Archive for Maio, 2009

Illa en terra

31 de Maio de 2009

 maria-lado-fotografada-por-hector-fernandez

María Lado publicou hai agora un ano o seu cuarto libro de poemas, titulado Nove, unha especie de parábola na que combina con decidida implicación narrativa os feitos que foron e mais os feitos esquecidos axiña sobre cómo foi aquilo da illa-mundo visitada pola besta de nome Prestige. Alegoría entón da catástrofe que leva o nome dun buque e de todo o que veu despois? Non creo que só alegoría, porque no relato de Nove aparecen outras pezas, outras liñas de forza ou puntos de fuga; con tendencia simbolizante, sen dúbida, pero ao tempo cun sentido descritivo e narrativo no que o pequeno e continxente, todo o azaroso humano, comparte escenario coa fabulación mítica dun espazo case fóra da historia. E iso presupón outro lugar enunciativo para cartografar a alegorese, para dicir “ti” ou “eu” e logo dicir “mundo”; tamén, por suposto, unha certa ironía no trato coa categorización do histórico, ás veces minimizada diante do íntimo dun círculo de sentimentos fugaz entre actores ou entre eles e público, diante dunha peripecia de ollos ou pel que cruza a páxina e a crónica non sabida como un cormorán con piche nas alas. Porque no fondo a parábola éo sobre amizades e sobre temporalidades, sobre a épica (menor) de poñer remedio ao que nin sequera foi a natureza ou a historia quen desfixo (como un coloso en último extremo eficaz), senón a besta outra de teléfono e informe diante das cámaras, a da xestión do apocalíptico e a dos heraldos seus, ridiculizados polo esforzo titánico de nomes para sempre olvidados por case todo o mundo, porque é certo que as marés fan o seu oficio e os ventos mudan e, logo, o recordado é diverso do vivido e do esculpido sobre pedras e mares. Nunha entrevista en Vieiros, coa fotografía debida a Héctor Fernández que abre esta anotación, xuntou a poeta detalles da súa traxectoria e sobre a composición do libro. Poño un lugar del, o poema número trece, onde acaso entren os fíos que tecen a lectura dita agora: 

 

aínda novembro por un momento en calma, detido en bálsamo

e o sono do cetáceo destila profundo desespero.

 

somos estación derrotada, admito.

somos e así doe.

porque a terra é escasa. e prados mínimos

non enchen as bocas de miles de cabalos de prata.

 

cada unha destas bestas -sábeo-

mesmo consumidas pola escaseza,

busca entre nós a quen cargar cortando a chaira

como bisturí de pálida brisa.

 

cordas e coitelos colgan dos abrigos

para que lamentar a despedida.

xa nada acala a dor senón o abismo,

estrema última á que esta viaxe se dirixe.

   

Móvese o GAAP

29 de Maio de 2009

 

gaap-alt-2O que segue tírase da nota de presentación do GAAP, algo resumida.

O Grupo Alea de Análise Poética (GAAP) formalizou a súa constitución no mes de xaneiro de 2009. Fixa como obxectivo a dinamización da investigación sobre materia poética e sobre os propios procedementos de análise metodolóxica e de decisión sobre de qué hai que falar cando se fala de poesía. Trátase dunha tarefa entendida na súa dimensión participativa no campo literario-cultural. O GAAP aspira a intervir nese campo achegando un discurso teórico e crítico plurívoco, non cinguido a coordenadas apriorísticas e acompañado dun esforzo por documentar da mellor maneira posíbel o curso da poesía contemporánea, a que está viva e ten algunha clase de cometido e presenza na esfera pública.

Forman o GAAP dez investigadoras e investigadores que comparten o interese polo debate metodolóxico na esfera teórico-crítica e comparada pero que no marco das análises que se comprometen a activar como colectivo orientarán o labor con determinación e claridade á produción poética galega, sobre todo á propia dos séculos XX e XXI.

O concepto de produción activado polo GAAP non terá un sentido restritivo nin textualista, de modo que as atencións responderán a un programa aberto e plural que non oculta a súa ambición como tarefa crítica e intelectual, por tanto tamén cultural e conscientemente política.

 Tratarase, pois, de activar a análise sobre repertorios e prácticas, sobre medios e públicos, sobre axencialidade e identidades, sobre a institucionalización e o canon, sobre imaxes e formas, sobre disposición e performatividade. Iso e algo máis.

Inicialmente constitúen o GAAP Iris Cochón, Lorena Domínguez Mallo, Margarita García Candeira, María López Sández, Isaac Lourido, Chus Nogueira, Montse Pena, María do Cebreiro Rábade, Iria Sobrino e Arturo Casas. A serie de logotipos, entre eles o que acompaña esta anotación, débese á X. Carlos Hidalgo.

A razón prostética na Quintana dos mortos

28 de Maio de 2009

O adxectivo tómase da psicanálise freudiana vía Hal Foster, por suposto. A razón como prótese. A racionalidade como aquilo que incorporamos ou non aos nosos actos físicos, ás nosas construcións mentais e simbólicas, ás nosas relacións cos outros e co mundo, en función de non sabemos exactamente que clase de escolla. Razón e pel, difícil mestura, ou algo así, di Jarabe de Palo nunha canción. Iso por exemplo. Pero non falo agora de amor, non dese amor. Falo de relixión. 

robert_gober_einleitung1

De relixión, crenzas, ideoloxía, teodiceas. Algo que a Foster (Prosthetic Gods, 2004) interesa como exploración psicanalítica, e á vez como crítica dela, por aplicación á cultura artística masculina da modernidade e da posmodernidade. O problema diso é a condución a relato da produción artística, de instalacións como esta, Sen título (1997), de Robert Gober en Los Angeles Museum of Contemporary Art. No capítulo final de Deuses prostéticos Foster fai algo necesario á hora de presentar a instalación aos seus lectores: conta o que había en torno dela e que as fotografías non poden amosar de xeito directo e completo. A virxe, de bastante máis altura que o que poida parecer nestas fotografías, atopábase sobre un gran rexistro de augas pluviais, a escaleira que está ás súas costas e que na foto superior enmarca tronco e cabeza conducía a un cadoiro de auga (650 litros por minuto caendo), a través das maletas víase unha outra corrente nunha piscina na que un home camiñaba levando no colo un cativo (só se vían as pernas), etc., etc. Titula Foster o capítulo “Enigmas, redencións, malleiras”.

robert-gober1194025431

Esquecía indicar que debaixo do rexistro había, seica, outra piscina. Nela, enormes penes humanos movidos pola corrente, outra corrente de auga. Por que lembrar isto a propósito do asunto que hoxe debatimos en tres capítulos sucesivos? Insinúo algo sobre a correlación dos chanzos de Gober e a escalinata que ascende da Quintana dos mortos á Quintana dos vivos? Propoño alegorizar a morte entre as maletas de San Paio e a Porta Santa acaso? Por que tantas correntes verticais e horizontais? Alguén pode axudarme a dicir o que querería dicir? Falo de relixión e de prótese teolóxica? De fe e razón? De violacións e abortos? De oración e argumentación (minutaxe: 7-9 en particular, onde Cañizares, o cardeal, bota contas: a cantas violacións dá dereito un aborto? Uf, uf, uf, ufff…)? Tamén por referencia á ideoloxía?

quintana

De vivir o tipo que asoma inexplicadamente nesa ventá do edificio a carón da Casa da Parra acaso el…, acaso el sabería contar mellor ca Foster o porque do tubo que atravesa á Virxe encima do gran cemiterio líquido de falos humanos tallados, ou simplemente desprendidos? E o deán, como nolo contaría o deán do cabildo compostelán todo isto?

Isto dos delictos e das impunidades, isto do misterio mariano do tubo helicoidal que atravesa o útero sen mácula?

Iso xustamente, todo iso. O do tubo salomónico tamén (hai violacións…, hai abortos…, total: fifty-fifty e todos pa’casa, non si, cardeal?). Ah, Salomón, canta sabedoría no tubo e nas hélices. Claro, o nome é SaloMÓN, de aí a autoridade. Se o rei Salomón se chamase Crispín, sería tan sabio? Ca! Todo iso, todo iso, todo iso. Pero sen esquecer Irlanda nin o rexistro nin as maletas nin as correntes nin as monxas misioneiras do Informe O’Donohue nin as contas (a como sae cada violación anal?, a canto a felación?, a canto a eterna impunidade?). Pero que non esqueza o tubo, por favor. O tubo é importantísimo. E o tipo da fiestra tamén.

A mitra do escaravello

28 de Maio de 2009

manuel_vilarinho-fragmanuel_vilarinho-frag-inv

Coa anotación anterior pretendín introducir un asunto para a reflexión que me parece capital. Existen para min agora mesmo dous eixes que merecen absoluta atención nas coordenadas nas que estamos: un é o da impunidade, outro é o da eficacia da linguaxe-razón. No fondo, son o mesmo problema, desde logo. Interésame pensar nese marco a construción social dos imaxinarios e tamén outras cousas igualmente grandes. Pero neste momento interésame reflexionar sobre a entidade argumentativa da blogosfera, do blogomillo, como movemento de contributo político para o desenvolvemento dunha acción racional no espazo público. A cuestión principal pode formularse así: en que modo aprisiona a linguaxe pública a toma de conciencia sobre a realidade? Xa se sabe que noutros momentos apareceron propostas, incluso no ámbito da estética, para a activación dunha dialéctica negativa. No campo artístico isto conduciu a repensar a vellísima noción de mímese, e aí o expresionismo alcanzou metas que non se deben menosprezar. Como usar a linguaxe e a razón nas coordenadas de campo actuais (aquí, digo aquí, non penso noutro lugar agora mesmo)? Como des-figurar e des-montar o habitus cultural que conduce a entender como normal (aquí, tamén aquí) que xeracións e xeracións de cativos socialmente desprotexidos fosen material sexual funxíbel para o catolicismo irlandés, para os sacerdotes católicos irlandeses, sistematicamente ao longo do tempo, sistematicamente ao longo do tempo… e non pase nada de nada? Por que razón se reduce iso a excepcionalidade? Por que motivo se acepta como normal a permanente intromisión política da xerarquía eclesiástica católica nas estruturas de goberno e da administración, na capacidade de decisión política sobre como vivir e como morrer, tamén por tanto na realidade diaria dos cidadáns, e non pasa nada e non se cambia nada?

A ineficacia da linguaxe mimética, a ineficacia da razón, a impunidade, o secuestro das liberdades, o cinismo social, a hipocrisía institucional e a súa frivolidade mercantil diante dun corpo violado… Velaí unha axenda aberta, tamén para a blogosfera. Só algunha das súas páxinas, claro. Hai outras. E pode que máis perentorias.

