Archive for Setembro, 2009

O blogue marcado non existe

24 de Setembro de 2009

 

 kaput

  Non se recibe dó.

Círculo Semiótico de Vite

Leopardiana

19 de Setembro de 2009

 

 

 leopardiana

 

 

 

Si rallegra ogni core.

Sì dolce, sì gradita

Quand’è, com’or, la vita?

Quando con tanto amore

L’uomo a’ suoi studi intende?

O torna all’opre? o cosa nova imprende?

Quando de’ mali suoi men si ricorda?

Piacer figlio d’affanno;

Gioia vana, ch’è frutto

Del passato timore, onde si scosse

E paventò la morte

Chi la vita abborria;

Onde in lungo tormento,

Fredde, tacite, smorte,

Sudàr le genti e palpitàr, vedendo

Mossi alle nostre offese

Folgori, nembi e vento.

 

 

Ah, se un tiver un vestido como o de Miriam Makeba aquel día no Berns Salonger escandinavo, e tivese asemade vagar para agradecer a compaña e oficio dos músicos todos do blogue! Amampondo… Diría así: ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!, ahh sah sah aaah!, oooh eh he eh!.. E logo rimar o arquexo co corpo todo e ser ritmo e só ritmo e só ritmo nesta hora do regreso, no que volta o home aos seus estudos.

 

Engado do ritmo

17 de Setembro de 2009

 

manuel_da_costa

El ojo que ves no es
ojo porque tú lo veas;
es ojo porque te ve.

Ás veces, os poetas, levados polo engado do ritmo, equivócanse. Machado dedicou esa rara consideración dos seus Proverbiosrara para ese peixe de arriba, sen ir máis lonxe— a Ortega y Gasset, autor do ensaio “Vida como ejecución (El ser ejecutivo)”. É probábel que alguén a usase xa para falar da superación hermenéutica da fenomenoloxía, asunto no que un reflexionaba en agosto perante certo queipo con xardas (mortas). Así que o problema maior da conciencia parece ser o problema da diferenciación entre vida e morte. Como Machado non tiña nada de barroco, pensou pouco nos ollos dos mortos e lembrou só os ollos dos vivos. Así, malia algún espello que mediou entre el e algún reflexo, teorizou a mirada. O problema da conciencia acaso sexa tamén o da priorización da vida propia sobre toda morte allea. O problema da desaparición. Aínda que a morte sexa a dunha xarda e o ollo dela quede convertido en centro que reclama  os ollos nosos? Si.

[Fotografía do brasileiro Manuel da Costa. As xardas, aquí]

 

O desigual combate

17 de Setembro de 2009

tabernas-11

Seguramente será que non dou aprendido o oficio. O de galego. Ou será que levo sangue das dúas Castelas, de Flandes, de Cataluña e de Cantabria como mínimo, alén dunha proporción (considerábel) de sangue do país, sexa isto o que for. De sangue e do resto de líquidos corporais, claro. Bile incluída. Ou quizais sexa que, como se di agora no xardín Moncloa-Palas, eu xa teño colmadas as miñas aspiracións políticas despois de ser presidente consorte da comunidade de viciños do edificio no que vivo. Razón esta pola que non tería nada que perder, pois nin aspiro a columnista ben pagado nin a insignia de ningunha clase. E ademais os búlgaros cáenme ben. Igual é iso. Igual é que me importan menos que nada a pompa e o carnaval. Igual é que distingo aos que pretenden tumbar a cultura do meu país para proceder logo a facer a autopsia a todos os que confundían o sentido institucional e a dignidade coa sumisión. O cal resta mérito, pode que si, a esta vontade de falar claro polo menos uns minutos ao día. Pero quen falou aquí de méritos?

O combate é desigual. Uns tocan o cornetín de ordes de Sabón con chulería subsidiaria mentres deitan chumbo ardente desde o castelo do seu señor, que aí atrás marcou a toda a tropa a folla de ruta para o curso político 2009-2010 , e outros fan discursos firmes pero abstractos, xustificatorios e nada apostróficos  (por tanto, sen marcar quen é o destinatario coa claridade que o caso reclamaba) nos que malia ficar claro (para algúns, só para algúns) que o que se está a facer é responder ao insulto previo e á tosca e mendaz caricatura reiterada de Roberto Blanco Valdés pois resulta que este nome, o do cornetín, non sae por ningures. Non pido que se mente ao dono, Freixanes, pero si polo menos a quen lle coida a porta e o insultou a vostede e aos seus compañeiros aducindo as máis estrafalarias imaxes e as máis falaces  argumentacións que un soñaría escoitar nunca na boca dun publicista demócrata ou simplemente na dun señor cultivado. E engado algo. O que acabo de indicar non me interesa en absoluto como anécdota: o problema é que me interesa como categoría. Iso é, iso está a ser no meu país a categoría! Ou non nos queremos dar conta?

