Archive for Febreiro, 2009

Homofobia e xustiza

24 de Febreiro de 2009


Mal día o martes de entroido para un galego tomar posesión como ministro de Xustiza, pero hai cousas peores. Como a do xurado popular vigués que botou man da vella e abominábel apelación ao “pánico sexual” para absolver ao individuo que en 2006 asasinou dúas persoas por medo insuperábel a ser violado por elas. O xurado popular, en cambio, valorou como delictivo o incendio posterior da vivenda na que moraban as vítimas (acto destinado polo agresor á eliminación de probas). Porque morto o can acabada a raiba, supoño que pensarían os sete membros do xurado que entenderon de xeito tan peculiar a “defensa propia”. Mañá mércores hai unha concentración na Praza do Toural de Compostela ás 20 h. convocada polos colectivos LGBT contra a homofobia. Entendo que Caamaño está convidado.

[A fotografía tómase da web da federación Aturuxo]

Vita activa

24 de Febreiro de 2009


As palabras de peche do libro de Hannah Arendt The Human Condition (Chicago, 1958) son para recuperar unha máxima de Catón: “Nunca ninguén está máis activo que cando non fai nada, e nunca estará menos só que cando está consigo mesmo”. Conservando algo de sentido estas palabras, en especial coñecendo o valor moral e político do triángulo semántico labor – traballo – acción e a lectura que diso se fai por Arendt a propósito do lugar da ciencia na sociedade moderna, o certo é que estes cincuenta anos pasan sobre elas e sobre todos nós introducindo dúbidas sobre as dúas partes da fórmula. Penso que en especial polo peso do que vimos chamando globalización económica, multiculturalismo, hibridación etnosocial…, en definitiva por dous factores que no momento presente fan cuña e teñen a forma dunha patera en medio do océano: a concreción que se dea á mundialización en termos económicos e socioculturais (incluída aí a propia noción de estranxeiría, e aquí son de aplicación Derrida, Spivak… e a solución que a iso se dea Posted in acción, actualidade política galega, crítica, Hannah Arendt, pensamento, traballo, vida | Comentarios desactivados en Vita activa

Escribir por vicio

23 de Febreiro de 2009

Nunha entrevista que hoxe publica Galicia Hoxe pregunta Vidal Villaverde a Bieito Iglesias que por que se escribe. E o novelista responde: “Eu escribo por vicio”. É notábel o modo no que o entrevistado, declarándose na entrevista, dicindo o que el é, procura unha distancia moral consigo mesmo. E abofé que dá con ela. Distancia consigo e con case todo, malia o cal esta é quizais a perorata da serie “Conversas contemporáneas” que maior profundidade humana e política ten das que un leva lidas.
Se a min me preguntase alguén pola xenialidade literaria e non me demandase exceso de explicacións sobre en que consista tan entrambilicada cousa é moi probábel que o nome primeiro que me viñese á boca fose o de Valle-Inclán. Por riba doutros, Shakespeare ou Dante incluídos, xa que nos poñemos. E se a min me preguntase alguén logo diso se penso que a xenialidade literaria caracterizadora de Valle-Inclán pervive hoxe dalgún xeito nalgún dos nosos escritores vivos daría en primeiro lugar o nome de Bieito Iglesias. Nel está o Valle do Retablo de la avaricia, la lujuria y la muerte. Está tamén o de La corte de los milagros. E outros. Nel como en ninguén, considero eu. E non de modo menor nas columnas e colaboracións xornalísticas, por certo. Como a do outro día en ANT, “Caza grosa”. Unha razón? Collan entre as mans o conglomerado linguaxe-mundo e ollen para el movéndoo logo como un cubo de Rubik. O primeiro que a min se me ocorre cando penso en Valle ou cando penso en Bieito Iglesias, Rubik por medio, é isto e só isto: eficacia.
Logo hai outro punto en común. Os dous traducen mal. Quero dicir, os dous son complicados para a tradución.

[Bieito Iglesias na fotografia que ilustra a entrevista na edición dixital de Galicia Hoxe]

In medias res (ii)

23 de Febreiro de 2009

Vacuidade
Cando T baixou por outra botella el ficou espido diante da ventá, fumando. A lúa subía por tras do souto e era agosto. Á esquerda había un cemiterio pequeno. De pouco e pouco escoitábase a curuxa. Abaixo seguía a festa, agora con música instrumental e con baladas. Algún riso e T tardaba. Coa brisa do pantano a entrar pillou frío e sentiu unha necesidade perentoria: mexar. Moveu o pecho a modo. Nada. Despois un golpe seco. Máis unha vez… Non era quen de abrir a porta. Ela non daba subido e el víase no límite. Debruzouse sobre o xardín. Foi onda a porta outravolta. Nada. Decidiu por fin e mexou pola ventá. Case un minuto. Coincidía o remate de “Sacrifice” (“… just passing through”). Sobre as lousas do xardín o líquido a caer mantiña sonoridades de pazo. Escoitou que alguén dentro da casa dixo con estrañeza “está chovendo!”.

[Elton John daquela]

A catro mans

23 de Febreiro de 2009

Unha das experiencias máis intensas da etapa inicial dos meus estudos universitarios foi a epistolar. Viña dun grupo bastante amplo de amigos que carecía dunha delimitación estrita, de xeito que en función do plan de traballo/diversión o núcleo tomaba unhas ou outras dimensións, compúñase dun ou doutro xeito. O caso é que unha parte importante daquel núcleo (Hervada, Pedreira, Cuco, Orzo e Janolas) decidiu facer Enxeñaría, algo que en 1975 implicaba cursar un selectivo na Faculdade de Ciencias compostelá e logo saír con destino Madrid xa para concretar se Industrial, Camiños, Telecomunicacións, Naval ou o que for. Outros amigos optaron por quedar na Coruña, en Arquitectura, por exemplo. Outros foron a Económicas. Ninguén a Letras, eu tampouco. O caso é que tras o selectivo, fiquei bastante desasistido de camaradaxe naquela inhóspita Faculdade de Ciencias, até que como é lóxico apareceron outros vínculos e relacións, os meus amigos matemáticos.

Coa separación de 1976 xurdiu a posibilidade de mantermos contacto epistolar. Só querería hoxe mencionar unha clase de escritura que daquela me causaba unha diversión incomparábel, un profundo pracer intelectual e vital. Eran as cartas que viñan de Madrid a catro mans: Janolas e Orzo. Amigos que decidiran compartir habitación e que escribían xuntos a carta. Normalmente, comezaba un deles e se estendía en asuntos académicos, sociais, existenciais, musicais, pecuniarios ou da militia/furor amoris, todo o que un ten na cabeza aos 18 anos. Cando cansaba, retomaba a carta o outro colega. Eran cartas longas as que viñan. Pero o que quería comentar era unha práctica que a min me facía rir como un tolo. Tras a escrita de A viña como digo a escrita de B, pero a escrita de B consistía ante todo en rebater o dito por A, en tumbar por completo toda a súa construción de identidade persoal ou mundo exterior, non só mediante unha argumentación consecutiva e dialéctica tras os folios redactados previamente polo compañeiro senón mediante moi subversivas, dialóxicas, grosas e carnavalescas impugnacións en notas laterais ou a rodapé, tachóns, debuxos ad hoc, remedos estilísticos e outras falcatruadas textuais e gráficas que posteriormente retomaría A no corpo textual adxudicado a B coa finalidade de lle devolver a graza.