Nada que facer logo? Realmente, nada que facer con só a linguaxe e a razón? Que eficacia podemos ter? Con que grao de intervención nos contentamos?

[Fotografía de Manuel Vilariño, Cruz negra, escarabajo rojo (2001). Fragmento e fragmento con inversión cromática]

Espazo sacro, danza sacra, política de deus, corpo social

28 de Maio de 2009

O Arcebispado e a praza da Quintana. Como tratar este asunto tan vello?  As idas e vindas do festivo, do teatral, da música, do sacrificial e da política entre altares e adros? Mt 21,12-17? Desde logo, e tamén o proceso medieval e a protesta dos poderes ante o exceso de ruído, os camiños de dentro a fóra do templo, entre o drama litúrxico e os moi populares misterios, entre  a festum stultorum e outras variantes xocosas e subversivas de ordes e xerarquías, nas que a xoglaría o o laico facían osmótico o espazo liminar arredor do sagrado e o mundo se puña por momentos do revés e entraba no sagrado sen saber ben a que. Asnos orneando diante do altar, nenos-bispos, a representación do salvaxe exposto á mirada civilizada e redentora da súa natureza espida… O sagrado lese nas palabras de arcebispo e deán, agora, como núcleo centrífugo que gaña de novo terreo á esfera pública e reclama algo que a min me parece relevante: a política faise dentro. Eis a cerna da intervención que insiste sempre en incorporar o institucional-público en actos litúrxicos que deberan ser privados, acolle a voz do poder sedado e domesticado e denuncia, en cambio, o canto de xoglares e bufóns vociferantes arredor do templo. Silencio aí fóra, cidadáns, o poder recóllese a orar e decidir dentro!

Abonde hoxe Martin Codax (con Manuel Vilariño):

 manuel_vilarinho

  

Eno sagrado, en Vigo,

Baylava corpo velido:

Amor ey!

 

En Vigo, no sagrado,

baylava corpo delgado:

Amor ey!

 

Baylava corpo velido,

que nunca ouver’ amigo:

Amor ey!

 

Baylava corpo delgado,

que nunca ouver’ amado:

Amor ey!

 

Que nunca ouver’ amigo,

ergas no sagrad’, en Vigo:

Amor ey!

 

Que nunca ouver’ amado,

ergas en Vigo, no sagrado:

Amor ey!

 

 

   

[Fotografía de Manuel Vilariño, Cruz negra, escarabajo rojo (2001)]

Poe na Granell

26 de Maio de 2009

cartel-maraton-092

Mañá mércores desenvolverase na Fundación Granell de Compostela a xa tradicional maratón de lectura que organizan sempre por estas datas de maio. Nesta ocasión o autor homenaxeado e lembrado será Edgar A. Poe. Penso ir por alí e talvez ler algo da prosa crítica do bostoniano. Se me deixan, claro. Recoñezo que pode resultar raro facelo nun acto deste tipo, pero non só os contos son interesantes, non só os poemas. Igual leo a “Filosofía da moblaxe”, onde Poe compara a maneira de entender a decoración interna de diversos pobos europeos e dos propios norteamericanos (di por exemplo que os rusos deixan as habitacións sen móbeis; e di que os españois abusan das cortinaxes, ao que engade esta frase pouco morna: “segundo corresponde a unha nación de verdugos”). Claro, todo iso, refírome á cuestión xeral da ocupación dos espazos habitacionais, ten repercusión logo na configuración dos interiores nos que ocorren cousas, cousas como que un corvo entre no cuarto dun poeta (con cortinas de seda, por certo) e vaia pousarse sobre un busto de Palas, cousas como as que ocorrren na sobrecargada Casa Usher.

Resulta simpática esa percepción dos estereotipos nacionais, xa tan cultivada no século XVIII, entre outros polo case sempre serio Emmanuel Kant en tratadiños como as Observacións sobre o sentimento do belo e do sublime. Neste libro lese, por voltarmos ao de antes, que os españois son tan temperamentais como extravagantes, motivo polo que carecerían de capacidade para o cultivo das artes e tamén das ciencias. Como en Poe anos despois, en Kant non é doado falar de España sen referirse á cor do sangue, por iso saen de inmediato no seu discurso as referencias esperábeis: corridas, duelos e autos de fe. Curiosamente, todo o que tamén retomarían de mil e unha maneiras na súa narrativa tanto Granell coma… Valle.

E é que si, en efecto. Como as cousas son sempre azarosas a propósito dun surrealista debo engadir algo notábel que me aconteceu aínda onte. Xantei apacibelmente con Dru Dougherty, prestixioso valleinclanista e profesor en Berkeley, e comentei con el os plans para o mércores. El decidiu sumarse ao acto da Fundación Granell se remataba antes uns compromisos. E despois acabou contándome unha historia que ten algo de inverosímil pero que é rigurosamente exacta: a orixe da súa aproximación a Valle-Inclán nos anos 60 nun college do norte de Nova York (lecturas das Sonatas) e o feito, estraño, de naquel momento ler el e estudar naquel lugar La novela del Indio Tupinamba (1959) a primeira das tres que escribiu Granell. Non só iso: a persoa que o levou a facelo, a persoa que conduciu a Dougherty a esas lecturas, foi Elton Anglada Segarra, o fillo que Amparo Segarra tivo antes de partir ao exilio. Amparo, si, a compañeira de Granell.

Creo que non mencionei que das paredes das habitacións da Casa Usher penduran grandes tapices. É curiosa a correlación entre tales tecidos e o sangue sacrificial en Poe. Como tamén o é en Granell a brutalidade dos clérigos e a súa permanente proximidade á idea do sacrificio, a súa bestialidade. Sacerdotes, bruxos, xamáns… como os do Paxaro Pí. Velaí ese Fraile de Zurbarán (1946) do cartaz, a súa animalidade entre entomolóxica (mantis?), metamórfica en dirección arbórea e pre-(post-)Disney. Non lembro ben agora mesmo se no Pazo de Bendaña hai cortinas. Dá algo de medo pensalo. 

[Cartaz da maratón de lectura E.A. Poe na Fundación Granell, mércores 27 de maio de 2009]

 

ps. Pois todo transcorreu segundo o previsto. Veu tamén connosco outro californiano, Mark, que leu o relato “O gato negro”. Dru leu, tamén na lingua orixinal, o poema “As campás”. E eu lin, por non me desmarcar tanto deste blog, algo da prosa crítica de “Marginalia”. Interesante onde Poe retruca a Montaigne ou a Novalis, sempre para reforzar a entidade autorial, a figura do control absoluto do artificio verbal (razón ou beleza segundo se trate, respectivamente, de contos ou de poemas). O autor existe, Poe non o dubida. E non só existe. Ademais, exerce autoridade, dominación sen paliativos sobre os lectores, sobre cada lector. De modo que, contra Novalis, o tema non se impón nunca ao autor; e contra Montaigne: se non se sabe exactamente o que se pensa e como se pretende desenvolver na escrita o mellor é non escribir. A literatura en Poe: cálculo infinitesimal. Sempre mo pareceu. E iso, agora, distánciame del algo máis que  antes. Engado algo: estiven pendente no tempo que alí pasamos de en cantos textos dos lidos por outras persoas aparecían cortinaxes. Alcanzo unha conclusión sobre isto. Sen cortinas e tapices Poe non sería Poe (27 05 2009).

Tatuar páxina

24 de Maio de 2009

 

ullan-tapies-anular-19752

Morreu José-Miguel Ullán, trazador e destrazador de poéticas, autor de páxinas, exiliado estraño e estrañador dos exilios e dos silencios, e das manchas e tachóns; un poeta interesante, de verdade interesante, nesa tradición diversa e freática das letras españolas que se pretende sepultar e sepultar con insistencia por procurar unha maior gloria dun canon en exceso estático, estatuario, nacional, escolar, válido tamén para a educación confesional (porque é certo, o canon ten sempre como inmediata proxección, acaso a máis relevante en termos institucionais, ideolóxicos e comerciais, a escola). Lembro ben, de cando un podía sentar a ver televisión e sentirse interpelado, aquel programa de mediados dos 80, Tatuaje. Poesía non estatuaria, poesía de taller barthesiano, de mancha e tachón, de agrafismo, óstracon, logofaxias, segundo observou Túa Blesa.

A ilustración, mal escaneada pero acaso non desacorde con nada, tómase do libro de 1975 Anular, que ilustrou Antoni Tàpies. Este nome, e o de María Zambrano, van xuntos para min cando digo Ullán. Como tamén o fai o gorrión de Castela, o pardal do signo, na revista pequecha de Trotta, e o número 16 do suplemento cultural daquel xornal que se foi. E claro, o nome do crítico, Miguel Casado, de quen debe lerse en Galaxia Gutenberg  o limiar a Ondulaciones. Poesía reunida (1968-2007), compilación de case toda a obra poética escrita polo poeta salmantino.

Aquí un dos breves textos de Amo de llaves (2006), libro de serialidade (rensaku, na poética xaponesa): “Liquen rehúsa / ese amor que no atisba / por donde aún nunca“.

 

As (c)idades do (c)ego

23 de Maio de 2009

ac-por-map-1973eu-lalia

 

“Avec le temps”, o poema de Léo Ferré, que vai na banda sonora desta semana, aí na columna da dereita, cantada por el mesmo, por Jane Birkin e por Abbey Lincoln. Tres versións moi diferentes, ou pode que non tanto, porque nelas, como en toda performance, o que nos informa, conforma, deforma, transforma… é un torbón de signos, algúns deles, moitos, alleos por completo a calquera propósito de quen supostamente di, de quen se dirixe en aparencia a nós, a ti, Abbey Lincoln por caso. Penso desde logo nas fotografías que alguén subiu a YouTube xunto coa música.

Ai, ai, ai…! A banda sonora da semana, a BS!, que neste lapso entre Lándoa e Lándoas, algo longo de lesbos por razóns técnicas e biográficas, o artífice foi descubrindo que en realidade era o único que a parroquia botaba a faltar. Non era a letra, ca. A música era!, algo do que confeso ignoralo todo. Só polo corpo e non pola ánima o queren a un. Así foi (animula vagula blandula / hospes comesque corporis…) e así será.