A partida, seino, xógase case sempre fóra da casa. Eu só digo isto: o espazo público, o logro de alcanzarmos algún día en Galiza unha opinión pública libre, digna e politicamente madura só se concretará se chamamos ás cousas polo seu nome, se declaramos sen veos nin danza a quen estamos a responder cos nosos argumentos e se contraatacamos o bombardeo artilleiro que pretende borrarnos do mapa co calibre proporcionado a esa agresión e sen sordina. Se fai falta, desde outra tribuna, pois hai máis (e censuran menos).

[Rúa Tabernas, na Cidade Vella da Coruña. A foto é de xornalcerto e vén de Flickr]

 

Onde o mundo se chamou A Manchica

16 de Setembro de 2009

 

Falabamos o 3 de setembro do outro libro que Celso Emilio Ferreiro prologou a Germán Cid Justo, “poeta  popular” segundo a apreciación do autor do limiar a este Cantigas en gallego traducidas al castellano publicado por La Región en 1977. Arume inquiriu: como foi que tras poñer a caldo entre liñas ao seu viciño, o poeta de Celanova volvía a caer doce anos despois na mesma e escribía outro prefacio máis para o novo libro de versos fatuos e misóxinos daquel señor que o outro día case nin nomeamos?

a-manchica

A vellez é rara. En 1977 Celso Emilio parece xa desarmado ante o estro poético do home da Manchica. Claro que tampouco convén esquecer a etimoloxía porque algo aclarará as cousas (xa saben, “estro” = “tabao” → “ardor na pel producido pola picadura do tabao nas bestas” → “ardor sexual e enaxenación moral dos mamíferos en celo” → “hiperestesia anímica do bípedo implume e propensión lúbrica que o leva a aparearse” → “furor e efusividade poéticos” → “estilo”; cómo son as linguas, mimadriña, teñen máis recursos que o xastre de Andreotti). En fin, que, segundo soubemos na anterior anotación dedicada ao vate, o tipo era algo tabao na insistencia, por el mesmo recoñecida como propensión natural, en particular no que afectar á persecución das mozas durante a súa xuventude, despois e máis despois. Pero o de Celanova semella que xa non se esconde tras as contras da casa. Este limiar, doce anos despois, é outra cousa. Só nas comparacións que estabelece pode pensarse que persista algo do sarcasmo de 1965. Non, nin iso.

O libro de Cid Justo é como mínimo peculiar. En páxinas impares a tradución ao castelán do orixinal galego (igual no proemio que nos versos e nos contiños da parte última). De modo que o apuntado na ligazón da revista Viceversa que saíu o outro día é algo inexacto. O poeta da Manchica tradúcese a si mesmo, talvez por ter aspiracións. Tradúcese con bastantes peculiaridades, certamente. Tamén con algúns achados notábeis: “Unha velliña moi vella” dá “Una vieja viejecita”. Non creo que a poesía popular teña que ser conservadora ou reaccionaria, como esta en verdade o é. Tradicionalmente non foi así, sabémolo ben. Agora, cando se fai remedo dela, tende a selo. Porque os poetas populares fixéronse intertextuais e meten o que len e oen nos medios. De aí tanta perda de entidade. O fol do vituperio duro das mulleres non é tampouco o que fora doce anos antes. Con todo, abonda e anoxa aínda. Morra aquí o conto se ven que tal.