Cartas a catro mans, bakhtinianas, paródicas, polifónicas, heteroglósicas, sen nós sabérmolo entón, porque naquela altura Spivak, por exemplo, era Michael e non Gayatri, e a irracionalidade de π resultaba moito máis motivadora que a correspondente de Apollinaire (ou así así). Lembrei isto porque recibín a semana pasada unha mensaxe por correo electrónico tamén a catro mans escrita desde París por persoas moi queridas, xa xubiladas. E pensei en que medida ese desdobramento pode darse en casos de autoría individual. Porque, como é natural, eu intentaba estar ao nivel dos amigos de Madrid e procedía a inventar alteridades, dobres e réplicas nas cartas de resposta. Muriel xa estaba alí, ou case, estaba cando menos ¿Qué es un axioma? Movilidad y semejanza, pode que un dos primeiros libros que lin de Dieste e que conduciu logo a unha publicación en prensa.

Nos blogs hai un desdobramento parecido entre o xeito no que escribimos o post e a forma na que intervimos nos retruques e comentarios. A min compráceme de maneira moi especial esa heteroloxía, esa esquizoleria que move incluso a refutarse ou a rirse dun mesmo, manxar olímpico. Lembreino tamén, aquel mundo dos vinte anos, porque o outro día recibín un regalo de aniversario moi especial, o libro de Xenaro García Suárez Dos signos de Stendhal aos imaxinarios de Musil, atento ás relacións entre matemáticas e literatura e pendente non só dos autores mencionados no título senón tamén de Mallarmé, Dieste, Dostovievski, Calvino, Mann…

[M.C. Escher, Autorretrato en espello esférico, 1935]

Ámena menos, úsena máis

22 de Febreiro de 2009


“1. Manifestamos nuestro máximo respeto por las dos lenguas oficiales de Galicia, el gallego y el castellano. Ambas forman parte del patrimonio cultural de Galicia y por ello merecen ser objeto de nuestro reconocimiento y protección.

[…/…]

3. La Administración debe abstenerse de imponer hábitos lingüísticos a los ciudadanos, y de establecer cuotas mínimas de hablantes. Cualquier coacción o imposición en este sentido debe ser rechazada, por constituir una clara vulneración de su libertad individual”.

[Galicia Bilingüe, Declaración de Principios, puntos 1 e 3]

“Protesto porque el idioma que antes fue negado ahora se quiere imponer sin contemplaciones ni concesiones al sentido común. Y la lengua se parece en esto al amor. Si nadie por la fuerza pudo retirarla, nadie por la fuerza podrá tampoco imponerla”.

[Santiago Rey Fernández-Latorre, “Yo protesto”, La Voz de Galicia, manifesto presente na edición dixital do xornal desde a data da súa primeira aparición, o 7 de febreiro de 2009]

“No pasaré nunca, reitero, por el aro de la imposición lingüística, porque las lenguas ni se prohíben ni se imponen, se aman, se aprecian y se valoran, —porque— son instrumentos de unidad […] Quiero una Galicia sin adoctrinamientos de ningún tipo, no gobernaré a cualquier precio. Mi precio es alto: se llama Galicia y nunca se deberá a nada que no sea Galicia y los gallegos, y quiero ser y seré el presidente de todos y, sino, tenéis mí palabra y no lo seré; trabajaré para todos sin colores ni distinciones”.

[Emilio Pérez Touriño nun mitin en Noia o 22 de febreiro de 2009, segundo La Voz de Galicia, edición dixital do mesmo día baixo o título “Touriño quiere ser un presidente sin ataduras y no gobernará a cualquier precio”, co destacado en subtítulo da frase citada (os erros ortográficos proceden do orixinal)]

[Xirafa bastante monolingüe rumiando no xardín de Monte Pío, xusto no momento no que se detén a considerar en que medida a historia se repite e os presidentes cansan, mentres lle vén á memoria aquela dramática frase, algo timorata en todo caso, pronunciada no hemiciclo do Hórreo en altísima ocasión histórica (outubro de 2004): “Descanse un poquito, Prisidente”]

Memorabilia

22 de Febreiro de 2009

Andaba na procura doutra cousa e lembraba a Psicopatoloxía da vida cotiá de Freud, todo aquilo das chaves equivocadas (querer abrir a porta do traballo coa chave da casa, p.e.), todo o de Lou Andreas-Salomé a ferver leite nos días da Gran Guerra e a morte do seu terrier branco, todo o de cruzar os contrasinais entre contas bancarias e teléfonos de persoas queridas, o de non atopar ese papel que sen dúbida está sobre a mesa e marca unha obriga perentoria… Freud resulta simpático cando vai tan directo á explicación. Ben, o caso é que eu ía por outra cousa non sei onde e dei cunhas notas de lectura de Memoria de poeta, de Pepe Cáccamo, de cando presentamos o libro no Casino de Compostela, en xuño de 2006.

Recupéroas (algunhas). Estaban destinadas a pensar o que ía dicir eu aquel día. Logo dixen outras cousas.

Creo que estaría ben cargar tintas no que de exploración autopoética hai no libro. Sorprendeume constatar que detrás de cada texto poético de Cáccamo haxa xa non unha experiencia senón mesmo unha anécdota. Incluso en títulos, como Praia das furnas, hai por suposto unha praia real. Semella que a operación é sempre semellante e diso se fala arredor da páxina 220 cando Pepe comenta unha impresión de Rodríguez Padrón. Pártese sempre dun acontecemento, ás veces mínimo. Desde aí opera unha abstracción simbolizante, unha categorización fotografada e deshistorizada, no sentido de que parece paralizada ou acristalada, museizada?, desconectada das coordenadas reais e efectivas de carácter xeohistórico, aquel lugar naquel momento. Esa categorización procura dotar o texto dun valor moito máis amplo que o ligado á súa radicación auténtica, universaliza o seu sentido e suspende toda incidencia co real aparentemente. Coido que o procedemento procede dunha circunstancia: o moitísimo que PC escribe, a súa entrega febril e constante á escrita. Iso activará moita reescritura, moito proceso de categorización meta-física e meta-histórica, case no sentido Chirico.

Outra: PC almacenou sempre moreas de notas, documentos, cartas, diarios, cadernos de viaxe, poemas, textos. En que medida estas memorias son glosa ou expansión de todo ese material/canteira? En que medida estas memorias son un arquitexto? En que xeito son produto da relectura das memorias en directo por el transcritas cada día da súa vida (anterior)?