Non lembro agora mesmo se no blog anterior a este era eu algo máis novo. Coido que daquela adoitaba esquivarme como asunto, como obxecto, como subject. Ou polo menos facía como de quen, expresión esta moi da miña infancia por certo. Entón que? Quizais pola fundación da rede de fans que con clamor se anuncia (faime enorme graza o uso desta palabra —clamor— en determinada prensa, poñamos La Razón, poñamos El Correo Gallego cando se postula máis local que adoito) en Facebook tras un post recente ponderado amicalmente por Nubosidade (conceptualizadora exacta da pijocracia que quece motores sobre a moqueta de San Caetano)…, quizais porque o blog novo comece con perigo a literaturizarse (i.e., a narcisificarse?)…, quizais porque somos moitos os que convivimos nun nome e o nome xa nos vai ficando estreito… Quizais era máis novo e le temps s’en va. E pode que por iso poña hoxe estes recordos gráficos de 1973, de 199o, de 2002. Un retrato que me fixo Migueliño (Miguelanxo Prado; digo isto e xa me piden as neuronas contar algo daqueles anos); unha das primeiras fotos que me fixo Marga no piso da Rúa Nova, sobre os tellados do mundo (digo isto e xa me falta tempo para poñer unha foto memorábel dela fumando —miña dela—que nunca vou poñer); un autorretrato en espello, de tantos que van, e no que pode apreciarse que nas súas orixes programáticas o Círculo Semiótico de Vite foi en realidade apenas Lingüístico e cun punto de allo-simulador metafórico dos globechos que a banda deseñada emprega para significar pensamento non articulado en linguaxe audíbel, hoxe corrixido (o allo, o pensamento) porque os tempos son ben máis glamourosos nese bairro de Compostela chamado Vite. Esta fotografía, tomada nun baño embutobutoxa na casa actual, arriba do que era a Cal das Barras, foi no seu día un envío para Helena González despois de conversas que tivemos naquela altura pola Concha e o Kursaal, en Donostia, nas que ela me afeaba o corsé teocom que entón usaba eu por baixo da camisa (o século nacendo). 

Xa que logo, amiguitos e amiguitas, como exercicio de reflexión para a finde propoño isto: Comenta nun máximo de 300 palabras se o que di o cabrón de Ferré sobre canas, esquezos, cabalos, rostos, distancias, alteridades, esgotos, amores, hipotecas, morte… è vero ou se simplemente è ben trovato. Recoméndase non deixarse levar polos movementos faciais —ollos, arcos ciliares e zona labial sobre todo— de Ferré, un ichó para sensíbeis, como en xeral o é sempre a lingua francesa.

[Lándoas, as tres idades, ou tal]

Probando probando

22 de Maio de 2009

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/QqNt8ZSqd1I" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

EXPERIMENTANDO: BLOG EN PROBAS

A democracia e a intervención do poder

21 de Maio de 2009

 No número 143 da revista Tempos Novos (abril 2009, pp. 30-35) apareceu unha entrevista que me fixo Belén Puñal e que ilustraron as fotografías de Tamara de la Fuente. O marco foi o dosier que a revista titulou “1-M. Estratexias políticas e mediáticas”. Agora a entrevista publícase tamén en formato dixital (TemposDixital).

tourino-e-rey-bn1A conversa foi longa e pausada. Arredor dunha hora. Talvez algúns aspectos tiven ocasión de analizalos e desenvolvelos un pouco máis polo miúdo do que aparece no texto da entrevista, pero no básico iso que se recolle é o que dixen e é tamén o que penso. O meu criterio non variou en ningún dos aspectos tratados, aínda que é certo que desde o 27 de marzo, día no que mantivemos o encontro, foron numerosas as incidencias rexistradas na política galega e no seo dos tres partidos representados no Parlamento. Como tamén na esfera estatal, coa crise de goberno que supuxo, entre outros asuntos sen tanta confluencia co tratado na entrevista, o acceso de José Blanco ao Ministerio de Fomento.

Reproduzo de seguido o texto tomado de TemposDixital:

Que significado ten para vostede o 1-M?

Aínda non hai consciencia do que significa isto. No que se refire ao proxecto nacional, o feito de que o estatuto quede aparcado ou pase a ser unha cuestión secundaria na axenda paréceme dunha gravidade extrema. Coido que os medios, especialmente os máis implicados co mundo económico, financeiro, industrial, eólico,… aprenderon moitísimo desta experiencia. Fixeron un cursiño moi acelerado, e para eles moi produtivo, sobre como manexar a opinión pública. E a opinión pública galega é moi manexábel por feblezas emocionais.

Estas eleccións situáronnos ante un mapa do voto inédito no país. Se falamos de Galicia como realidade, en que estadio coida que estamos?

É un momento moi determinado pola situación económica internacional, de expectativa, de indefinición industrial, cunha cantidade de postos de traballo no aire extraordinaria. No terreo político, Galicia unha vez máis opta pola subsidiariedade, pola subordinación. Polo que Fraga chamaría “facerlle un servizo a España”. Por non ter axenda propia. E iso é nefasto.

Aínda non está Galicia madura para un proxecto propio?

Non me convence esa expresión. A cuestión non é esa, senón de liberdades. Admitimos e fomentamos unha hipoteca das liberdades públicas, e o Goberno bipartito non fixo nada para cambiar a situación. Estamos permanentemente condicionados a que opinen por nós os medios e as empresas, a que non exista unha boa articulación da opinión pública, a que non haxa debate público, a que se criminalicen determinadas posicións políticas. Blanco Valdés está permanentemente identificando independentismo e terrorismo, e paréceme inadmisíbel. O bipartito fixo bastante ben a xestión, pero a min non me chegou un discurso político no sentido nobre que ten a política de construír realidades e discurso. Descreo de que iso se deba a unha falta de conexión entre dúas sensibilidades políticas. Están afastados nos discursos públicos, pero non tanto no resto de cuestións, e nese sentido falta política.

E se falamos de Galicia como proxecto, cara a onde debemos ir?

Hai unha palabra básica, que define os momentos fundamentais da historia de Galicia. É “dignidade”. Nas eleccións, houbo unha renuncia clara á dignidade, no sentido de saber dar resposta aos infundios, á irrupción do poder con maiúsculas, de deixarse enganar por cantos de sereas de ínfimo nivel. Da mesma maneira que o Prestige serviu para reactivar as vitaminas de moita xente, agora hai un movemento en marcha coma reacción á manipulación política que debería tamén render resultados, non só electorais, senón tamén sociais e culturais. Galicia ten que recuperar a dignidade cultural e política, e iso só se fai falando en pé de igualdade co poder.

Cales son as dificultades, internas e externas, para un proxecto baseado na liberdade e na dignidade?

Autoconvencernos da nosa identidade nacional e establecer cal sería o noso papel no escenario histórico que se abre para o Estado español. Se goberna o partido que goberna, a nosa aproximación tenderá a ser ao modelo Murcia. Se gobernan as alternativas, e se nos convencemos de que a única alternativa ao goberno pasa por un bo entendemento e unha boa xestión da colaboración a partir dos concellos e deputacións e do que se teña, a partir de aí eu creo que haberá que decidir entre o modelo Murcia e o modelo Cataluña.

Por que o discurso de Galicia Bilingüe arramplou con todo o que se consideraba politicamente correcto dende hai vinte anos?

Por unha banda, ter dotado a Galicia Bilingüe dun estatuto de interlocución no debate público retroalimentou as súas forzas, e iso é algo ao que todos contribuímos nalgunha medida. E por outra, teño a impresión de que Galicia Bilingüe talvez non tiña unha programación tan exacta do que ía acontecer no futuro, canto aos seus propios contactos e pactos, como o que finalmente o propio proceso activou. Creo que algunhas persoas tiñan bastante calculados os movementos, e Galicia Bilingüe foi un peón relevante nese proceso. As últimas semanas, que corresponden á campaña electoral, estiveron moi pautadas por unha serie de movementos mediáticos. E iso só se resolve ben, coa precisión coa que se fixo, se hai técnicos e cálculos demoscópicos moi finos detrás.

Movementos pautados mesmo até na propia xornada de reflexión…

Absolutamente. E isto é algo que non se debe esquecer. De feito, estamos vendo que nestas últimas semanas a actuación de Touriño responde a unha especie de toma de terra. Parece que todo o seu carácter, que nunca antes saíra, o sacou despois das eleccións. Isto obedece tamén a outros condicionantes, basicamente á soberbia política e a unha certeza de que as cousas estaban consolidadas, cando obviamente non o estaban. O reparto da dereita e da chamada esquerda, no país, está moi equilibrado. Hai que ser moi conscientes de que os últimos días son moi importantes, non tanto polo que digan os políticos –é un discurso ao que non se lle presta maior atención pública–, como polos movementos mediáticos.

Coida que iso de que a prensa é o cuarto poder quizais nunca quedou tan claro en Galicia como agora?

Claro. Por falar de La Voz de Galicia, a prima donna deste concerto, todos temos máis ou menos na memoria momentos anteriores da súa traxectoria. Todos sabemos que puido representar a dirección de Pillado no seu momento ou a toma de posición con Augusto Assía en relación cos pactos do mundo sindical. Moito máis fresco temos o primeiro momento en relación co Prestige e todos tamén, a pouco que nos fixemos, temos capacidade de análise para saber cales son as circunstancias e os operativos que fan variar a suposta posición editorial de La Voz de Galicia.

Cales son para vostede esas circunstancias?

O reparto eólico foi o factor fundamental, a aspiración a que se reformule ese reparto, e a que determinadas opcións non recibisen a súa parte da torta. Pero hai outro factor, a aparición en escena do partido de Rosa Díez, de Unión Progreso y Democracia (UPyD). Non son analista para determinar a que condicionantes corresponde esa extraordinaria emerxencia dunha forza política que chega a alcanzar os 25.000 votantes practicamente sen traballar nin coñecer o terreo, a través da fulguración mediática de Savater ou Díez. Estou convencido de que ten apoios importantes no mundo empresarial e político galego, se cadra como factor de recambio. O meu razoamento é que algunhas figuras da política galega coma Francisco Vázquez non son alleas a ese movemento de fichas.

Falaba no seu blog do entrismo, como esa actitude de certos conformadores de opinión, en aparencia de esquerda ou centro esquerda, que á hora da verdade acaban servindo estratexias conservadoras…

Iso foi unha broma da linguaxe trosquista.

Por que ese pudor a manifestarse abertamente nunha liña explicitamente conservadora, tanto de La Voz como doutros medios e sectores intelectuais?

La Voz de Galicia é no país o xornal único para moita xente que non necesita facer un esforzo de matización dentro do abano político. Ademais non ten competidores no outro lado do campo, e polo tanto aspiran a que sexa un xornal que lea todo o mundo, e aparentemente neutro. Tamén é o xornal das esquelas a día de hoxe. É un medio que a xente, sobre todo certos lectores, manexa apenas para a información local directa, ou pouco máis. Como proxecto histórico perdeu o rumbo. Alén diso, o seu nivel de autoesixencia profesional está en mínimos.

