facía, se ben só como anticipo do que espero concretar nun momento posterior.

A cuestión básica é que sigo percibindo un fondo de reserva a unha proposta que agora reafirmarei: a proxección interior e a proxección exterior da cultura corresponden a unha mesma e única estratexia, indiscerníbeis unha da outra.

Localizo a reserva no post de Carlos Callón fundamentalmente na referencia que vén da man de Manuel Rivas (declaracións súas a Vieiros e recepción da súa obra en Galiza) e no apuntamento sobre a nosa realidade diglósica. En resume, Carlos Callón apunta á recepción/percepción de Rivas no noso país e ao feito de que non somos unha sociedade cohesionada en termos de consumo literario, motivo que demandaría unha política cultural destinada á corrección desa situación (nalgunha medida, unha alienación, engado), como mínimo no tocante á percepción de Rivas (Rivas, antonomasia) como autor galego que escribe en galego e pode ser lido en galego por todos os que aquí vivimos. Nada que obxectar a isto, só faltaría.

Obviamente, galegos e galegas somos suxeitos de consumo e somos axentes dunha identidade que se constitúe día a día: facémola nós. E obviamente tamén, esa construción está moi marcada pola incidencia sociocultural da diglosia nos hábitos de lectura e pola decisión máis ou menos consciente dunha parte importante dos cidadáns en favor da subalternidade cultural, aceptando a priori a preeminencia dos produtos que se lle ofrecen en lingua castelá sobre os que se lle ofrecen en lingua galega (aínda para o caso no que esta for a orixinal e o castelán fose resultado de traducila). Certo que esa subalternidade non é experimentada como tal por case ningún dos suxeitos que a habilitan e fomentan nas súas prácticas culturais. Somos nós (nos-outros, os que lemos blogs como o de Callón ou este meu) quen así o xulgamos ollando aquel pintoresco comportamento.

Ben, fagamos como que os que temos razón somos nós e prosigamos. Pero fagámolo noutro momento para non cansar.

[Torolf Sauermann, Moebius Torus Again, tomado da páxina CGArchitect]

Ismene en Colono

13 de Xaneiro de 2009

Abre Sófocles Edipo en Colono coa chegada do vello cego ao bosque sagrado das Euménides. Vén en compaña de Antígona, a filla fiel, guía súa nos camiños do desterro. Colono dos Xinetes está moi preto de Atenas, talvez comunicado por un subterráneo. Hoxe é un bairro da capital grega. Edipo e Antígona descansan. Falan cun colonense que por alí andaba e que advirte sobre o carácter prohibido do lugar. Logo o coro, estrofas, antístrofas… De súpeto, Antígona ilumina o rosto. Ve chegar á irmá, a Ismene, lonxe, montada acaso nunha burra, ou non, nunha égoa siciliana, do Etna. Escríbeme Jeny a propósito de monturas como as tratadas no post de ontes. E a lándoa abre paso a ese instante seu e de Sófocles. De todos nós agora. O reencontro, antes de Ismene relatar ao pai a ambición fratricida en Tebas de Polinices e Eteocles, os fillos varóns de Edipo. Transcribo: “non sabería dicilo moi ben, pero para min esta imaxe de Ismena é dunha felicidade absoluta, e todas as cantigas do mundo están contidas nesta secuencia: Ismena ao lombo dun burro, tocada cun sombreiro de Tesalia e viaxando soa (non como mendiga, desde logo) polos camiños do mundo que non son os da transfiguración; eu adoro a Ismena, penso que é o único ser intelixente de toda esta traxedia”.

[Antígona e Ismene, pintura atribuída a Thomas Armstrong. Acaso represente o momento no que Ismene declara que quere para ela a mesma morte que Creonte ordena para Antígona, ser enterrada viva xunto ao corpo de Polinices, o irmán acusado de traizón a Tebas]

Danubio e asno motivado

12 de Xaneiro de 2009


Claudio Magris chega a Ratisbona, ou Regensburg, e fala do Palmsonntag ou domingo de ramos, celebración moi popular na cidade alemá cando menos no momento no que el publica o seu Danubio, creo que en 1986. Eu estiven alí un ano despois con Wolfgang, o amigo das tarxetas ao que se menciona na anotación anterior a esta, pero noutra altura do ano.