Pensar o xogo memoria/memorias/memorial/memorando e tamén memorabilia co valor García Bacca (“o recordábel”) pero tamén no sentido anglosaxón de obxectos que teñen un certo valor simbolizante. Por certo moi próximo ao que os Álvarez Cáccamo conceden á idea de microtopofanía (concepto técnico en antropoloxía?).

Pensar tamén nos esquezos, no que “caeu da memoria”, como di a frase coloquial.

[Pepe Cáccamo en Compostela. Foto de Otto AGN para Galciae]

A ciencia melancólica

21 de Febreiro de 2009

Th. W. Adorno explica na “Dedicatoria” coa que abre Minima moralia. Reflexións desde a vida danada que o libro naceu dunha ocasión case íntima: quería agasallar con el por febreiro de 1945 o cincuenta cumpreanos do seu amigo Max Horkheimer e recuperaren xuntos con eses textos unha ligazón coa que fora tarefa da filosofía en tempos, nos tempos aínda alleos ao método, di Adorno. Copio de seguido algún aforismos:

Só serás amado onde poidas mostrarte débil sen provocar a forza.

A arte é maxia liberada da mentira de ser verdade.

En moitos homes é xa un descaro dicir eu.

Aínda o ser humano máis infeliz é quen de coñecer as debilidades do máis sobresaliente, e o máis estúpido os erros do máis intelixente.

O pasado recente aparécesenos sempre como se fose destruído por catástrofes.

O todo é o non verdadeiro.

A única relación da conciencia coa felicidade é o agradecemento: aí radica a súa incomparábel dignidade.

[Horkheimer saúda a Adorno en Heidelberg, 1965. Á dereita, Habermas]

Xenízaros arredor

21 de Febreiro de 2009

Hoxe é un día algo especial para o blogueiro que subscribe. O amigo Wolfgang sábeo e desde Baviera envía un sorriso turco en imaxes coa música insuperábel de Mozart.
[Luís Seoane, Mar do Orzán]

Goebbels e Klemperer

20 de Febreiro de 2009


Faise indixesto, duro de veras, escoitar a Esperanza Aguirre recitar o célebre texto de Martin Niemöller atribuído a Brecht (“Cando os nazis viñeron para levarse aos comunistas…“) co propósito que ela o usou onte no Parlamento da Comunidade de Madrid. Esa falta de proporción, esa ausencia absoluta de decoro institucional, esa actitude cínica permanente por ela elevada a imperativo categórico, a bandeira de confusión que se abraza na circunstancia que sexa… A condución da política a sainete, lastre orixinal no ascenso de Aguirrre ao poder en Madrid despois do escándalo Tamayo en 2003, augura o peor para a política estatal caso de consumar esta muller con éxito as operacións todas nas que anda. Preludia unha berlusconización por goteo, implacábel na instauración dunha farsa substitutoria da democracia que podería conducir, de levarse a extremo, a algo non tan desemellante ao que Victor Klemperer estudou en Lingua tertii imperii (LTI) como preparativos da linguaxe pública para a asimilación de todo o desastre moral, social e político que representou o nazismo. Porque é así: primeiro se mobiliza a linguaxe e despois se lanza o control como unha rede mansa. Hoxe segue sendo imprescindíbel reafirmarse nunha resistencia intelixente e eficaz contra a falsificación do real, contra a manipulación das conciencias e da linguaxe, contra a máquina da hexemonía no sentido que a entendeu Gramsci. Dígoo tendo nas mans un fermoso e pequeno libro que me chega de Girona, da amizade de Antoni Martí Monterde, prologuista desta compilación, Assaigs, de Victor Klemperer, en edición da Universitat de València. No máis breve dos tres ensaios que inclúe o libro, titulado “El paper de l’intel·lectual en la societat” (1946), Klemperer escribiu que fronte ao lema de Goebbels “Temos que nos converter nun pobo de fanáticos!” el opuña estoutro: “Temos que nos converter nun pobo de intelectuais!”. Son expresións que farán lembrar aquel momento tenso no paraninfo salmantino entre Unamuno e Millán Astray (1936). Klemperer, comparatista e catedrático de Romanística na Universidade de Dresde, salvou a vida grazas ao bombardeo aéreo desa cidade do leste alemán (algo do que se falou aquí hai uns días a propósito de Vonnegut), cando era case inmediata a súa deportación con destino Auschwitz. É probábel que hoxe se perciba como altisonante esa réplica a Goebbels. En realidade, a idea do romanista xudeu, autor duns Diarios valorados entre os máis importantes contributos en lingua alemá nese xénero de escrita, era que os intelectuais deberan manter en todo momento a liberdade de pensamento e permanecer sempre alertas perante calquera intento de impoñer o instinto e a atención mostrenca ao inmediato sobre un distanciamento reflexivo e ponderado, atento á complexidade da vida e do que entendemos como realidade, irredutíbel a doutrina, irredutíbel tamén a ideoloxía.

[Capa dunha tradución francesa da obra de Klemperer LTI]

"Defender a língua nom é delito. Crónica do 8F"

19 de Febreiro de 2009

Súmome ás 7 razóns de Mario e recomendo ver a información de GZ Vídeos sobre os sucesos do 8 de febreiro en Compostela. É moi certo, nada disto saíu nin sairá non medios de información que controlan o que se debe ver e o que se debe pensar. Información e contrainformación, por tanto. Códigos e contracódigos. E reflexión a fondo sobre o que significa a posesión da linguaxe. Aquilo de abater/asasinar, verbos que todo informador aprende de inmediato a conxugar con corrección política e diáfana distribución semántica. O poder lexítimo abate. Os outros asasinan e reciben informativamente a etiqueta adecuada ao caso. Sempre foi así, claro. O terror é ás veces quen nomea o terror, quen ten o poder de administrar o que iso signifique.
Penso agora, noutra escala, na utilización que o delegado gubernativo Manuel Ameijeiras transmite aos medios sobre a etiqueta “independentismo”, ecuacionada directamente a “violencia” e a “ilegalidade”. Penso nos ecos mediáticos e sociais desa ecuación e na súa equiparación a “terrorismo”, verbalizada nas gorxas bilingües dos violentos bos do día 8 (“Leña! Leña!”). Penso na violencia que rexistra o relato de GZ Vídeos (tamén nos baleiros que se abren nesa narrativa, por suposto), na cámara a contar a súa verdade, nos berros dos manifestantes de GB, na conivencia con quen calculan que son “os seus” (este neofranquismo en gabardina, cada vez máis afouto), nos autobuses fletados desde Aragón ou Madrid (hai máis datos sobre isto?). Violencia boa, violencia mala.

Guindastres

19 de Febreiro de 2009

Falabamos aí atrás da cabalgata de guindastres no Festival de Perfopoesía que organiza en Sevilla estes días a xente de La Revuelta Sureña. Creo que algúns poetas suben aos guinches e fan declamación poética megáfono ou micro en man alí enriba sobre xente que pasea ou anda ás súas actividades cotiás. Poesía peripatética, pois, peripatética, con altofalantes e en contrapicado para a leria e a festa colectiva e para desaxuste individual das cervicais e da distinción dos paseantes menos en forma.