[A Manchica, entre Ourense e Celanova, a vista de poeta moi inspirado]  

Rosas

15 de Setembro de 2009

 

rosa-sala2

Día de rosas de aniversario, hoxe. Sigamos, pois. Souben deste blogue de Rosa Sala Rose por unha amiga, tamén Rosa. Interesante, o labor desta investigadora, tradutora e ensaísta catalá, autora en Acantilado do Diccionario crítico de mitos y símbolos del nazismo (2003).  O blogue, que abre co seu propio nome, está destinado no fundamental á indagación, sempre documentada e lúcida, da historia cultural de Alemaña e dos acontecementos bélicos que en dimensión macro ou micro definen a presenza dos alemáns na construción e destrución de Europa. O máis recente post, de onte mesmo, fala de suicidios, con atención a dous momentos importantes na historia europea: 1945 e 1989. Impacta ver fotos como as tomadas polas fotógrafas de guerra norteamericanas Lee Miller e Margaret Bourke-White. Son tamén de interese algunhas revisións da idea de heroísmo, as consideracións sobre as memorias escritas na cadea ou, desde logo, a rede que trazan cultura e morte, atravesada como non pode ser doutro xeito pola presenza da Shoah.

 [Rosa Sala nunha foto de Vicens Giménez]

 

Onte

15 de Setembro de 2009

 

calendar

Este blogue leva activo un ano e un día. E que?, dirán vostedes. Non, nada. É só que nunca imaxinei que durase tanto. Aínda hoxe non se me alcanza por que razón dura, por que motivos está a durar así. Este local abriu por dous motivos, un imprevisto e outro relativamente previsíbel: o pleito polos marcos con Steiner foi o primeiro (vinme metido nel de socate) e un compromiso académico para impartir un seminario sobre blogues foi o segundo. Daquela pensei en relación co segundo motivo, rememorando Dámaso: “fáltame a outra ladeira”. E pumba! Coñezo unha razón terceira hoxe para seguir tocando o organillo: catarse, literatura. Hai un efecto catártico para quen suscribe vindo aquí como un fuxido, mesmo en horario laboral, como agora, para anotar algo. Uns toman café. Eu escribo algo, o que sexa: escribo, fago escritura, literatura?, si. Na temporalidade hacker na que todos andamos, tanteando, aprendendo, porque isto veu para quedarse, a mistura indiscerníbel de horario laboral e horario de suposto repouso, no día, na noite, que máis ten. Logo existen todos os eus outros do equipo, o Círculo Semiótico expandido, Dora Muriel e as demais colegas. Toda a tropa que constitúe o Ente Lándoas e que se describe acolá abaixo á dereita. E por suposto os siareiros/as, quen le, anota, reflexiona ou me manda a fritir puñetas tras ler o que aquí se di. É interesante todo iso, estimulante. Todo agás eses momentos en que o trato cortés deriva a melifluo. Lévoo mal. O de señor das lándoas e tal. Pero en fin, vai no cargo. O caso é que estiven considerando aí atrás pechar o chiringuito aproveitando a coartada do ano cumprido. Fin de ciclo, nada que engadir, caso resolto… Un bo modo, tamén, de regresar á lectura de blogues. Porque escribir e ler son vasos comunicantes incluso para o tempo dispoñibel. Querería ler máis, escribir menos. Pode que alguén botase en falta as homilías e filípicas do sitio (non contesten a isto, non é un reclamo) se pecha. Outros dirían: por fin calou. E outros, como aqueles aos que se depara un trato especial nesta casa, considerarían: unha mosca cojonera menos. Eses tamén len blogs. Nótaselles na cara. Quizais non lean directamente, polo menos nun principio, pero logo si, porque isto engancha (un saúdo tamén para vós) e porque a mellor prosa e a mellor análise do que está a ocorrer anda nos blogues antes que nos medios tradicionais. De aí os tránsitos, de aí a copia. En fin: entre a catarse que alivia a tensión craneal e o gusto perverso polo paso da nube. A partida está aberta.

Academias, Consellos, intervención

14 de Setembro de 2009

En relación co asunto das institucións culturais e coa crítica pública que poida merecer a súa intervención perante as graves agresións en materia de política cultural e lingüística do goberno Feijóo, son varias as voces que insisten nas últimas semanas en reclamar que as valoracións se estendan como mínimo ao Consello da Cultura ademais de á Academia. Diría incluso que hai persoas que senten incomodidade se nun momento dado se critica só á Academia e non se sinala nada complementario do mesmo calibre ccg1sobre a outra institución, presidida segundo é sabido pola terceira autoridade do país en termos de protocolo.