Pero tamén hai certos intelectuais que están nesa liña. ac1

O que nos xogabamos estas eleccións era moitísimo e nese sentido eu non podo entender que haxa colaboradores simplemente galeguistas –non vou dicir nacionalistas–, ou que se sitúan na esquerda, que nunca digan nada en relación coas posicións públicas de carácter político que toma o medio no que eles están intervindo. Paréceme un acto de covardía.

Entrando en responsabilidades concretas, cales son as de Touriño e Quintana?

Absolutas. Aí non hai matices, son os responsábeis do que pasou e cargarán toda a vida cunha responsabilidade política por este erro colosal que cometeron. Porque ademais toda a súa estratexia, todo o pacto de goberno e todo o que se tivo que aguantar desde posicións máis ou menos de esquerdas, foi sobre a base de que este era o inicio, e polo tanto, tiña que facerse ao ralentí. Ese ralentí levou a que o camiño que se quería andar fose moito menor do previsto, e a partir de aí, foi un fracaso colosal, de cálculo, ritmos, discursos…, que está a ter un efecto pertubador extraordinario para o futuro.

Sendo como foron as marxes de esquerda e dereita tan pequenas, a perda dunha parte do seu electorado de esquerdas foi especialmente grave para o bipartito…

Si, sen dúbida, e moitas veces por cuestión simbólicas. Outro erro moi grave da fase final do proceso foi que a presidenta do Parlamento acudise a un acto relixioso como o que supón a translación dos restos do apóstolo Santiago o 30 de decembro. Ela representa o poder popular. Non pode participar nesa teatralización lexitimadora que equipara poder civil e poder relixioso, en diálogo público, cun representante dunha institución político-relixiosa. Fíxese: iso ten unha forza desmoralizadora extraordinaria.

Que cuestións cre vostede que frustraron máis as bases sociais críticas nestes anos de xestión do bipartito?

No PSdeG-PSOE decepcionou moito, ao comezo, que Touriño confiase en exceso en tecnócratas, en xente de perfil político limitado, para o labor de goberno, opción que evidentemente respondía a una estratexia política. Esa percepción das bases trasladouse despois ao conxunto da sociedade, porque a parte socialista do goberno demostrou de maneira fidedigna carecer de discurso político. No campo do nacionalismo, o problema fundamental das bases foi de ritmos, de non aceptar que o ritmo non puidese incrementarse.

Mais ás bases tamén lles custou aceptar determinadas políticas realizadas dende o goberno. Talvez así o amosa a baixada do BNG en Ferrol, onde puido ser clave a oposición a Reganosa…

En Ferrol hai outra cuestión que cómpre ter en conta, a aparición de Terra Galega. Case todos os votos de Terra Galega, uns 18.000, están en Ferrolterra. A morneza en relación con fenómenos como Reganosa seguramente pasou factura. Tamén entendo que as bases do BNG probabelmente nunca chegaron a entender se compensaba facer tanto esforzo eólico para quedarse cunha porción que aproximadamente era a metade da inicialmente considerada polo propio BNG como innegociábel. A xente percibe talvez un exceso de protagonismo do BNG en cuestións simbólicas pero vaiamos a cuestións orzamentarias e vexamos a descompensación que se produciu entre o simbólico e o económico.

O PP mantén unha gran forza social. Onde radica?

O PP non ten inimigos naturais de suficiente tamaño no campo mediático e ademais sabe que calquera pequeno fallo que cometa a esquerda será sobredimensionado. O PP vive cómodo e relaxado na súa biosfera. Os predadores, no medio que habita e controla, non lle fan maior pupa. Nese sentido presupoño que o blogomillo pode constituírse en catalizador: ten moito que facer nos anos vindeiros, e para iso eu coido que ten unha capacidade grande de convocatoria, de mobilización, de facer ruído e chegar a máis capas sociais.

Unha das grandes perdas da esquerda estivo no voto mozo e urbano. Ponnos ante un mapa sociolóxico novo?

Hai que ter en conta unha vez máis a situación económica. Iso supón que a xente que accede ao voto nunha situación de inestabilidade, de falta de seguridade, etc. pense nas alternativas.

Por onde coida que debe ir a procura de novos líderes tanto no PSdeG-PSOE como no BNG?

O grave da situación actual é que existe unha percepción moi xeneralizada de provisionalidade nas decisións que se tomen nos vindeiros meses. E iso en termos políticos é nefasto, sempre se acaba pagando un prezo.

Dáse por suposto que existen tapados…

Planea a idea de provisionalidade, á espera da aterraxe dalgunha gran figura, e cando falamos de gran figura en relación co PSOE todo o mundo sabe a quen me refiro. Iso pasaría por unha adxudicación inicial da carteira de Obras Públicas a José Blanco. No BNG non hai ese referente externo, esas plataformas mediáticas, sociais e culturais que pode proporcionar a televisión do Estado, e todo se ten que cociñar doutra maneira. Creo que se están dando movementos en falso, que se están equivocando por todas partes, coido que aínda non se sabe quen será o líder nin que líder se necesita. Ningún dos que até este momento se mencionaron ten a forza que puido ter no seu día Quintana. E para ir para atrás realmente non sei se fai falta moverse.

Son compatíbeis as culturas políticas do PSdeG-PSOE e do BNG?

Non só non son incompatíbeis, senón que teñen puntos de converxencia moi marcados e hai que darse conta de que o futuro necesariamente pasa por aí. Non hai outra alternativa, non hai ningunha posibilidade de maioría absoluta para ningunha destas dúas forzas políticas no curto prazo

No BNG fálase da necesidade urxente de refundar a organización…

É unha evidencia.

O debate xira arredor da posibilidade tanto de conformarse en partido como de centrar a solución no volver a conectar cos movementos sociais. Para vostede, cal é a vía?

Non o sei. O tempo histórico do frontismo entendido como o entende a UPG pasou. Porén, estamos nun tempo histórico no que abrochan as converxencias de plataformas distintas con sensibilidades parciais. Aí entramos no debate un pouco habermasiano arredor de se a multiplificación de perspectivas e de forzas na esquerda non é un acto de servizo á dereita, que creo que en certa medida si o é. Parcializar a intervención a partir de claves como o compromiso ecolóxico, de xénero, reparto da riqueza, colaboración cos países en desenvolvemento…, nunha multiplicación de perspectivas, compromete a existencia dun discurso único de reacción contra a dereita. E a dereita ten un discurso único, tívoo sempre. Observe a xestión que fai do que lle digo a Igrexa católica. Aí está o paradigma.

Pasa entón o futuro do BNG pola renuncia ao frontismo?

Non sei se o futuro do Bloque debería pasar pola renuncia ao frontismo. Dende logo ten que pasar pola renuncia ao frontismo entendido nun sentido estalinista, no sentido tutelar do calibre do control que exerce a UPG, como unha especie de referente case moral tras de cada acto, de cada elección, de cada nome Pero iso significa renunciar a outro tipo de construción de plataformas plurais? Non. Agora, deixar unha plataforma plural para pasar a ser outro tipo de plataforma plural é un acto político de extrema indefinición e perigoso para a propia cohesión do Bloque, e aí nace a posibilidade da escisión, o que para min en termos simplemente políticos non sería unha desgraza.

Ao PP veulle ben que existira UPyD… Nese sentido, cre que ao BNG lle viría ben que aparecese un partido á súa esquerda?

Non lle viría ben, pero é certo que hai moita xente que está á esquerda do BNG en termos económicos e de políticas sociais, e sobre todo nun sentido que poderiamos chamar ético, de non aceptación de tutelas e de autoridades pre-políticas.

Para vostede non sería dramática esa posibilidade?

Non. Incluso podería axudar a que se reperfilasen nalgún sentido as posicións editoriais dos medios. A tutela da UPG é a día de hoxe o motivo fundamental que poden ter persoas situadas no espectro do centro para non botar BNG. Non sei o que podería pasar se aparecese unha forza política que aglutinase sensibilidades de esquerdas e que soubese prescindir de calquera tutelaxe. Dende logo estou seguro de que a primeira vista á dereita iso encantaríalle. A min, dígoo con claridade, ese reparto non me parecería unha situación tan vantaxosa para a dereita no medio prazo. Non o contemplo como algo apocalíptico.

Canto tempo lle queda a Galicia Bilingüe?

Está claro que o movemento Galicia Bilingüe será fagocitado de inmediato por parte do PP e dos medios que o apoiaron porque a súa persistencia sería un elemento de desequilibrio extraordinario para un goberno da dereita. Canto ao discurso de Galicia Bilingüe, se se exerce en sentido programático tal e como eles o declararon, e se o sacamos do ámbito da educación e o levamos ao xurídico, sanitario, etc., creo que moitos asinaríamos esa opción. Garántame vostede que vou ter un xuíz e procuradores que me van permitir intervir en galego a todas horas e en calquera lugar. Garántame que a administración central do Estado me vai atender en galego se quero. Claro, iso está fundamentado no cinismo: unha cousa é o que se di e outra é o que se quere. O PP fixo un programa no que defendía algo que en realidade non quería. O que quere é outra cousa moi elemental, que é a que quere tamén La Voz de Galicia e Santiago Rey Fernández Latorre: laminar por completo a cultura galega se non pasa polo aro da docilidade e a subordinación.

Na cultura xógase unha parte importante do espectro ideolóxico. Fálase de que, no novo goberno, Cultura será unha consellería única xunto con Educación e Política Lingüística…

Non me fai falta coñecer onde vai estar Cultura para saber o que quere facer coa cultura galega a xente do PP. Coñezo ben a traxectoria de Pérez Varela, sei o que significou, sei que iso é o antónimo absoluto do que eu chamo dignidade, e por tanto creo que é iso do que temos que estar pendentes.

Coida vostede que o decreto do galego será finalmente derrogado?

Non se atreverán. Creo que saben que se fan iso terían para a totalidade da lexislatura aí o talón de Aquiles. E saben que a capacidade de mobilización da Galicia actual por razóns simbólicas deste calibre é extraordinario.

Como están as forzas dos movementos sociais galegos?

Temos un bo estado físico e anímico no ámbito cultural e social. A capacidade que ten o mundo cultural e o mundo social de mover as máquinas é moita, e aí hai moito que facer, e se vai facer, máis aló de xestos. Unha chamada de atención ao mundo cultural para min sería romper coa simple satisfacción que pode dar facer un xesto puntual e despois esvaecerse nese ronsel de autocompracencia. O blogomillo e o mundo das ciberturbas, os novos medios, xogarán un papel importante, primeiro para desenmascarar todo o que pasou nos últimos meses, e a partir de aí para a intervención permanente, no día a día, e facer que o goberno do PP non o teña fácil.