Magris dedica un dos capítulos sobre Ratisbona a falar dos asnos, do maltrato e da humillación non sei se dicir históricos padecidos pola especie. De como nalgunhas celebracións populares do domingo de ramos, e da lembranza do trunfo que supuxo entrar así en Xerusalén, a xente pasa a abusar das condicións da aglomeración e do exceso impune para golpear de xeito máis ou menos brutal ao pobre asno, non me queda claro se tamén na tradición bávara, pero lembro que si na Ilíada, por caso (“o asno preguiceiro”, dise). Na imaxe que ilustra este post é ben curiosa á representación do solípede, asimilado case a cabalo, máis que na morfoloxía xeral na estrutura e proporción de cabeza, corpo e patas.
Lembro que nos anos 70 viaxar no tren de vía estreita entre Ferrol e Xixón significaba basicamente, baixando de Moeche á costa, contemplar un Ortegal e unha Mariña calmos nos que o tótem era o asno solitario e gris e o tabú era a nuclear de Xove (ou sería á inversa?). Magris láiase da sorte cultural do asno en Oriente e Occidente. Lembra o acompañamento heroico que a grei asnal fai de Xesús de Nazareth entre o berce e case a sepultura. Tamén as comparacións entre a resistencia de Aiax contada por Homero e o aguante ilimitado do asno para aturar carga, paos, tortura. Labor, que diría Arendt.
A finalización do capítulo de Magris é, con todo, unha exaltación do curioso priapismo asnal, converxente no seu canto case elexíaco coas máis bulideiras procesións fálicas dos gregos. No asno, por moita erección que sobreveña, manda sempre a gravidade existencial, a melancolía anxélica, unha invencíbel contención na solitude contemplativa que caracteriza o seu xesto e condiciona calquera escenario ao seu redor. Por virmos outravolta aos referentes desta casa, Magris cita Apuleio e tamén Canetti, quen n’As voces de Marrakech falaba da súbita erección dun asno vareado polo amo. Esa vitalidade inexplicábel e pouco verosímil do asno resignado, apadumado, que semella vengar coa aparición quintacolumnista aos dominados todos do mundo, di o mestre triestino (sen tanta hipotipose como a que aquí se fornece). Unha poética outra da resistencia, pois. Non seremos nós quen cuestionemos esa lectura da negritude a caer que sempre pasma, aínda que o desentumecemento ben puidera ser cousa da memoria do tempo ido, acaso menos melancólico e máis marcado pola acción, por regresarmos agora de novo á teoría política de Hannah Arendt.

[Representación da entrada de Xesús en Xerusalén montado nun asno]

Contracrítica

11 de Xaneiro de 2009

Interesante a traxectoria do blog catalán Crítica de la crítica, talvez un dos máis atentos no espazo peninsular a iso que identificamos como poética ou teoría literaria, aquilo que hai algún tempo se chamou Preceptiva. Van sete meses dun post que concluía así, nun estilo que me resulta máis que familiar:

Per això, criticar el crític, reflexionar sobre qui i com fa de mitjancer, no és cap actitud de perdedor sinó el primer dels drets constitucionals de tot lector: una part ineludible del procés de pèrdua de la innocència literària.

Estou de acordo coa idea, aínda que casa bastante mal cun episodio biográfico de hai anos. Falabamos nun xardín de cervexa de Ratisbona un amigo bávaro e eu sobre algunhas tarxetas de visita que lembrabamos, unha vella obsesión común. Mencionouse unha dun avogado que rotulara baixo o seu nome o peculiar lema “Martelo de corruptos”, que en termos puramente profesionais ou de captación de clientes nunca alcancei a entender. Eu mencionei aquela tarde, vendo pasar o Danubio, que sempre tivera a tentación de dispor dunha tarxeta que indicase baixo o nome “Crítico inmisericorde”. Ampliei a brincadeira pensando nun enderezo apropiado e saíu, entre outros, “Travesa Execror 6, soto”. O caso é que o amigo bávaro mandou imprimir no seu país, semanas despois, centos de tarxetas con ese modelo, ás que engadiu na parte da dereita unha fotografía que eu lle cedera para outros fins e tamén o nome da cidade, Betanzania. Consérvoas case todas, pois, como é lóxico, só as repartín a dous ou tres camaradas que saben pouco máis ou menos quen veño sendo.

[O Danubio entre a néboa de Ratisbona]

Microrroturas (v)

11 de Xaneiro de 2009

Cómputo

—Mamá, a cantas vidas deles equivale unha das nosas?
—Non é doado o cálculo, Raquel. Depende do momento.

[Destrución en Gaza]

Microrroturas (iv)

11 de Xaneiro de 2009

Xenética

—Papá, cóntame un conto!
—É moi tarde, Irina Proppova.
—Un curto, papaíño!
—Está ben, rula. Escoita: funcións 1, 4, 5, 8, 11, 15, 20, 29.
—Lindo!!
—Durme ben, dochiña.

Da Casa del Lago a Translittera

10 de Xaneiro de 2009

Sempre interesante a programación da Casa del Lago en México D.F. Chamo a atención hoxe sobre a sección Poesía en voz alta. Aí, a través do podcast, pode escoitarse a voz do poeta nuyorican Willie Perdomo e moitas outras mostras de polipoesía, accións poéticas e outras variantes do que adoito se adscribe no rótulo poesía en performance ou performance poetry, que por alá move sen tregua os marcos todos entre slam poetry, spoken word e outras variantes, moi a miúdo competitivas nalgún sentido. Si, como as vellas regueifas, as desgarradas minhotas e outros desafíos. Palabra e son apenas na PVA da Casa del Lago, nalgúns casos tamén vídeos. Desigual, atractivo.