 

Do debate, o que máis me interesa é a diferente percepción social que hai das dúas entidades. Creo que a RAG é relativamente coñecida pola xente, talvez —polo menos en certa proporción— por correlación con outros organismos homólogos noutros países. A maior parte dos medios impresos galegos, por exemplo, ao tempo que silencian por ignorancia militante asuntos de entidade incuestionábel anuncian o catarro de tal ou cal académico da Española, non digamos se o pillou paseando por Boiro ou dando unha conferencia en Ourense. En cambio, penso que do CCG só saben as persoas iniciadas en campos artísticos e universitarios específicos. Pode que iso se deba á diferente representación que se lles asigna á RAG e ao CCG desde os medios impresos. O poder sancionador da RAG en materia lingüística é tamén un elemento importante.

 

Sinalo todo o anterior para explicar, xa que se me demanda, un dos motivos polos que sempre interpretei que a forza social e política dunha declaración da RAG era imprescindíbel no contexto actual e que o era desde hai xa meses. Direi máis: estou convencido de que a insistencia das redes sociais tivo bastante que ver no acontecido en Celanova o outro día. En fin, ese é outro asunto. Volvamos ao rego, que é probábel que para moitos lectores resulte polémico. No meu criterio cando se fala de opinión pública e de intervención social, o mesmo que cando se fala de procesos políticos, hai que autoesixirse pragmatismo e polo menos tanta humildade coma firmeza. A día de hoxe, permítaseme sentar algunhas premisas para o que sinalarei logo, non concibo o debate político se non é para modificar o estado das cousas. Deixaron de interesarme as galerías e as conviccións que non integran o movemento de acordo e de pacto entre as forzas políticas que non se ecuacionan coa dereita, co imperialismo, co sometemento confesional, co gran capital e coa impunidade dos poderosos.

 

ragDito o cal, engadirei que entendo francamente anacrónicas institucións nas que rexen principios como os das academias nacionais (e non só existen as da lingua, claro). Síntome particularmente lonxe da idea da pertenza vitalicia a esas entidades, o cal ao mellor non era un dato relevante no século XIX, cheo de poetas tísicos e/ou suicidas, pero que si o é no século XXI. Por suposto, resúltame igualmente antipático o fundamento na cooptación tal como se exerce, algo que comentei aquí outras veces, mesmo ao comezo da xeira como blogger, o que levou a algún colega a inducións algo pintorescas sobre posíbeis apetencias persoais (é bastante doado saber quen as ten: fíxense na súa boca).

 

O mundo cultural galego está bastante marcado por inercias e por xerarquizacións nas que pesa en exceso o factor idade. Nada teño contra as persoas de idade, faltaría máis. Aseguro que máis ben é todo o contrario no que afecta a trato e a respecto. Pero institucións como a RAG, máis aínda en circunstancias como estas tan duras que atravesamos —alén do que de conxuntural poida haber no que materializamos no nome da peste que nos veu enriba pola pésima xestión gubernamental dos tempos políticos na lexislatura anterior (por iso máis que por outras razóns, créase)—, deberían ter outra fortaleza e outra capacidade de aparecer oportunamente e de falar claro.

 

Non pode ser que a idade media dos académicos sexa a que é. As persoas que xa cumpriron unha traxectoria e que superan unha certa idade (que lles parece 80 anos?) deberían ter a xenerosidade intelectual e política de retirarse e deixar paso a individuos de capacidade e cunha formación non menos sólida que a que os académicos actuais poidan atesourar. Na RAG deberían entrar dunha vez persoas de menos de 40 anos. Sobre todo mulleres e sobre todo xente que non proveña da filoloxía, porque xa abonda cos que hai. Os estatutos non poden seguir estigmatizando nin racaneando a retirada de quen desexe dar o paso por problemas de saúde ou polo que sexa. É moito o traballo por facer. Son moitas as batallas que dar e múltiples os escenarios. É imprescindíbel a combinación da experiencia e a do ímpeto e capacitación para entender as coordenadas novas que hai por aí fóra. E o capital intelectual que hai fóra da Academia é extraordinario. Ou alguén ten algunha dúbida ao respecto?