Esa diagonal suprematista levoume a lembrar, non sei por que, El Lissitzky e a Tribuna Lenin, pensada nos primeiros 20 cunha finalidade pode que semellante, moi en débito co soño aquel magnífico do Tatlin piramidal e cilíndrico, tamén espiral, como nunha babel obreira e internacionalista para Leningrado. Pero se un o pensa ben, a idea está xa en capiteis e ménsulas románicos ou góticos. O músico ou o trobador que desde alí arriba di o seu canto, ás veces en performance ben máis construtivista, dinámica, escatolóxica, hormonada e queer que as que agora se estilan. E os medios veñen facendo o mesmo, non si? Doutrina e lecer é a receita desde Horacio. Diso falaba Reixa na radio con Quintela, máis ou menos.

[Deseño para a Tribuna de Lenin, El Lissitzky, 1920-1924]

ps. Eis o punto de vista de Ferradura en Tránsito en relación coas prácticas referidas, tamén sobre unha posíbel diferenciación entre poesía e actitude poética (23 02 2009).

Adeus ao Instituto Rosalía de Castro

18 de Febreiro de 2009

“Consonte co devandito, a cultura galega deberá asumir nos vindeiros anos o reto da súa internacionalización. Trátase de ubicar no mundo unha cultura con personalidade propia a través de programas de difusión e produtos de gran calidade técnica e moi alto valor simbólico, capaces de falarlle ao mundo dende unha perspectiva específica e particular. O Instituto «Rosalía de Castro» de Cooperación Cultural, que creará o novo goberno, será o instrumento axeitado para vehicular a presenza de Galicia no exterior, principalmente naqueles lugares de Europa e América que foron destinos preferentes da nosa emigración. O Instituto «Rosalía de Castro», en colaboración co Instituto Cervantes, ocuparase de difundir e promover o coñecemento da lingua e da cultura galegas, así como de colaborar activamente coas entidades e asociacións galegas do exterior e de recuperar e conservar o rico patrimonio material e inmaterial creado ao longo do tempo pola Galicia emigrante”.

“Impulsaremos a colaboración co Instituto Cervantes para que se difunda a nosa lingua e cultura por todo o mundo”.

En letra azul o que dicía o programa electoral do PSdeG para as eleccións de 2005 (p. 68) sobre a creación dun Instituto específico para a proxección exterior da cultura galega. En vermello o que di o programa deste mesmo partido (p. 210) para as eleccións do 1 de marzo de 2009.

Seremos a única nación da península sen un organismo deste tipo? Se o PSdeG goberna semella claro que si. Se o PP goberna habería algo máis de ambición que no caso anterior. Obsérvese o que a este respecto fabula o seu programa para as eleccións do 1 de marzo:

Colaboración co Instituto Cervantes para promoción e divulgación da cultura galega, pero tamén ca o Instituto Goethe, British Institute, …etc. [requetesic en relación con todo o que se acaba de ler, incluído o peculiar sistema de puntuación, o recouso morfolóxico, a idiocia bipolar e a referencia a organismos de dubidosa existencia, a non ser que o PP fale en realidade do British Institute of Osteopathy e se equivocasen ao colalo aquí en vez de facelo no epígrafe de saúde; por certo, cada vez que neste programa se fala de cultura ou de lingua galegas abrocha o que en uroloxía se denomina incontinencia adversativa severa, pásalles mesmo cando non teñen que contrapesar nada grave, como neste caso, no que é evidente que o cinismo de fondo en toda a argumentación sobre a lingua conduce ao delirio, porque, por dicilo con serenidade: que carallo pensan no PP que vai facer o Goethe-Institut por promover a cultura galega por exemplo en Eslovenia?, a que clase de votantes pensan que enganan con esas mistificacións?]

E se goberna o BNG? O seu programa (p. 155) compromete o seguinte sobre a proxección exterior:

Creación do Instituto Castelao de Lingua e Cultura Galega, co obxectivo de promover internacionalmente a identidade, lingua e cultura de Galiza, centralizando e coordinando todas as políticas de apoio á lingua e cultura galega no exterior.

En fin, botando os cálculos demoscópicos de rigor, adeus ao Instituto Rosalía de Castro. Hai medo a activalo. O PSdeG-PSOE ten medo a crealo e cede á presión dos jacuzzis e do zurro que sae de certas cortes. Para que logo digan que o de Galicia Bilingüe foi un fracaso! Simularán talvez no PSdeG, se alguén pregunta, co retrouso da crise. E haberá quen os crea. Este blog, non. Este blog, que fixo da causa da proxección exterior da cultura galega (lémbrese Steiner alá en setembro) unha das razóns da súa activación e existencia, entra hoxe en semicoma polas emanacións gaseosas deses programas electorais repasados sen a prevención necesaria. Aínda vai ter o mantedor que chamar aos redactores contrarreformistas do PP (contrarreformistas da reforma Albor-Fraga, enténdase) para ver se o reaniman cun “, …etc” con xenebra.

[Isidro de Benito e Francisco Clivilles, Rosalía de Castro (1917), no Parque da Alameda de Compostela ]

Fálase de perfopoesía na radio

17 de Febreiro de 2009


Hoxe, no Diario Cultural da Radio Galega, Anxo Quintela convocou voces para falar do que mencionamos o outro día por aquí, un festival sevillano de perfopoesía que comezou onte. E arredor del todo o resto: conceptos, prácticas, públicos, intervención, oralidades…, política.

Falan no programa Antón Reixa, Antón Lopo, María Lado e Arturo Casas sobre dub poetry, corpos, espazos, páxinas, videopoemas, danza, televisión, cantigas medievais, hibridación, industria cultural, sons, slam, usurpacións funcionais, literaturización do poético, poslírica, o privado e o público, o lecer, a imaxe, a lectura, o espectáculo, a poesía en acción, a música, a interpretación, a distorsión, vellas e novas experiencias. A montaxe na radio, espléndida.

En abril teremos en Compostela un simposio no que algo de todo isto entrará tamén en debate e análise. Un simposio da rede Poetics of Resistance, que presta moita atención á poesía en performance e á dimensión política do discurso poético. Se cadra, outro día falamos del.