Estas eleccións foron síntoma ou consecuencia?

Foron consecuencia, e foron consecuencia dunha intervención directa e brutal do mundo económico, financeiro e mediático na realidade política do país. Os galegos e as galegas temos que comprometernos con nós mesmos a tomar nota, a non esquecelo nunca e a saber quen é cadaquén.

   [Na fotografía superior Emilio Pérez Touriño e Santiago Rey Fernández-Latorre nunha fotografía de arquivo que reproduce Tempos Novos na anteportada do dosier indicado. Na outra fotografía, de Tamara de la Fuente, o entrevistado no seu lugar de traballo]

 

Terrorismo e democracia

21 de Maio de 2009

iniciativa-internacionalissta1

O Tribunal Constitucional podería consumar dentro de poucas horas o que Xabier Cordal describe como ilegalización das ideas, o cal sería o mesmo que consumar a ilegalización das liberdades.

Máis unha vez a democracia xoga á exclusión e máis unha vez faino forzando as regras propias, convertendo o que son basicamente prexuízos, percepcións e conviccións gubernativas en supostas probas irrefutábeis. Obviamente, Iniciativa Internacionalista. A solidariedade entre os pobos non é ETA. Obviamente, a pretensión é de novo acalar a voz dunha esquerda real, que eu non estou a identificar neste momento (só) coa plataforma política que se pretende ilegalizar. Obviamente, o Estado aspira a extremar outravolta a represión institucional de proxectos soberanistas.

Coa lei na man e asumindo en sentido pleno, como o fai a candidatura II, a resolución política dos conflitos sociais e nacionais en Europa, o TC debe atender as razóns expostas no recurso que recibe tras a resolución (só por maioría, non unánime) do Tribunal Supremo. Veremos que ocorre.

Cadeiras

18 de Maio de 2009

vazquez-e-lorenzo

Lonxe de min non conceder os 100 días famosos. Aínda que ao ritmo que vai o mundo iso é unha frivolidade absoluta. Lonxe de min (logo) conceder os 10 días famosos… Lonxe de min pensar mal de alguén co que aínda xantei o outro día… Lonxe de min entender que un amigo de Facebook se prestaría a un xogo como… Lonxe de min todo iso e máis. Pero, por que carafio esa foto de aí arriba me lembrará tanto aquelas imaxes tan vellas? Si aquelas, esas que poño abaixo. E il quen sería o edecán que dispuxo ese xogo de cadeiras para que Vázquez, que non é máis alto que Lorenzo, poida contemplalo dese xeito tan majestic?

Será que o repousa-occipucio tira del adiante e cara a arriba? Será cousa das cervicais tensas do poder, constrinxidas pola gravata, e máis nada? E Lorenzo, daríase conta da manobra como naquelouta altura se deu Benzino Napoloni? Por que a súa quinésica e mesmo (na parte final deste vídeo) a súa proxémica resultan tan subordinadas á vista se todos sabemos que Feijóo lle garantiu tal e cal xustaposición? Rubirá nalgún momento á mesa de Vázquez?

 

 [kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/5ezvZlYj5Fs" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

 

 [O conselleiro de Educación e Ordenación Universitaria, Xesús Vázquez (arriba), e o Secretario Xeral de Política Lingüística, Anxo Lorenzo (abaixo), na conferencia de prensa que ofreceron o luns 18 de maio para explicar que se derrogará o ominoso Decreto para logo "consensuar outro cos afectados" (sic, nota de prensa da Consellería). Máis abaixo aínda, escena dobrada ao castelán pertencente ao filme de Charles Chaplin The Great Dictator (1940]

Un gran Fito na nosa HC

18 de Maio de 2009

fitopaez

Exacto. Iso foi o que dixo o presidente Barreiro, o da RAG, en relación coa nova etapa que o Temoneiro Feijóo pactou en Láncara con non se sabe quen. O Pacto e Aparición de Láncara! Eis: espéranos, da man do novo goberno do PP, un Fito na Nosa Historia Cultural. Así o dixo Barreiro e así o anuncian as fotos. Da man, digo, porque iremos dela, da súa man provisora e tutelar, sen imposicións. Confiados, ledos e absortos polos camiños da terra mentres no horizonte de Fisterra emerxe ou afunde un grandísimo ovo astral cun 33% inscrito na casca. Non se sabe de que. Pero todos ficamos unxidos, acaso untados, pola idea da pax lingüística, pola idea do pacto que deixa fóra a Gloria e o seu mariachi.

Virá logo por fin Fito Páez ao Xacobeo 2010? Pasou o tempo das rancheiras no Monte do Gozo? Iso ten que ser!!

E se non se trata diso, que tal se empezan a tratarnos a todas e a todos como cidadáns libres, maiores de idade, dotados dunha intelixencia (emocional) como mínimo parangonábel coa súa propia de seu? Que tal se contan algo do que se coceu (ou fritiu, ou pasou na grella) ao longo dos últimos dez días? Que tal se nos asubían os nomes e os cargos que pactaron e de que andrómenas consideran estar seguros nas institucións chamadas a Raxoi? E, en fin, sen ánimo de amolar, que tal se nos permiten, non só aos 63.929 da manifestación de onte, a reserva da dúbida en relación co que Feijóo promete e compromete? Somos parvos… todos?

[O Fito de Láncara]

Nova etapa

18 de Maio de 2009

rubik-1

Si, nova etapa. A modo, sen urxencias.

Aquí nada se perde (2)

18 de Maio de 2009

A anotación que segue subiuse ao vello blog Lándoa o 14.05.2009 ás 00:48 h. Despois dela figuran os dezanove comentarios recibidos.

 acios

Hoxe, xa onte en realidade, fun testemuña dun episodio singular sobre o que non informarei de xeito completo porque non desexo facelo. Pero si direi algo, aínda que só sexa para ilustrar sobre algunhas das condicións nas que se desenvolve a vida política. Estaba cun bo amigo nun restaurante de Compostela e pouco despois de nós sentar, a iso das tres, entrou un conselleiro do goberno Feijóo. Unha muller agardaba por el nunha mesa inmediata á nosa. Non prestei atención particular á conversa deles. Pode crerse que iso non supuxo esforzo ningún, nin para min nin para o meu colega. Interesábanos moito máis falar do noso e intercambiar opinións sobre cuestións gastronómicas (xarda, agulla…) e académicas (muros, sistemas…). O conselleiro fixo algunha chamada telefónica. E recibiu outras. O relevante é que unha desas chamadas foi para falar co que axiña será novo secretario xeral de Política Lingüística, a quen pediu absoluta discreción sobre o nomeamento mentres este non se faga público no consello de hoxe xoves e co que compartiu algunha información digamos que reservada, reservada cando menos até o domingo 17. Naturalmente, saíu o nome desa persoa. E nós ouvímolo. Talvez o conselleiro pensou que nese restaurante non había ninguén máis ca el e a súa acompañante loira. Talvez por iso falaba alto e transmitía a idea de que a caixa dos xoguetes era súa. Talvez non nos viu, malia nós estarmos a carón del. O poder é o que ten. E as orellas é o que teñen.

[Natureza e cultura]

 

Mario disse…
Non o vaia contar, eh? Aver se vamos perder a emoción.

14-05-2009 1:36

 

 Rue Valette disse…
Paradoxo: despois de ‘morto’, este blog fala novamente para dicir que ten algo moi importante(?) que contar pero que non vai contarnos nada! Que retorcido é o mantedor, que neosalomónico, ou sexa, talvez barroco! O que estaría ben saber, sexa quen sexa ese xa elexido persoeiro ou -eira, é se o de natureza vai polas orellas ou vai polos políticos, e idem o de cultura, porque non acabo de telo claro visto o visto. E por último, lémbrolle que é xa ésta cando menos unha súa segunda resurrección, que xa está ben a cousa, non se queixará vostede.

14-05-2009 7:42

 

 arume dos piñeiros disse…
Coñecendo ao mantedor, o nome da persoa xa está dito. A cuestión é atopalo.

14-05-2009 8:41

 

 Rue Valette disse…
Arume, vou darlle unha pista: mire as páxinas de Galicia d’El País. Creo que todo o mundo vai ó mesmo restaurante ou, poidera ser tamén, o mantedor déixase sobornar.

14-05-2009 9:07

 

 r.r. disse…

¡Lede ben entre liñas! Cando descubrades o nome saíde ó mundo e estará xa na prensa. Xúrovos por deus (o que non me costa moito esforzo, confeso) que a verificación de palabra é “nonsabbe”. Adxunto imaxe.

AQUÍ

O poder fai das máis das xentes vulgares elementos divertidos para a contemplación (moito menos divertidos para sufrir as súas ordes)

14-05-2009 9:20

 

 SurOeste disse…
Que sorte, tamén che poñen caixa de xoguetes no despacho. Así calquera se resiste!
E na Feijooneta, tamén haberá xoguetes e minibar?

14-05-2009 9:50

 

 Lándoas disse…

Alto aí, irmáns serapións, que o blogue está pechado e a miña boca tamén.

14-05-2009 9:59

 

 arume dos piñeiros disse…
É vostede un Anxo, amigo Lándoas.

14-05-2009 10:35

 

 apicultor disse…
A.L.

Supoño que xa saiu na prensa, que aínda non lin.

14-05-2009 12:28

 

 hoanking disse…
Señor Lándoa: creo que o Conselleiro en cuestión ten un fino sentido do humor. Primeiro filtra a noticia á prensa, para que a difunda na edición de hoxe, e logo, na comida ad hoc para celebrar a solución do problema, bérralla a vostede desde a mesa do lado para que faga o propio, aínda que castigándoo co temor á indiscreción. Conclusións:
1. é vostede unha boa persoa, diso non cabe dúbida.
2. é vostede, malia todo, unha persoa discreta.
3. o tal Feijoo non pensaba gañar as eleccións, por iso fixo a campaña que fixo.
4. agora que as gañou chega o propósito de enmenda
5. que fiche a Anxo Lorenzo e non a Gloria Lago é un éxito do galeguismo.
6. Que se la enmiende también.

14-05-2009 16:33

 

arume dos piñeiros disse…
O número 5 de hoanting é a versión máis divertida que vin do asunto.

14-05-2009 16:40

 

Comentário eliminado
Esta mensagem foi removida pelo autor.