 

O CCG xestiona algo mellor eses parámetros. Ten como é lóxico eivas no funcionamento e na súa constitución orgánica. Posúe, doutra parte, a seguridade orzamentaria que lle garante a súa específica entidade estatutaria, e iso é unha vantaxe enorme na comparativa coa RAG. Eu creo, en fin, que ten outro dinamismo, dígoo con franqueza e creo que sen prexuízos. Alén diso carece do timbre sancionador que a Academia autorreclama como marca filolóxica, prerrogativa algo vetusta e francamente molesta tal como se usa (cando menos para a miña sensibilidade), en especial se quen exerce a autoridade está incapacitado por algún motivo para iso. Non falo da Academia nosa só. Falo de todas. En todas as academias do mundo hai ineptos e hai desleixo. E en todas elas hai persoas que accederon á súa cadeira por razóns inconfesábeis ou por redes de favores debidos. Nos outros sitios tamén, por suposto. Pénsese, sen ir máis lonxe, no que significou o franquismo para esta clase de institucións. E considérese de par diso a lonxevidade dos intelectuais acomodaticios… Son eternos. Só quero indicar que a estas alturas un non concede nada por probado se non se lle proba antes.

 

A cooptación incorpora outra pexa que fai que olle con distancia moral esta clase de institucións, tan rifadas coa representatividade das pluralidades sociais e culturais no mundo actual. Falo do reparto de cotas. É moi complicado entrar nesta especie de clubes se non se forma parte, nalgunha medida, desta ou desoutra sección ou grupo. Non só iso: ás veces, as observacións que aparecen nos debates públicos sobre o que cómpre esixir ás institucións trazan vínculos bastante doados de seguir con militancias, simpatías ou outras proximidades (non se me esixan probas, por favor). Non son tan inxenuo como para pensar que habería lugar no mundo actual para outra clase de reparto do xogo. Só pido que non sexa obrigatorio vendar os ollos. Eu nin sei nin quero facelo.

 

Nada do anterior empece o feito de que un saiba que as academias teñen unha función institucional e uns valores simbólicos que proxectan dinámicas socioculturais de certa entidade performativa; nalgúns casos, políticas e aínda nacionais, no sentido construtivo e postulativo do termo. O que me interesa delas como analista é xustamente iso. Como cidadán, como lector e como blogueiro non me explico por que razón algunhas persoas de valía e con capacidade de mover as cartografías que nos definen acabarán tendo 70 ou 75 anos cando entren por vez primeira coa medalla da Academia sobre o peito no vello edificio da rúa Tabernas.

Un fascista é un fascista é un fascista

13 de Setembro de 2009

 

noivosdaparca2 

 

franco-e-landoas1

 

Unha noz é unha noz é unha noz

11 de Setembro de 2009

 

noces

Afeito a escoitar e a ler palabras non sempre sensatas durante algunhas horas cada día, pouso os ollos á noite nunha bolsa negra de plástico. É despois da cea. Ábroa. Non me parecen gran cousa, a verdade. Mentres parto e mastico as noces leo a parte posterior da bolsa. Penso: iberismo e sinestesia. As noces dan tristeza, dicía Pepe. Dúas ou tres si, a partir de aí entra a melancolía. Se a marca é Borges todo se multiplica. Probaríaas o axente de publicidade antes de redactar estas frases? Por que nos fai isto? Transcribo en calquera caso, despois de sorprenderme tamén polo feito dunha empresa como esta recoñecer por escrito que na bolsa se lles puido colar algún cacahuete ou traza. Tamén di que as noces son “do país”, expresión que desde neno me parece un pouco metafísica. Transcribo:

Tu nuez ibérica, por los cinco sentidos. Pequeño tesoro redondo. Con ligeras pinceladas de azabache. Destellos en su piel agradablemente áspera. Su paladar crujiente susurra un sabor rugoso, con la intensidad de las raíces ibéricas de nuestra tierra.

Era isto de verdade necesario?, pregúntome. Conclúo para min coa nona noz, agrilloado xa na saudade: o tipo chegou a terceiro de carreira, topou con Garcilaso e as abellas aquelas fonosimbólicas e toledanas e deu a volta para casa. Isto é unha especie de vendetta por el non poder coa filoloxía e as églogas. De aí este caos cacofónico de palabras que se eu fose xurisconsulto proporía levar sen remisión posíbel ao Código Penal. Escribir “susurra un sabor rugoso”? Cinco anos e un día. E de aí en adiante.

[Noces, ou sexa, noces]

 

Tremelica o poleiro azul

10 de Setembro de 2009

 

vazquez-vs-aymerich

Tremelica. Logo cabalgamos.

Orabén, hai algo que non se entende. Algúns deputados da oposición retaron ao conselleiro Vázquez a dar os nomes dos altos cargos do bipartito que envían aos seus fillos ou fillas a escolas privadas con separación escolar por sexos. A maioría dos deputados fixeron cuestión diso e doutras miudezas que son estritamente anecdóticas e pertencen á vida privada das persoas e das familias.