Pediría hoxe ás fadas do Consello da Cultura que recuperasen e puxesen en liña para todos gozar delas as gravacións que alí conservan do Translittera que coordinara Rafa Xaneiro hai tres anos. O proxecto era dixitalizar as trece horas de gravacións, feitas en cinco fundacións galegas, e sacar logo un DVD. Merece un pulo definitivo a idea. Fora tamén atractiva, desigual.
[Logo do Nuyorican Poets Cafe en Nova York e cartel anunciador do Translittera (2005)]

Eraritjaritjaka!

10 de Xaneiro de 2009

En Yellowknife, nas beiras do Gran Lago dos Escravos (Territorio do Noroeste, Canadá), están agora mesmo a 34º baixo cero, e talvez vexan auroras boreais como esta da foto, case unha invención. O lago, que anda polos 500 km de longo, ocupa unha superficie case exacta á que ocupa Galiza, pouco menos dos 30.000 km2, e ontes chegou a min esa fotografía tomada nas súas proximidades por unha curiosa carambola. Dobre, por acaso. Repasaba nesa hora os aforismos de Canetti, non con finalidade moral senón por ilustrar algo que debía contar. Atopaba este, esquecido hai tempo: “Eraritjaritjaka —unha expresión poética arcaica en lingua aranda— significa rebordante de desexo por algo que se perdeu“. Pero os arandos e outras xentes ao norte da actual Alice Springs (Territorio do Norte, Australia) non sei moi ben que entenderían por desexo ou por perda. As mulleres arandas si saberían algo sobre a perda, sen dúbida. Os antropólogos contan barbaridades, probabelmente certas, exactas. Unhas páxinas antes dou con algo que a Jeny lle gustará lembrar. Acaso estaba alí, na casa de Victor Hugo, un día no que alguén espetou a Gérard de Nerval: “Vostede non ten relixión!”. Ao que o autor de Voyage en Orient, amante ou non tanto de mulleres de medio mundo para lembrar, sempre enfermo de malenconía —como o anxo—, o bosque harmonioso de Jenny Colon (Eraritjaritjaka!), contestou: “Que non teño relixión? Teño polo menos dezasete!”
Iso fabula Elias Canetti. Pero non, esa conversa tivo que ser despois das viaxes, despois da escrava xavanesa e da morte de Jenny. Un día haberá que falar de Abelaira e daquela cita en Lisboa, no ano 88, e das fitas todas de Moebius que nos levan onde xa estivemos, tamén no discurso sobrio da mente bébeda por mor da perda e do desexo. E de Aurelia falaremos. E do inferno! Tekelili!, digo —sen ánimo de ofensa— Eraritjaritjaka!

[Aurora boreal en Coitelo Amarelo, Canadá. Veu ontes por correo electrónico]

Olimpo e sudoku

7 de Xaneiro de 2009

Remoe o anxo do Durero con Eugenio Trías arredor do sudoku de atrás ou tamén do que el foi, das vidas que puideron ser tendo presente o que o ser/Ser foi, ou for, ou houbo ser: suxeito, espírito, átomo, ánima, animal, materia, memoria, sarcófago, carne, carnaza…, pero tamén deus constituído no vidro cóncavo desa mirada, a través dos séculos e das noites. Pois logo escribía Trías en La dispersión, contra 1991:

Divide e vencerás. Por que suprimir a Deus… en lugar de multiplicalo?


[Albrecht Dürer, A Malenconía (1514), Germanisches Nationalmuseum, Núremberg]

Iacobus Von der Stein recibe en Recatelo un poema (frouxo) de Robert Walser traducido por Lándoas e bagulla conmovido

6 de Xaneiro de 2009

A tradución é en efecto para Iacobus Von der Stein, que quere que o blogueiro cale.
Poeta e noiva
Un poeta díxolle á súa noiva:
“Sabes ben que son un xenio
e que por iso non podo evitar
vivir ao día como un inutle.
Iso é o que fixeron todos
os que se sentiron chamados a algo superior.
Os da miña estirpe non nos resignamos
a sermos dilixentes e traballadores,
iso é algo que deixamos para os burgueses”.
De seguido, a rapaza respondeu:
“Creste por ventura máis ca o resto?
Deberas avergoñarte por seres tan fachendusco.
Se es verdadeiro poeta,
leme o que tes aí escrito.
O conto de Nonnosresignamos
mellor contasllo a outra.
A soberbia e as ousadas frases feitas
non abondan para facer un poeta!”
El amosoulle o último
poema e dixo: “Levoume catro semanas
escribilo”. “Que?”, exclamou ela. “Catro que?”
Leuno, e cando rematou
riuse diante da súa cara e guindou
o poema ao chan:
“Estes versos son horríbeis,
quen os compuxo
que se afaste de contado da miña vista”.
O poeta ficou doído,
pasou a man pola cabeza
e dixo: “Non mo tomes a mal”,
deulle un bico e recolleu
o poema, buscou un bo
oficio e converteuse axiña nun home honrado,
e os dous foron moi felices
e amáronse, tiveron fillos
e non fixeron ren que non fose sensato.

[Robert Walser nunha célebre fotografía tomada en Berlín en 1905. O poema tradúcese da versión castelá incluída no libro de Walser La habitación del poeta. Prosas y poemas inéditos, Madrid, Siruela, 2003]