14-05-2009 19:02

 

 abrov disse…
caro arume dos piñeiros, ou candea, ou agullas, se cando menos serve para o pasares ben algo gañamos, triste mundo

14-05-2009 22:21

 

 outrjoy disse…
Arume: Libertad Digital coincide contigo
http://www.libertaddigital.com/sociedad/feijoo-cede-la-politica-linguistica-a-un-defensor-de-la-imposicion-del-gallego-1276359233/

14-05-2009 23:21

 

 Anónimo disse…
A ver, agora que xapasou o conto, ula a solución? Porque eu saquei a referencia ao Anxos, pero o de Lorenzo non o dou atopado e teño aí esa intriga que me quita o sono…

14-05-2009 23:33

 

 Lándoas disse…

Pois tamén vén sendo singular a historieta dos comentarios, xa o creo. Se eu quixese dar tantas pistas como algúns de vostedes procura… acababa antes dicindo o nome completo, non cren?

Considerei que non debía facelo. Nin dar pistas nin dar o nome de xeito directo. De ser xornalista é probábel que pensase doutro xeito, pero o oficio de blogueiro sitúase nun marco algo diferente, polo menos no sentido no que o experimento eu. E, naturalmente, non saíu de min esa información con destino a ningún medio. De feito, no _País_, Salgado deixa claro que manexou outra clase de referentes. Comento isto polo que de novelesco ten. Non xustifico nin dou reviravoltas. Pero confeso que algo de coña si me fai a colectánea de anotacións que fomos xuntando.

O que me interesaba transmitir non era outra cousa que esta: un individuo indiscreto con certo poder esixe discreción a un terceiro. Ese paradoxo no fondo cotián sobre o que se fundan tantos actos comunicativos na praxe social do tempo noso. O resto de asuntos non me interesou tocalos no post. Tiña e teño unha idea formada de Anxo Lorenzo, claro. Agora non creo que sexa o momento de pronunciarme ao respecto. Engadirei incluso que non sabería pronunciarme sen deixar en claro que son moitas as dúbidas en órbita. Malia todo, o que penso sobre o proceso de problematización partidaria da lexislación en materia lingüística e, en definitiva, sobre os cálculos demoscópicos diso derivados x o expuxen na entrevista que apareceu en _Tempos Novos_ hai agora case un mes. E ademais, carafio, _Lándoa_ está morto. Esta é unha memoria-informe de ultratumba.

Por evitar pesquisas a maiores: non hai referencia ningunha a “Lorenzo” no texto. Arume argallou a lenda urbana da encriptación da miña mensaxe de onte, pero foi cousa súa. Eu non son Cardano e non teño grella ningunha a man. Metín o xogo co nome do novo Secretario Xeral de Política Lingüística, Anxo, tomando o título dunha novela de Rei Ballesteros só para deixar constancia de que non había farol ou invención no que estaba a postar. Gustoume o de Acios, alén diso, non só pola asonancia con ese nome senón tamén por ser aquel o nome do restaurante no que o conselleiro, a dama loira, o meu amigo E. e eu mesmo xantamos o mércores 13 de maio uns a carón dos outros. Unha mensaxe ao conselleiro, esta, por se el pensar que neste blog todo é autoficción? Home, non tanto. Non creo que o conselleiro nos lea, non dá aspecto de lernos, aos blogueiros do blogomillo, digo. Se nos lese… igual non era así. Igual era menos lingoretas, máis humilde. Igual até nos deixaba dar unha volta no triciclo.

15-05-2009 0:25

 

 arume dos piñeiros disse…
Non sei por que Libertad Digital coincide conmigo (cousa que tampouco me quita o sono, dito sexa de paso). Eu simplemente dixen que a apreciación de que o nomeamento de Anxo Lorenzo fose un éxito do galeguismo resultaba divertida. Non por Anxo, a quen coñezo persoalmente e trato case a diario, e cuxo compromiso co galeguismo non ten ao meu ver dúbida algunha, senón por crer que Núñez Feijoo puidese actuar cunha clave galeguista ou atendendo á pulsión galeguista do partido. Se for, xaora, sería sorpresa agradable: pero polo de agora, permítaseme o sorriso.
Dito todo esto, obviamente, co permiso do enterrador deste blog.

15-05-2009 9:12

 

 Anónimo disse…
Cando escribo landoa.blogaliza.com ou landoas.blogaliza.com aparece un páxina en español dun señor ou señora que fala sobre libros. ?????

16-05-2009 13:12

 

 Lándoas disse…

Escuras manobras de mios enemigos malos, don Anónimo.

Menos mal que os de Lándoas UnLtd. & Círculo Semiótico de Vite rexistramos a tempo outros condominios na vastedade azul das esferas.

Paciencia…, que xa imos todos e todas no paquete astral.

16-05-2009 17:38

 

Aquí nada se perde

18 de Maio de 2009

A
anotación que segue subiuse ao vello blog Lándoa o 13.05.2009 ás 12:55 h. Despois dela figuran os dous comentarios recibidos.
obras3

 

Andamos de enterro. Lándoa finiquita.

Non se recibe dó. Aínda que si se recibe re-. Porque o certo é que voltamos en menos de tres días. Ou de seis, se o ministro de Fomento bota unha man.

Cos mesmos folgos pero aínda máis plurais. De aí a metamorfose, de aí o prodixio. Lándoas será o nome (e o couso). En Blogaliza.

 

 r.r.  disse…
¡Hostia, aquí todo o mundo emigra! ¡Pois eu aquí non quedo!
13-05-2009 13:15

estibalizes disse…
como dirían no Morraso: pois mirámonos
13-05-2009 23:47

Blog en probas

14 de Maio de 2009

POIS ISO: BLOG EN PROBAS

 

Visibilidades

11 de Maio de 2009

 

Leo a entrega G de Escrita Contemporánea, a publicación da AELG, que recollín o sábado na Cea das Letras en Compostela. Dedícase monograficamente ao III Encontro de Novos Escritores, celebrado no Pazo de Mariñán en setembro de 2008. O título do volume é Entre dous séculos. Vexo a mesa redonda sobre presenza e invisibilidade das escritoras e dos escritores na sociedade actual, coordinada por Elvira Riveiro, con participación de Ana Acuña, Samuel Solleiro e Iolanda Aldrei. Quedemos agora coa relación de preguntas que a coordinadora da mesa lanzou ao auditorio e aos relatores convidados. Estas dez:

Realmente somos pouco visíbeis?
Menos do que deberiamos ser?
Debe ser o autor/a responsábel da visibilización da súa obra?
Debe visibilizarse o/a autor/a ou só a obra?
Debe o/a autor ser apenas visíbel no texto que escribe?
É a soidade e o illamento condición necesaria do oficio de escritor/a?
Cales son as estratexias de visibilización —se as houber— necesarias?
Todos/as os/as invisíbeis queren selo?
Existen, entón, invisibilidades forzadas —tamén— na literatura?
Importa realmente algo todo isto?

Sempre e bo preguntar, solicitar respostas. E aquel día houbo reflexións ben articuladas e moi lúcidas dos tres relatores que logo interviron arredor deste asunto ás veces algo frivolizado da visibilidade de escritoras e produtoras artísticas en xeral.

Na Cea das Letras atopei, antes de recoller esta e outras publicacións, vellas amizades que había moito tempo que non vía. Puiden saudar tamén novos amigos e amigas que se achegan a Lándoa e dos que só tiña constancia nominal, ou nin sequera iso. Unha cuestión reiterada na conversa foi a de canto tempo dedico ao blog. As lectoras pensan que moito. Contesto sempre o mesmo: menos do que parece. Escribo rápido, directamente sobre a infausta caixa de Blogger. E logo repaso e resolvo grallas ou recoloco algunha coma mal posta. Xantei e bebín, non excesivamente ben, nunha mesa con colegas de oficio e con moi caros amigos e amigas. Lembramos, rimos, ponderamos os premios, debuxamos, aloumiñamos ao lindísimo fillo de María Lado, que aínda non entende de aplausos…

Celebrei con emoción, no momento final da rolda, o premio a Marcos Valcárcel por As uvas na solaina. Marcos é para min unha referencia intelectual e ética de primeirísima orde, no blogomillo e en todas as cordas que el leva tocado na súa traxectoria como investigador e como home da cultura. Son consciente de que As uvas na solaina é un acontecemento que ten algo de rara e irrepetíbel alquimia. Movido por esta convicción, díxenlle a Apicultor,

alí presente, que o premio era tamén para todos os amigos de Marcos, a tertulia que un día considerei senado máximo da Gallaecia e da que os nenos e nenas na escola deberían aprender os nomes todos que alí deitaron humor e saber, como meu pai era quen de repetir varias dianteiras do Athleti da posguerra e aínda hoxe o é. Apicultor, que ten sorriso de home santo, discreto e sabio, díxome que non. Que o premio era de Marcos. E eu non retirarei nunca unha sílaba de Apicultor nin de ninguén dese Senado que tantas horas de lecer e de reflexión leva proporcionado aos lectores e lectoras do país, a todos quen, nalgún xeito, lemos no blogomillo a nación que podemos e debemos ser. De modo que perder unha votación (perdérmola, os nominados e nominadas todas ao mellor blog literario do blogomillo), nunca tan gratificante foi.

[Arriba, Elvira Riveiro Tobío intervén no XXV Galeusca (Valencia, 2008). Na foto que figura abaixo, tomada da páxina da AELG, Marcos Valcárcel e algúns dos galardoados/as na Cea das Letras, ou representantes seus, Ana Romaní, Xosé Cobas, Teresa Moure e Inma López Silva, flanqueados por Cesáreo Sánchez Iglesias e José L. Troitiño, á esquerda, e Mercedes Queixas e Elena Poniatowska á dereita]

3 comentarios perdidos no proceso de mudanza

Apicultor disse…
Discreto? Si. Home sabio? Dificilmente. Home Santo? Protesto: Eu non aspiraba a iso!

Un post de pura elegancia o seu, amigo Lándoas.

Apertas.

12-05-2009 19:30

Iacobus Von der Stein disse…
Vostede, Apicultor, polo que está a facer por Marcos merece o ceo.

12-05-2009 20:32

Anónimo disse…
Lándoas, compartir mesa e mantel con vostede foi unha ocasión magnífica para o riso. E lembre que as gráficas só foron posibles grazas ao seu boli elegante (e verde-oliva)…
m.