[Na foto, María Lado dubida por nós]

Fantasmagorías

16 de Febreiro de 2009

Que boa é esta imaxe de Jaureguizar na Ronda da Muralla! Esa lectura súa da metaplasia posmoderna! Pero, en fin, ía falar doutra cousa, aínda que tamén desa, claro. Ía falar de fantasmagorías. E para iso Hamlet é perfecto. Logo ocorre que na vida ocorren estas cousas das coincidencias, que tanto interesaron aos surrealistas. Por exemplo, o mércores pasado acudín á presentación do acordo Google – Galaxia e alí coincidín con moitos amigos. Fomos algúns despois do acto tomar unha cervexa e acabamos nun lugar ao que non estaba previsto acudir. Foi curioso xa ese dato. Pasando ao carón do Monroy, en Fonseca, comentei que alí escoitara eu un discurso de Arias Navarro que en 1976, tras morrer Franco, quería enlazar con aqueloutro famoso do espírito do 12 de febreiro. Espírito, diso ía eu falar aquí. Espíritos e pantasmas. Pasaron como 33 anos daquela noite no Monroy. E pasaban 35 anos xusto esa noite en relación co 12 de febreiro de 1974 e eu non era consciente exactamente dese paso entre tantos febreiros. O feito é que entre os contertulios da cervexa a carón do Monroy estaba Xesús Constela, o autor de Shakespeare destilado. Con el fomos tamén Marilar Aleixandre, Anxos Sumai, Xosé Monteagudo e eu mesmo. Houbo unha epifanía moi lúdica cando Constela, co que falamos moito sobre Irlanda, descubriu que eu era Lándoas. Dixo que me lía con frecuencia e engadiu que pensou que era unha muller, algo por certo que nunca cheguei a descartar. Pero non sei por que razón a lío tanto. Seguro que por falar con prosistas. O caso é que ao día seguinte tiven unha conversa prodixiosa con MB no que algúns chaman a Fuck. Prodixiosa, polo dicilo sen vaidade, porque basicamente me limitei a escoitar a MB. Falábame de T.S. Eliot, do seu ensaio sobre os problemas de artellamento funcional do Hamlet e da súa idea de que no comezo desa traxedia pasaba algo extraordinario, vaticinante. Algo que Eliot, sen chegar a precisalo, cifraba como o momento de máxima manifestación do xenio dramático do autor inglés. Xa se sabe, ese instante do cambio da garda en Elsinor no que a pantasma do rei morto está e non está entre os soldados que fan garda no pazo real. MB conecta ese momento coa crise da ecuación “identidade = subxectividade”, introducida da man da apelación á pantasma do rei morto e fundamental para entender o que significou o paso á modernidade. Non me estendo tampouco nisto nin na súa conexión con algo que Eliot non chega a explicitar no seu coñecido ensaio “Hamlet and His Problems”, de 1922. Pero regreso xa ao correlato obxectivo do blog nestes días: o jacuzzi, claro. Por certo, e vou parecendo Tristram Shandy, que hoxe no chat de El País con quen desde Madrid nese xornal chaman con perseveranza biblica, malia telo en nómina, Suso del Toro hai unha consideración sobre o propósito último do xa celebérrimo manifesto (pregunta 13, formulada por Mortimer): para Suso non outro que o de forzar un entendemento PP-PSOE, con acomodo exacto á doutrina Vázquez. Concordo. Pero iamos a outra zona, seica. A das coincidencias. Resulta que un dos comentarios que entrou aquí no post arriba mencionado, xusto a noite antes á conversa con MB, preparaba unha teatralización dos acontecementos destes días fixando precisamente Hamlet como hipotexto [Unha mañá de domingo. Dereita e esquerda as dos lectores de xornais. Un tipo en chándal contempla o porto da Coruña. Chámase Arana. Outro está nun jacuzzi, e saca os pés por fóra. Repártense as dúas metades do escenario. Vaise a luz na parte dereita, a que ocupa o tipo do jacuzzi. Na Coruña vira o vento a Noroeste. Vai fedendo na sala mentres quince autobuses entran en escena e cruzan por diante do tipo do chándal, Arana, quen acaba de recibir unha chamada do tipo do jacuzzi, alporizado porque en Oleiros se foi a luz]. Chama a atención o nome do autor dese comentario: Ventoso. Que non será o subdirector de La Voz, supoño, senón outra persoa interesada igualmente na evolución do concurso eólico. O caso é que Ventoso retomou ao día seguinte a súa proposta de teatralización da intervención política de Galicia Bilingüe, nun interesante travestimento burlesco (Genette, Palimpsestes) da primeira escena da obra de Shakespeare que aquí andamos a citar:

O TIPO DO JACUZZI.- Quen anda aí?
ARANA.- Son eu quen pregunta, que por algo recibín a chamada e son o delegado.
O TIPO DO JACUZZI.- Viva o bilingüismo!
ARANA.- Zoliñas, es ti!
O TIPO DO JACUZZI.- E logo, quen vai ser?
ARANA.- Chamas cando dixeches.
O TIPO DO JACUZZI.- Veña, que son as 12. Tes listos aos antidisturbios?
ARANA.- Claro, non vou ter? O caso é que me doe o lombo con esta friaxe.
O TIPO DO JACUZZI.- Foi ben a garda?
ARANA.- Aquí non se move un furelo sen que eu o saiba.
O TIPO DO JACUZZI.- Veña, come on!
ARANA.- Se ves a Gabi dille que bula.

[Entra Gabi]

ARANA (saíndo).- Alto, quen vai?
GABI.- Amigos desta terra.

Como é posíbel todo isto, Jaureguizar, Constela? Non dou creto. En particular a esa reelaboración da fantasmagoría, correlativa en fin da persecución que sofre o castelán na Galiza e das tribulacións que algúns pasan por causa diso. Pantasmadas? Que diría Eliot, rico e conservador pero intelectualmente honrado? Que diría MB a propósito da recondución espect-acular e espect-ral da pantasma como saída posmoderna e local(ista) á quebra definitiva de calquera fío condutor entre subxectividade e individualidade?

[Na fotografía Jaureguizar na Ronda da Muralla de Elsinor o pasado xoves (Cortesía de Plásticos Santi)]

A terra quere pobo, en efecto

14 de Febreiro de 2009

Ben interesante, non como adoito nesta caste de simulacro do chateo “ente conspicuo” – “masa disforme”, o encontro dixital das lectoras e lectores con Xosé Luís Barreiro Rivas onte venres na Voz de Galicia. Nun comentario ao post noso do día 12 sinala Tío Pepín que lle pareceu raro que ningunha pregunta das dirixidas a Barreiro se referise á posición Rey, ao j’accuse de jacuzzi do que vimos falando. Desde logo, semella un pouco curiosa esa ausencia. Pero é evidente que non se pode contestar a todo e que non todas as preguntas pasan da portería.

Na figura pública de Barreiro existen na miña percepción algunhas notas chamativas, algunhas contradicións que fan atractiva a súa imaxe e en particular o seu discurso. Quizais porque, sendo un home conservador, proxecta uns hábitos de pensamento que saen dese marco, e tamén porque os seus escritos plasman un proxecto reformista que de se ter aplicado durante a os longos lustros de pax fraguiana terían determinado algo semellante a unha reinvención polo menos administrativa do país (ás veces a reinvención nacional é cousa dos reformistas, por moito que escoza).