A cuestión evidentemente non era esa. Con independencia de que poida existir falta de coherencia entre a posición política pública e a escolla persoal nun ámbito tan decisivo como este da opción polo ensino público ou polo ensino privado, tan a miúdo confesional. Con independencia de que optar (este, aquela, esoutro) polo ensino privado presupoña sempre unha aposta por enfraquecer o ensino público, por restarlle financiamento, por contribuír a un reparto inxusto das cargas fiscais e moito pero moito máis…

Pero a cuestión non era esa, reitéroo. Mais unha vez, o nivel dialéctico e político dos parlamentarios galegos quedou en evidencia. A cuestión é estoutra, señores e señoras deputados: como é que o máximo responsábel da educación no país dispón para uso propio dunha lista de pais /nais que fan uso dun dereito recoñecido polas leis? E tamén esta segunda: Como é que este señor se permite usar esa información como argumento político e a publicidade deses datos como ameaza en sede parlamentaria? Pero non o ven? 

As listas, en todo caso. Unha vella tradición da caverna. O bo é que cabalgar cabalgamos. Case todos.

 

[Na foto de hoxe en El País, Negreira intenta calmar, entre cadeiras azuis, o ardor desideoloxizado a apolítico do conselleiro Jesús Vázquez]

Educar a un presidente

8 de Setembro de 2009

 

celanova-casa-dos-poetasAnoto con brevidade uns apuntamentos relacionados cos acontecementos recentes de Celanova:

1) Algunhas persoas e institucións, tras unha longa fase de reflexión, tomaron a decisión de asumir as súas responsabilidades. Magnífico.

2) Algúns membros do séquito do presidente puxeron caras mentres escoitaban as “imprudencias” que Xosé R. Barreiro, presidente da Real Academia Galega, dirixía ao presidente da Xunta. Algunha prensa di que amosaban o seu malestar.

3) Algúns medios silenciaron ou ocultaron o acontecido. Outros operaron coa calculada diplopia empresarial que lles é propia. Outros magnificaron o significado do episodio. Por aquí está o combate.

4) Sobre os actos institucionais caben dúas clases de pactos tácitos. Óptase en ocasións por unha neutralización ritual do discurso (a fin de non dicir nada novo e de que todo fique en harmonización sonora). Óptase outras veces por elaborar un discurso de fundamentación incoativa: “propoñémonos facer tal cousa”. O que resulta claramente inapropiado e abusivo é empregar un acto institucional para agredir verbalmente determinadas conviccións e programas, en particular se se presupoñen abrazados por unha maioría do público presente.

5) A terceira opción foi a de Feijóo desque agarrou o temón do poder. Cunha especificidade: fíxoo en contextos moi definidos, os que teñen a ver coa política cultural e lingüística. De modo que nunha serie de actos institucionais de toma de contacto ou de celebración cívica e simbólica fixou como pauta vertebradora das súas intervencións afear en público certos compromisos, certas traxectorias, certos consensos, certas políticas. Feijóo subiuse a si mesmo, ao seu cargo, para rifar e agredir a quen lle petou, basicamente aos que non pensan como el, que en Galiza somos maioría, por certo.

6) O pasmo paralizante e irresponsábel de moitos en actos como os indicados non fixo senón incrementar a autoestima que en xeral padece de forma tan patolóxica coma irrisoria case todo individuo da especie humana que accede a cotas de poder relevantes (isto increméntase exponencialmente en casos de persoas intelectualmente capitidisminuídas e/ou hiperhormonadas, máis aínda se elas mesmas foran conscientes, nalgunha fase previa de mínima lucidez, da súa mediocridade mental e/ou moral; véxase o caso paradigmático de Aznar).

7) Educar ao príncipe posmoderno é de novo tarefa do pobo. Eu, modestamente,  estaba a consolidar entre os meus achegados a que iamos chamar “Columna Levante”, cuxo operativo principal consistiría en acudir a actos oficiais nos que se anunciase a plática de Feijóo ou do seu mariachi mediático-administrativo sobre materia cultural para, en plan bastante Gandhi, coller e erguer un a un de xeito educado e digno á mínima faltada do presidente, como nunha respectuosa procesión de caladiños, pero sen tambor nacional nin cilicio na virilla. É mágoa que Barreiro, nalgunha medida, fane a iniciativa ao activar —por fin— algo que malia todo o que se diga só as institucións son quen de activar. Ou non a fana e podemos seguir coa Columna Levante imaxinando que o exemplo cunde e que toda Galiza se ergue e se vai do salón?