13-05-2009 10:19

Insuficiente

11 de Maio de 2009

Insuficiente, señor Presidente. Algo é algo, pero resulta escaso e sobre todo semella transferir a agresión a unha especie de entidade escura, innominada, allea a nós. Cando non. O oitavo pasaxeiro está aquí. Témolo na nave. E ten nome. Evite, pois, o pronome impersoal e repita comigo: Vostedes, inimigos da lingua…! E logo engada o que preferir, segundo criterio propio ou, mellor, segundo a pertinente análise e unha declaración colexiada da totalidade dos membros da Academia. Porque, reitero algo repetido neste foro, debe ser a Academia quen fale. Enteira, íntegra. Co rigor e a solemnidade que o caso demanda. Tendo as leis e a historia, non os sentimentos agora, por referencia. A xente precisa esa intervención. E a vostedes non lles quedan moitas oportunidades máis para falar. Isto, o que Feijóo pretende activar en conivencia con outras segundas persoas de plural que tamén hai que aprender a verbalizar, vai moi en serio. Non hai espazo para a frivolidade nin para a inacción. Moito menos para algunha clase de temor contábel.

[Xosé R. Barreiro, presidente da Academia Galega. Fotografía de Amador Lorenzo, hoxe en Xornal de Galicia]

1 comentario perdido no proceso de mudanza

Anónimo disse…
Quen di a RAG, di USC. Habería que ver canta xente está disposta a arriscar algo polo idioma en vez de llelo esixir aos demais.
13-05-2009 0:23

 

Hexagónica

11 de Maio de 2009

Lía en René Char o poema “Sobre a superficie dun estanque xelado”: “Ámote, / inverno de chuvieiras belicosas. / Agora escintila a túa imaxe / alí onde o seu corazón se inclinou”. E fun directo a un vello Teorema en bruma que logo foi titulado Informe para unha álxebra da cidade. Non lembro as datas. Pode que finais dos anos 70. O peculiar é a aparición alí mesmo dunha ficha cun hexágono debuxado e seis nomes nos vértices. Anotei daquela, non sei cando, a observación sabida de que o hexágono é a figura de maior número de lados que pode facer composición con outros polígonos semellantes. Logo fálase dun Editor e dise isto: “Existirá como figura do relato e presentará aos seis do colectivo. Quedará a dúbida de se el é un invento deles ou eles o son del”. Os nomes dos vértices van acompañados da idade, a procedencia xeográfica e unha mínima descrición do carácter. Anoto: “Arnalte G. Prádanos, 26, Baralla, epistológrafo logorreico, escribe un Tratado sobre a ineptitude“, “Xulia Bértomo, 24, Guísamo, alegórica, seguidora de VW [?]”, “Rafael Louzao, 20, Moeche, seguidor de Chesterton”, “Artur Muíños Paz, 19, Guitiriz, lírico, toques cunqueirianos”, “Manuel Seoane Brizzola, 23, Rábade, teórico, metarrelati[… ilexíbel] “, “Margarida Amieiro, 23, Lugo, épica e disfraces [sic]”. Eses. Os seis vértices do relato. Os do colectivo… Isto último é o que maior entusiasmo induce na memoria. Porén, nada máis consigo lembrar. Nin iso lembraba. Non creo que sexa de hai tanto tempo. Non pode ser.

[Botón de nácara]

Cóctel

10 de Maio de 2009

Hai uns días, nunha velada literaria non moi estimulante seguida dun cóctel algo máis animado e desde logo bastante mundano, unha dama achegouse á persoa coa que eu estaba a falar, creo que dos nosos respectivos plans para as vacacións, e sen importarlle en absoluto a miña presenza, naquel momento diría que sen considerala sequera (pero logo se verá que esa percepción era errada), fixo a seguinte proposta á miña interlocutora: “Quero que escribas un blog como se foses eu, poñéndote no meu lugar e relatando con xeito o que eu che irei contando”. O que aquela muller solicitaba á miña amiga era que dese forma ás súas impresións e reflexións diarias, aos seus biorritmos, ás súas experiencias xornada a xornada, e que o fixese na primeira persoa que correspondía non á escritora senón a quen fora, a quen iría sendo, suxeito deses acontecementos. Naturalmente, a miña amiga ficou uns instantes pendente dalgún complemento á proposta, recibida por certo de alguén que non coñecía de nada, de alguén que vía por primeira vez pero que declarou auténtica paixón pola forma de entender o literario que asociaba á traxectoria pública de X, a miña amiga. A dama ofreceu unha cantidade importante por anotación e un plus por mes se o blog chegaba a consolidar unha audiencia relevante, fixada de inicio en 350 hits por día antes de se cumprir o primeiro mes desde a activación. Ía mediar na conversa, quizais simplemente para desculparme e para as deixar falar con algo máis de privacidade, pero a muller, que percibiu o aceno, cortou con sequedade algo excesiva e brusca, sen ollar para min: “Vostede cale e escoite. Preciso unha testemuña do que estamos a acordar”. X aceptou. Ten un contrato en prácticas que non dá para moitas alegrías e aceptou o trato daquela dama de ollos grises que se atribuíu a si mesma talento literario pero que dixo carecer de tempo para a escrita e o mantemento periódico do blog. Imaxino que axiña lerei os primeiros resultados desa colaboración, que polo que oín dicir terá fundamento en conversas telefónicas que ambas van manter a primeira hora da mañá martes, xoves e sábados. Comprometinme a non revelar dato ningún do alí falado (penso que o sucinto relato que acabo de ofrecer non supón quebranto da promesa). Engado que a velada e o cóctel referidos non tiveron lugar aquí.

 [Integrantes da Orquestra Cocktail Latino]

In medias res (iii)

9 de Maio de 2009

Dixérame que tiña unha voz excelente para recitar a poesía de Wallace Stevens. Convidoume a seguir lendo e situouse detrás. A luz da lámpada de pé chegaba con dificuldade ao sofá que me ofrecera, na parte de arriba do dúplex, onde o teito baixaba até unha altura de pouco máis que un metro. Comezou a me acariñar o pelo e baixou en oito ou dez versos á caluga. Eu fixen un movemento brusco de estrañeza (nunca antes tiveramos contacto físico ningún que non fose provocado pola casualidade, ou pola cortesía cando me recibía no gabinete). El retirou presto a man e invitoume a continuar despois de golpear a cabeza no teito do estudio torpemente e ficar ergueito, se ben cunha torsión peculiar que intrepretei destinada a conservar a posición de privilexio visual tras do sofá. Tres poemas despois —“Two things of opposite natures seem to depend”— volveu facelo, pero agora xa non era a man senón os dedos, acaso por el considerar que constituían un acceso menos franco á miña sorpresa. Separábaos e introducíaos logo entre os cabelos até rozar o cráneo coa parte do escafoides, dun modo inexperto e forzado, como nunha escansión de chícharos podrecidos que logo se esmagan polo vicio infantil do dominio da orde. Eu seguía lendo —“And North and South are an intrinsic couple”— pero a presión no temporal esquerdo dos seus dedos, longos e osudos como as patas dun insecto de charca, deume primeiro algo de medo e despois, en efecto, noxo. Pechei con cerimonia Notes Toward a Supreme Fiction e erguín a mirada. Ollei en silencio aquela boca predisposta xa a recibir o couce, aquel xesto case sacrificial de quen sabe que errou no cálculo e carece dunha saída digna. Era o aceno exacto da ovella cando no solpor espera a que o amo franquee o valo e a volte á corte.

[Ovella en Moffat]

Estremas, culturas

6 de Maio de 2009

No programa intensivo Urbes Europaeae que se mencionou aquí o pasado 1 de maio participa o catedrático de Literatura Comparada da Universidade de Tartu (Estonia) Jüri Talvet. Talvet é un vello amigo de Galiza e tamén un amigo persoal deste blogueiro. Con el tiven ocasión de promover de par doutros soños, non sempre concretados, unha antoloxía trilingüe da poesía contemporánea do seu país no orixinal estonio e tamén en linguas galega e inglesa. Tituláramola Vello ceo nórdico (2002) e incorporaba poemas de Hando Runnel, Andres Ehin, Jaan Kaplinski, Paul-Erik Rummo, Juhan Viiding, Ene Mihkelson, Mari Vallisoo, Hasso Krull, Triin Soomets e o propio Jüri Talvet, con fermosas ilustracións de Vive Tolli. Lembro con particular saudade os días nos que nos xuntamos Manuela Palacios, Manuel Barbeito, Jüri e eu mesmo nunha das salas do Círculo Semiótico de Vite, que outros chaman Camerata Cúbica e aínda con fruición Faculdade de Filoloxía.

Un ano antes, en 2001, fíxenlle unha entrevista para o Boletín Galego de Literatura, que por certo tivo continuidade en sentido inverso na revista Akadeemia só un ano despois (“Galicia ja galeegid”), complementada con traducións ao estonio de textos literarios de Méndez Ferrín, Xosé María Álvarez Cáccamo, Emma Couceiro e Chus Pato debidas ao propio Jüri Talvet. Recupero agora un par das preguntas formuladas hai oito anos no BGL coas correspondentes respostas de Talvet:

A.C.: Desde unha perspectiva cultural vostede mesmo ten escrito que a especi­ficidade do seu país non se entende se non é como manifestación do que poderia­mos denominar a súa condición fronteiriza. A produción literaria estonia dialogou historicamente sobre todo coas culturas xermáni­ca, escandi­nava e rusa. Xa nun nivel menor destacan os referentes letón e lituano. A influen­cia do pensamento filosófico e literario alemán foi forte desde o século XVIII. En que medida mudou a situa­ción nos últimos tem­pos?