Aliás, raras veces verbalizou Barreiro en público, que eu saiba, unha das cuestións máis persoais que figuran no chat de onte: a da súa expulsión da vida pública e a das tentativas (diversas) de reincorporación á esfera política e ao exercicio do poder. Cinguireime a iso en seguida, pero antes quero concretar algunha outra nota de contextualización. Por exemplo, a súa opción lingüística no chat. O uso exclusivo do galego nas respostas do encontro, mesmo nas respostas feitas a preguntas formuladas en castelán. Anótoo, simplemente. Anótoo polo contraste coa súa práctica de anos como columnista nese mesmo medio. E anótoo tamén por contraste coas cousas que vimos tocando estes días a propósito de Galicia Bilingüe (incluído o tic José Blanco) e da entrada desa plataforma na campaña ás eleccións do 1 de marzo, confesada como tal pola súa voceira Gloria Lago sen lugar a dúbidas nin a reservas de ningunha especie (“Estamos consiguiendo que los partidos se muevan“). Segundo indica Tío Pepín, é evidente que Barreiro se implica nese debate, que toma partido nel e que se distancia, aínda que sexa con cautela, da posición Rey. Mesmo que se desmarca do abuso mediático destinado á manipulación informativa e ideolóxica pola que se sobredimensiona a deriva violenta (o momento “cristal”) que puido funcionar como séquito ou como testemuño de resistencia (existen valoracións) á marcha dos mil e pico por Compostela (por certo, que Nós-UP pida a ilegalización de GB resulta para min tan inescrutábel como un tratado de teoloxía positiva).

O que me confirma tamén este encontro co politólogo é algo que hai moito tempo teño como certo. Percibo de sempre a xa longa xeira do Barreiro columnista na Voz como unha demorada Brief an den Vater, ou Carta ao Pai, pendente de algo que sería redutivo concretar na liña culpa-perdón, pero que desde logo está absolutamente inscrito na sombra de Manuel Fraga (e nunca, ou case nunca, na de Fernández Albor, por certo). Percibo as análises de Barreiro como lúcidas e asemade como seriamente pexadas por algo que levan enriba, unha laxe pesadísima procedente da súa expulsión da vida pública mediante operativos político-xurídicos que si terían merecido na súa sazón algún j’accuse, e non dos de salón nin dos de cuarto de baño precisamente. En Barreiro hai tamén algo de tráxico-shakespeareano, que no meu entender explicaría a aceptación (resignación) dun exilio académico con tanxencias ao público. Naturalmente, non diría nada disto se non fose porque creo que excede en moito o sentido do privado, porque creo mesmo que atravesa de les a les un libro como A terra quere pobo.

Velaquí xa o que mencionei arriba sobre o pathema da expulsión:

—Sr. Barreiro, no sé si me contestará a la pregunta. Mi opinión es la siguiente, dado el bajo nivel de la clase política gallega -en general-, creo que una persona como Vd. daría un buen Presidente de la Xunta. Es posible retomar su carrera política hacia tal fin, o lo tiene descartado. Un saludo.

—A política e os políticos non son elementos illados do contexto social, económico, organizativo e cultural dunha sociedade, e cometería unha equivocación quen carente de unha organización adecuada e dun contexto cultural necesario para plantexar unha etapa de rexeneración política se lanzase á area confiando só nas súas forzas. Cando a min me botaron fora da política cunha maniobra evidente que o PP debería explicar agora e cando o conxunto da cidadanía me negou o pequeno apoio que necesitaba para aguantar non se perdeu só a miña carreira persoal senón que se perdeu tamén en honor e gloria de Fraga un instrumento de acción política coma era o nacionalismo centrista que hoxe sería unha maravilla para dinamizar e elevar de categoría o nivel da nosa política. Nas actuais circunstancias a miña volta á política sería coma se Springsteen subira ao escenario sen amplificación ou sen destellos de luz, ou se Messi saíra a xogar con equipo formado por dez inexpertos e máis el. Iso sería melancolía pero non sería música nin fútbol e algo así sería tamén a miña volta á política que sería un bó espectáculo pero estéril.

[Barreiro Rivas nunha fotografía tomada da páxina web que incorpora o encontro dixital mencionado]

ProTexta: unha referencia

13 de Febreiro de 2009


Sae o número 9 de ProTexta, agora coordinado e algo máis por Ana Salgado, con edición a cargo de Aurelio Castro. A publicación repártese con algúns xornais o sábado 14 e vén co número de febreiro de Tempos Novos, a casa matriz. Pero, como é sabido, é accesíbel tamén en pdf cos seus contidos íntegros, igual que os números anteriores (o número actual, en breve). Algo que se agradece moito e que constitúe de seu un importante valor engadido para lectores e investigadoras, calquera que sexa o seu lugar de traballo.

Paréceme excelente este novo número. Sólido e áxil á vez. Sen dúbida, unha referencia crítica de primeira orde para a literatura galega e para as traducións que nela se incorporan (unha parte máis do sistema, por suposto). Nunha ollada inicial resulta difícil destacar algo no mapa xeral atendido, pero direi que a entrevista da coordinadora a Manuel Rivas é intelixente, seria e eficaz.

Penso que hai unha chave de moito interese para explicar o éxito de ProTexta: a camaradaxe, o propósito colaborativo e igualitario que vén xa da etapa de Iago Martínez, e que, malia o que estas palabras poderían suxerir a algúns, achega de seu unha profesionalidade exemplar. Un traballo de mérito e altura que merece parabéns e beizóns. Van os meus para o novo equipo.

[Capa do número 9 de ProTexta]

ps. Sobre a entrevista de Salgado con Rivas, hai un apuntamento do novelista relativo á noción de “sistema literario”. Son varias as voces relevantes, sobre todo as relevantes (e isto é algo significativo de seu) que manifestan desleixo ou distancia conceptual-intelectual, pero sobre todo biocultural e sociolóxica, coa noción de sistema. Creo que é polo mal uso que dela se fai. Pero tamén pode ser por unha especie de sedimento estético. Haberá que facer algo. Xógome ese vaso con Rivas (14 02 2009).

J’accuse no jacuzzi

12 de Febreiro de 2009

Seguir falando do fracaso da convocatoria de Galicia Bilingüe é un erro. Talvez teña algún sentido táctico ou emocional facelo. O problema é chegar a crelo.

Un indicio de que non hai tal fracaso é o xeito no que algúns reaccionaron estes días a todo o proceso que conduciu até a manifestación do pasado domingo en Compostela. Galicia Bilingüe e a conexión que representa con UPyD, o partido de Rosa Díez, e outras plataformas conservadoras ou fascistoides da súa trastenda non fracasan desde o momento no que están forzando tomas de posición e declaracións de terceiros para delimitar un espazo ideolóxico e mediático de cara ás eleccións do 1 de marzo. Non fracasan desde o momento en que acollen significadas adhesións por parte de responsábeis políticos e cargos públicos do PP. Porque é evidente que a cuestión ten unha dimensión que transcende ao debate sobre o modelo lingüístico da educación ou da vida pública. Isto é innegábel. Que noutra zona do ángulo parlamentario e do reparto de poder, dirixentes políticos como José Blanco cheguen a sentir a necesidade táctica de lanzar unha mensaxe de rebelión (sic) contra a imposición de falar galego é un indicio do que se sinala.

Pero moito máis relevante que todo iso é a manobra manifestaria de Santiago Rey no seu xornal, ese “Yo protesto” que na edición dixital de La Voz de Galicia abriu páxina durante nada menos que catro días e que agora mesmo segue sendo accesíbel nunha posición menos destacada da web. Rey, co soporte dalgunhas persoas do mundo empresarial e profesional coruñés, dun catedrático de Dereito Constitucional da USC e dun intelectual, asumiu en realidade co seu manifesto, en forma e fondo, as posicións de Galicia Bilingüe e todo o cinismo social que vai no seu guiñol. Fixo coincidir ademais a publicación dese texto coa celebración da manifestación do pasado domingo, como querendo subliñar unha concordancia de fondo e unha empatía coas consignas. Imaxino que os membros de GB estarán moi satisfeitos con ese apoio.

Trátase dun erro de colosais dimensións nunha persoa da súa traxectoria empresarial e política. Un erro de análise e un erro estratéxico, acaso derivados dunha inquietude puramente contábel e conxuntural. Pero ante todo, e isto é o único que desexo destacar hoxe aquí, estamos perante un desafío á sociedade civil galega e á legalidade. Un desafío que se dirixe de modo especial ao campo da cultura galega. Unha declaración pública desa entidade, no que é estritamente o plano lingüístico-cultural que incorpora, non debera quedar sen resposta social nin, atención!, resposta institucional. Non se pode amosar conivencia nin fraqueza moral con esta clase de asuntos. Non se deben rir estas supostas grazas a quen paga ou convida. As institucións están para algo e é perentorio que cumpran co seu deber. Como tales institucións, loxicamente. Porque non estamos diante das reflexións dun columnista calquera un día calquera. Estamos diante doutra cousa moi distinta.

[Fotografía da manifestación de Galicia Bilingüe o 8 de febreiro en Compostela. Tomada da páxina web da asociación]

O poder de dar nome ás cousas

10 de Febreiro de 2009

Confésoo. Cada vez que, ciclicamente, El Hijo del Trueno se ve forzado a intervir porque a Historia o demanda, ou porque algo importante debe ser reaxustado entre fígado e petos, tremo como mapoula silvestre ante o Klaus e agocho logo a caluga coa humildade de quen sabe desde neno que os seus días desembocarán fatalmente nunha esquela nas follas que el pilota con liberalidade e galeguismo ben entendido. Esa clarividencia de xuízo e de exposición, ese desinterese, esa clase, ese tinte… Ese kairós tamén seu de falar cando cómpre (“es necesario levantar la voz y llamar la atención de los corazones nobles, como hemos hecho siempre en momentos cumbre, desde grandes medios de comunicación, aquellos que tenemos como norma cumplir con nuestra responsabilidad. Y eso ha de hacerse por encima de cualquier posición cómoda, aun a riesgo de ganarse las incomprensiones de unos [PP?, certo PSOE?] y las declaradas hostilidades de otros” [BNG?]), na oportunidade exacta para mudar o rumbo dos acontecementos, aínda que se dea a malfadada coincidencia de que ese sexa xusto o día no que unha extrema dereita disfrazada de igualitarista e demócrata demanda unha política lingüística anticonstitucional e antiestatutaria e nos chama aos demais imbéciles por non percibir país e mundo cos seus lentes, non outros que os do privilexio de clase e a alienación nacional.

E agora, serios. Atención ao xiro dialéctico e político deste editor a tres semanas das eleccións. As súas palabras e argumentos soan esta vez directamente a berlusconismo malia a fatuidade dese título que procura o parangón que procura (miñaxoia!). Os argumentos do editor constitúen violencia porque confunden e manipulan negando validez política a case todo o que se move nos hemiciclos de occidente e porque incorporan unha actio profética que resulta cínica nunha persoa que representa o que el é. Non é que haxa un anti-sistema aos mandos da Voz. Non é simplemente que se declare que todo está mal entre a dereita social e o marxismo contemplativo, un pouco ao xeito de quen inspira aproximadamente tres cuartas partes do discurso Rey (Roberto Blanco Valdés, naturalmente, vid. infra). Atentos ao xiro, moi atentos ao xiro e ao seu engarce social co que supón un populismo transversal e supostamente desideoloxizado.

Por riba, atribúese Rey Fernández-Latorre certa tradición galeguista (de seis nomes mencionados, cinco pertencen a mortos e non van chistar; chistarán os vivos citados ou non citados que colaboran no xornal?, chistará Barreiro?) para forzar un desprestixio de determinadas políticas culturais e lingüísticas máis que moderadas en relación cos programas de goberno publicitados no inicio da lexislatura. Violencia e terxiversación as de Rey que semella claro que aspiran a converxer nalgún sentido co vazquismo e con certo cinismo social moi poderoso no istmo coruñés. Violencia non do tipo da que retratan o seu periódico e outros medios en lugares privilexiados e ben visíbeis, identificando independentismo e resistencia á falsificación da realidade; ou tamén, noutra esfera, independentismo e revolta social. Violencia da outra, da que non se nomea, da impune, da que se exerce desde o poder e sae gratis. Violencia manipuladora da que non se resolve varrendo as rúas ás 5 da tarde. Da outra. Da que sabe Vázquez (que casualidade que me saia xa dúas veces neste post!, será que releo estes días en Larrea e ando propenso á pre-visión onírica?, será que volve e Rey o sabe?). En fin, que as condeno, todas, a das botellas lanzadas e a destrución de mobiliario urbano (iso é violencia, o resto de accións atribuídas ese día aos contramanifestantes non o é) e a das falacias calculadas dun individuo con tanto poder. Pero sei medir e comparar o dano que fai cada unha delas. E comparo tamén a resposta que recibe cada unha delas.

Por último, violencia ineficaz, inocua, inoperante, a do editor Rey mentres se ate a ese metrónomo vacuo de pedir e solicitar sempre o mesmo desde unha retórica de coros e danzas (“toda la rémora y la falta de perspectivas se quedan en el abandonado paraíso del Finisterre”). Como a inmensa maioría dos cidadáns que len xornais, un nin é imbécil nin permite ser tratado como tal. Pero isto é o de menos agora. O relevante, ademais da leña que mandou dar Ameixeiras e o que agora faga o fiscal, é a pauta política do editor do xornal que máis xente le, ou follea, en Galiza. A tres semanas das eleccións e con toda a redacción en posición de revista (algúns mediopensionistas xa o pillaron, e ecoan).

[O editor de La Voz de Galicia, Santiago Rey Fernández-Latorre]

ps. Antón Baamonde contextualiza o asunto e opina desde o blog O Café na Trincheira (25 02 2009).