J.T.: En efecto, a nosa cultura absorbeu influencias de todos e cada un dos países e nacións que nos dominaron historicamente, ademais da proveniente dos finlandeses, os nosos tradicionais e fraternos veciños, falando en termos étnicos. Como cultura e nación, desenvolvímonos no ambiente báltico-alemán (pois, mesmo baixo o réxime zarista, os que na práctica mandaban sobre o pobo campesiño autóctono eran os poderosos terratenentes báltico-alemáns). Despois houbo unha grande apertura intelectual durante a I República, pero eses vinte anos escasos foron curtos de máis como para establecermos contactos coas culturas europeas máis afastadas de nós. É o caso das pirenaicas: observe que as primeiras traduccións directas de obras españolas non se realizaron antes de mediados dos anos 30. A Primeira Parte do Quixote traduciuse integramente só en 1939-1940. Supoño que o pobo estonio da I República non estaba “preparado” para a recepción do discurso filosófico occidental, malia a existencia dalgunas tentativas tamén nese sentido. Durante o case medio século da época soviética o campo filosófico foi o máis censurado e vixiado de todos. Prohibíronse as traduccións da filosofía occidental moderna. Cando en 1972 apareceu en estonio Le Mythe de Sisyphe, de Albert Camus, vivímolo como un milagre excepcional. Tivo unha gran repercusión na nosa intelectualidade e foi lido por todos os sectores despertos da sociedade. Nesta liña, o alto número de traducións de obras filosóficas occidentais na Estonia novamente independente marcou –aplicando a terminoloxía lotmaniana– unha explosión e un salto auténticos. Sen dúbida. Quero subliñar, sen embargo, que tal salto fora preparado paulatinamente pola actividade intelectual mantida, non sempre de xeito visíbel nin público, nos corenta anos de dominación soviética.
A.C.: O peso da tradición oral estonia foi moi importante na etapa román­tica, con peculiaridades que aos galegos nos resultarían familiares en relación co noso Rexurdi­mento. Como marcou esa nota de oralidade a producción literaria posterior e con que clase de matices en función dos xéneros, a procedencia social dos autores, as particulari­dades rexio­nais ou outros parámetros?
J.T.: A partir da segunda metade do século XIX fíxose en Estonia un traballo enorme (e abondo meticuloso) de recompilación, reprodución e arquivo da riquísima tradición da creación oral do pobo. Contamos con grandes coleccións e edicións da poesía tradicional, que reflicten unha gama amplísima de matices no tratamento dos temas e motivos comúns segundo as diferentes rexións de procedencia dentro do país. Do mesmo xeito, coleccionáronse, para sistematizalos posteriormente con metodoloxía científica, numerosos contos, lendas e refráns tradicionais. Todo este tesouro consérvase na actualidade en manuscritos custodiados polo Museo da Literatura Estonia, radicado en Tartu. A máxima expresión da continuidade desta tradición folclórica son os festivais de canto. As súas orixes están na cultura alemana do século XIX, cando se celebrou a primeira Festa da Canción en Estonia (1869). Non embargantes, mentres que en Alemaña tal tradición está extinguida desde hai ben tempo, en Estonia as Festas da Canción celebráronse case sen interrupción durante máis dun século. Estes eventos culminan na Festa Xeral da Canción, convocada unha vez cada catro anos: na altura correspondente congréganse en Tallinn, a capital do país, cantantes vellos e mozos de todas as rexións de Estonia, vestindo para a ocasión traxes tradicionais que locen mentres cantan xuntos nunha enorme praza, baixo un teito acústico especialmente adaptado. Para nós é unha auténtica festa nacional, que adoita presentarse como un espectáculo cheo de colorido, que emociona aos nacionais e causa admiración nos turistas e visitantes estranxeiros.

Malia todo, a influencia desta tradición oral na literatura culta case que desapareceu xa a partir de comezos do século XX. Friedrich Reinhold Kreutzwald, o autor da nosa epopea nacional (Kalevipoeg, de 1861), aínda usaba esa métrica tradicional, común para os pobos finougrios. Entendo que a traducción estonia (1939) da Kalevala finlandesa figura entre as mellores versións estranxeiras da magna obra de Elias Lönnrot, xa que o traductor, o sabio August Annist, apoiándose na semellanza das dúas linguas e tradicións, seguiu a métrica orixinal e soubo transmitir toda a riqueza léxica e fónica da epopea. Na poesía estonia de rexistro culto, emporiso, dominou cedo o sistema silábico-acentual, que é o propio da poesía alemana, entre outras. Isto aconteceu, en especial, logo da renovación de Martin Opitz, a principios do século XVII. Os primeiros poemas cultos en estonio foron escritos por pastores luteranos báltico-alemáns, que aprenderan a lingua autóctona, o maakeel –a “lingua do país”–, como adoitaban chamar ao seu propio idioma os estonios ata o “Espertar Nacional” da segunda metade do século XIX. E é que en estonio maa significa asemade “campo”, “país” e “terra”, mentres que keel é “lingua”. Atópanse as entoacións lixeiras propias da poética tradicional na poesía de Juhan Liiv (1864-1913), un dos nosos maiores poetas líricos. Pero en xeral non permaneceu moito desa influencia.[Jüri Talvet na fotografía incorporada no blog do programa UE, onde figura tamén unha ficha biobibliográfica do poeta e profesor de Pärnu. Algúns dos traballos académicos da súa autoría poden lerse en versión castelá na revista Entretextos, dedicada á Escola Semiótica de Tartu-Moscova e dirixida desde Granada por Manuel Cáceres. Recomendarei hoxe a lectura de “Tartu como signo” (2003) ]

 

Lectura da Patagonia

5 de Maio de 2009


O xoves 7 volta a Compostela Cristian Aliaga, poeta, editor e profesor arxentino natural de Darregueira (Buenos Aires). Dará unha conferencia na Faculdade de Filoloxía sobre a Patagonia imaxinada e creada polos textos e os testemuños cruzados de viaxeiros europeos, cronistas urbanos, renegados e fuxidos da civilización e habitantes orixinais dese lugar vastísimo que só o nome unifica ao pronuncialo.

Aliaga ten un interese certo pola poesía galega actual, pola promoción dela no seu país. E niso traballamos. Pero alén dese compromiso, é un poeta adicto á exactitude da mirada, á descrición non sei se tan fría do telúrico e fugaz. Por iso escribe a viaxe que brevemente paraliza un rosto e ilumina soidades ou cartografías. A da Patagonia. Ou a das Américas todas.

Transcribo un poema do seu libro Música desconocida para viajes (2002), unha sucesión de textos moi breves que percorre en prosas efémeras de gran plasticidade sentimental espazos de Chubut e Río Negro, de Matanzas e Oruro, de Antofagasta e Waco, entre Tierra del Fuego e Texas, por tanto. Paréceme unha das máis memorábeis coleccións de topografías poéticas que coñezo. Nela xulgo culminada a aspiración que nun texto autopoético de 2007 Aliaga concretaba como unha mirada que presente o coitelo azul de Celan e non a súa dor. Palabras dunha intanxíbel paixón glacial, nas estremas de quen lembra algún acabamento e ten ante si unha natureza entre fílmica e encriptada.

O poema titúlase “La magnífica soledad” e está referido a Cabo Blanco, ao norte de Puerto Deseado, na provincia de Santa Cruz:

Un balcón asoma al frío del Atlántico, donde la soledad es magnífica y desesperante. La luz amarilla del faro ilumina cada diez o doce segundos la costa, para orientar a los buques que nunca han de llegar. El canto rodado, vacío de pisadas durante siglos, dibuja un semicírculo perfecto como contorno del agua que viene a pulir los restos de una vida. Sometidos por el estruendo, dos hombres que cargan armas inútiles toman nota de los barcos que imaginan en el horizonte. Ocho sepulcros blanquean al pie del promontorio ocre. Un corral de metal negro rodea a una de las fosas cubiertas de piedras, distinción para otro muerto desconocido en un territorio donde apenas son célebres los asesinos. Ningún nombre designa a estos huesos, ningún desafío al olvido que hubiera llegado de cualquier manera, por acumulación o por impacto.

[Cristian Aliaga. Fotografía de Valentina Rebasa]

Rosa sen mudanza

4 de Maio de 2009

Nova entrega de Clave Orión, sempre un prodixio de sabedoría, sempre unha celebración da vida e da palabra poética. A man e a mirada de Luz Pozo Garza sosteñen a revista desde a súa aparición en 1995, a partir de Nordés, a “irmá maior”, coruñesa como Clave Orión, que tamén é compostelá pola colaboración de Luís Alonso Girgado e doutros membros do consello de redacción. As seccións son as habituais: “O faro extraviado”, “Donas da palabra”, as varias “Homenaxes”, “Mensura”, “Iwerddon”, “Paradiso”, “A pluma na man”, “Partitura”… Con lugar en efecto para os poemas autógrafos, as traducións, os inéditos, a lembranza de Eduardo Moreiras e os amigos poetas que se foron ou están aínda entre nós, os estudos literarios, as entrevistas, a pintura e as artes gráficas, o debuxo e a fotografía, a música e a prosa.

Nesta entrega (números XII-XV, tras un longo silencio) recóllense tres cartas do puño e letra de Otero Pedrayo dirixidas a Moreiras. Unha é de xuño de 1972, as outras dúas son de 1974, a primeira de abril, a segunda de decembro. A letra de don Ramón muda extraordinariamente nesas tres estacións. O vigor do 72 desaparece por completo na última das misivas mencionadas, cando o patriarca aínda ten forza para exaltar a compaña dos amigos: “A millor meiciña para min é a amizade”.
Na revista aparecen en homenaxe á Torre de Hércules os Poemas do Novo Leabhar Ghabhala, ciclo de nove textos poéticos da autoría de Luz Pozo Garza nos que se reescribe unha das partes máis célebres do Book of Leinster (ca. 1160). Olivia Rodríguez escribiu unha fermosa e precisa introdución que é outro dos zafiros desta Clave Orión da primavera de 2009.

Copio agora o noveno poema deste Leabhar Ghabhala de Luz Pozo, o que pecha o ciclo. O seu título é “Avalon Avalon”:

…e contemplar contemplo na alma toda
aquela illa ensoñada diamante fuxidío
nin sei cómo arribara a esta terra mistérica
que se oculta e reserva
e souben que era a Illa de Emain Ablach
que chaman Avalon ou País das mazairas
só tiña na memoria aquela estrofa
incisa asumida no tempo:

“Quel pays merveilleux que ce pays
les jeunes n’y vieillissent point…”

e souben que era a terra das mazairas celestes
dos deuses hiperbóreos os donos do saber
da asolagada Atlántida
da asolagada Atlántida
da asolagada Atlántida…

…aquí non hai delirios nin paixón nin designios
hai camelias conscientes flores que deciden o aroma
a fragancia precisa para cada misterio:
crisantemos de inverno ou vellorita dos druídas
perennifolio acivro inda hoxe sacrosanto
ou glicinias exóticas consagradas a Dana…
…e a ti ofrendo Nai de todos os deuses
no ritmo boreal dos Tuatha Dé Danann
o alfabeto celeste
o dominio dos astros…

En Avalon hai ramas de brancura incisiva
froitos de ouro purísimo e moi fráxiles
como de vento extremo distanciado e sen patria
non son manxares para dar sustento
son unha forma esencial da concordia absoluta
unha visión total da suprema harmonía…

Oh música enigmática que vén de nin se sabe!
música que non se explica por salterios nin cítaras nin arpas!
Oh luz radiante! Oh música que escurece os sentidos!
Oh rosa sen mudanza que fire docemente!
Oh eternidade que acende vida e morte
nunha chama vivísima no exterminio da rosa…!

[Luz Pozo Garza e reprodución do Book of Leinster, fol. 53, tomada de Wikimedia Commons]