Ledo e a heteroimaxe

8 de Febreiro de 2009

Teño falado aquí dos ritmos da Academia, dos usos da cooptación e da opinión que iso me merece. Hoxe saúdo a entrada de Margarita Ledo polo que representa en relación coas pautas aquelas. A Academia prima sempre unha liña de tradición nas súas escollas e iso seguramente é consubstancial ao seu estrito marco institucional. Pero hai que recoñecer que con Ledo entran algunhas notas novas. Baixará algunha centésima a media de idade dos académicos (asunto serio, créase) pero sobre todo supón abrir algo máis a casa para a entrada de aires non filolóxicos. Un non ten nada contra a filoloxía se esta é consciente das súas forzas e méritos, do que representa na sociedade actual. Ora, se intervén desde a impostación anacrónica e a imposición dun discurso lento, como fai adoito, entón si que convén abandonar a posición do loto. Así, Ledo representa prestar atención a outras chaves: ao fílmico, á fotografía e á visualidade, aos imaxinarios, ao xornalístico. Iso ademais do feito de ser muller (a quinta na Academia) e á marxe da literatura, por suposto. Na medida na que isto último sexa relevante na súa traxectoria, que o é, en particular no eido da narrativa.

Interesoume o que declarou o outro día sobre a conveniencia de sabermos administrar a nosa heteroimaxe fóra. Incidirmos na imaxe que os demais teñen de nós e que, certamente, depende nunha proporción non doada de estabelecer dos desequilibrios e impugnacións que nós saibamos e desexemos introducir nos paveros e ríxidos estereotipos que nos definen na mirada do outro. No que a min respecta, son testemuña de que a día de hoxe nós, por exemplo, somos en xeral bastante máis claros e decididos que os que nos xulgan indecisos. Xestionar determinados asuntos axuda a velo claro. Somos máis directos que outros habitantes da península ou do continente. Asegúroo.
A imaxe do peirao e a emigración, de Manuel Ferrol, dicía Ledo que non podía seguir constituíndo a tarxeta de visita dos galegos no mundo. Iso crin entender. Eu apúntome a esa idea. A todo o que supoña dinamizar a autoimaxe e a heteroimaxe. Xestionarmos a heteroimaxe, a imaxe que os outros concretan sobre nós, é unha tarefa que importa. Nunca se controla totalmente esa ficción pactada e consensuada en procesos de longa duración histórica, pero o problema comeza a ser serio cando nós mesmos aceptamos e cremos como verídica unha imaxe que se nalgunha altura puido ter algo de validez agora mesmo carece de sentido e de precisión. Iso é sen dúbida o peor que teñen os estereotipos. Non que falseen a realidade, que tamén. Falo fundamentalmente da súa renuncia, por definición, ao axuste, á dialéctica do tempo, ao cambio.

[Margarita Ledo Andión nunha fotografía tomada do soportal AVG]

Iconografía electoral

7 de Febreiro de 2009

Chamoume a atención o feito compartido polos tres candidatos a presidir o Goberno: ningún deles olla á espectadora, ao votante, nestes primeiros carteis da precampaña. Nesa iconografía prostética ou prostática (Hal Foster?), que herdamos da modernidade e que aspira á concreción dun home novo, é sempre interesante agardar polos modos nos que a maquinaria electoral decide a primeira fórmula de contacto antes de solicitar directamente o voto, algo delimitado segundo a lei aos días da campaña. Entón, observo.

Feijóo opta por un contacto co público novo, dinámico, urbano. Contempla algo, nun plano inferior ao dos ollos, entre abstraído e concentrado, pode que algo atribulado, ao jamesdean , pero ao tempo sport, seguro, con causa. Talvez olla o programa das oposicións á xudicatura, un estado de contas vido do Caribe ou o bíceps femoral. Non dou atopado o cartel para poñelo aquí, pero vostedes sabén do que falo.


Quintana sorrí contido e semella ensoñar un paradiso new deal de terceiras idades desprexuizadas en adosados luminosos co híper preto mentres atura con dignidade igualmente escandinava unha otite na parte esquerda, xa caendo á moa superior do xuízo, e lembra aínda o cocido do martes na Paradanta. Hai ausencia de verdadeira concentración nese escoitar / mirar seu, acaso pexado un chisco pola cruz institucional sobre o ombreiro dereito ou pola dixestión demorada de xenos e costela.

Touriño emerxe ex machina sobre fondo negro e considera riscos globais ollando a esquerda e dereita da espectadora, ora ledo (malia sen saber por que) ora grave pero espilido. Vémolo poste si poste non nas estradas todas do país, marcando territorio e tuneladoras. Pondera entremedias, entre poste e poste telefónico, cánto se pasou a xefatura de campaña co xogo case anarcoide (ou non, obámico!, iso, obámico!) de negros e vermellos sobre os que aluca el en indisimulado pero tenue contrapicado, o presidente que nos une a todos/as, pero en particular aos maiores de 50, pois para eles e elas, para nós, vai este primeiro tiro seu, que os novos nin perciben.

[A fotografía de Hans Bellmer supoño que sexa de mediados dos anos 30. As outras son de setenta anos despois]

Microrroturas (vii)

7 de Febreiro de 2009

Metempsicose

Eu son Carrera. Un rapaz das Caimán. Coma quen dis, un ninguén. E ademais, probe. Porque da aldea tamén é Albertitoo, e non hai quen lle tusa, a pesares do que lle aconteceu por causa miña.

[Carrera Pásaro no acto de presentación como candidato do PP ao Parlamento por Ourense]

In medias res (i)

5 de Febreiro de 2009

Alvéolos

Consideraba que o amor, ou para dicilo directamente, o erotismo, era antes que unha cuestión de atracción física unha cuestión fónica. Non de ortofonía nin nada semellante, por favor. Namoraba só, ou para dicilo directamente, notaba algo en todo o corpo agás nos xionllos, cando localizaba na voz das mulleres un punto de amarre fónico. Ás veces era a prosodia, outras a forza dos bilabiais, ou o timbre, menos veces algún asunto de morfoloxía verbal ou de campos semánticos baixo determinadas condicións de proximidade ou de efusión parótide. Porque hai quen ten usos lingüísticos completamente impredicíbeis baixo determinadas inflexións emocionais, iso sabémolo todos. Esa sorpresa, aparecendo, tiña unha forza eróxena inadiábel. De aí que fose tamén algo impetuoso cando existía esa clase de provocación, ou do que el percibía como tal. Ora que tamén podía funcionar como inhibidor sexual, o fónico-articulatorio. Había palatalizacións decisivas nese sentido. Non as aturaba. Eran como un escarapote no perineo. Tamén estaba a parte figurativa ou estritamente elocutiva, malia non ser a máis determinante. Comprobara unha vez, falando cunha loira do Ebro, o efecto fulminante da desaparición do amor, ou para dicilo directamente, dun principio inseguro de erección. El fóralle coa angulemia de lle preguntar por unha ruta entre tal e tal sitio, simple manobra de distracción cartográfica por xuntar dedos e cráneos. Poñamos que pola parte do río Cidacos, a ruta. Puro vicio. Ela contestou que había unha estrada “no excelsa pero hacible”. Foi o finiquito, malia os eles dela seren delicados na parte alveolar como nubes de abril no ceo de Verona.

[Fotografía tomada dun manual de biolingüística inaplicada]