8 ) Señor*s: Dignidade e forza contra a impostura! Sátira e firmeza contra a institucionalización da mendacidade e a alienación campante! Linguaxe contra o orneo! Érganse e ábranse se os insultan ou insultan ao país! Basta de contemporizar coa mediocridade, a falsificación e a angostura mental! Somos o que somos non por Marta Rivera de la Cruz nin polas levitacións de Farjas nin polas cotizacións empresariais (acolá) do conselleiro de Economía!! 

 

[Barreiro e Feijóo no acto de entrega á RAG do XXV Premio Celanova Casa dos Poetas. Fotografía de El Correo Gallego]

 

Buridán

6 de Setembro de 2009

 

manuel-vazquez

“Nadie quiere que le impongas un idioma, pero tampoco que ataques a tu lengua. Esa es la combinación de la que no sabe salir”. Iso di hoxe nunha entrevista Manuel Vázquez, secretario xeral do PSdeG, en relación co que o goberno Feijóo está a facer en materia de lingua e, de paso, en relación co que, seica, o BNG concretou na lexislatura anterior como modelo lingüístico co que eles, os ditos socialistas galegos, tiveron que apandar. Tamén di que o seu partido non ten nada que ver co nacionalismo (non di con que nacionalismo exactamente). E di que quere meter paixón na vida política e que van reforzarse porque saben que cousas fixeron mal e daquela van gañar e non sei que do modelo vasco e outros apuntamentos de literatura fantástica.

Quedemos co primeiro: deixando á marxe o que presupón aceptar inscribirse sumisamente no léxico do contrincante político (imposición e outros raros tigmotropismos en procura da medra gorda), deixando asemade á marxe o vaivén de indefinidos e posesivos (malia o cal a mensaxe fica clara), o que di Vázquez… que é?

Iso, que é o que di Vázquez en relación coa lingua hoxe en El País? Haberá alguén que o saiba? Por axudar no paradoxo, procedo á mirepoix:

1) Unha cousa é “un idioma” e outra cousa é “tu lengua”.

2) Hai idiomas que se impoñen e hai linguas atacadas.

3) O idioma que se impón ten que ser por definición alleo, nunca o propio. Pois non se pode impoñer o que xa é propio dun.

4) “Tu lengua” significa a túa lingua; nunca, por definición, outra allea.

5) Daquela que? En que morea xantamos, Pachi? Áteme esa mosca polo rabo, ho.

 

[Manuel Vázquez, líder do PSdeG, na foto de Andrés Fraga que incorpora a entrevista de El País de hoxe]

 

Gran Baamonde

5 de Setembro de 2009

 

anton-baamondeUn excelente Baamonde onte no País. Nesa descrición que compara formas de chegar e traxectorias de arranque dos primeiros cen días dos gobernos bipartito (PSdeG e BNG) e monopartito (PP) e na entrevista a Carlos Mella, no mesmo medio o mesmo día, fican retratadas boa parte das condicións e das expectativas que configuran a realidade na que estamos, a realidade que somos en termos políticos e económicos. Velas, non velas…, querer telas presentes ou non para chegarmos a ter a posibilidade de modificar o futuro inmediato de Galiza é outro asunto.

Como en todo, a estratexia das linguaxes é capital. E, como sempre, hai quen o ten asumido no código xenético e hai quen segue a confiar na evidencia da razón ou do amor/compromiso como algo que se enuncia de seu. Non é así. Por iso a dereita manexa sempre tan ben os tempos, con tanto proveito propio. Fala e sobre todo fai e desfai desde o primeiro minuto do partido.

Acerta Antón Baamonde cando suxire que a marca goberno é algo que se xestiona e se rexistra como tal marca neses cen ou cento cincuenta días que en xeral hai tendencia a considerar de cálculo e instalación. O bipartito tenteou e tenteou, inactuou perante o espello, dubidando que roupa poñer para saír a escena. Tanto que chegou á fin da lexislatura e decidiu entón mover pezas de xeito precipitado e imprudente, quizais por rexistrar a marca que antes non fora quen de rexistrar, ou para modificar a que sabía que quedara no imaxinario mediático e social do país: non outra que a do espello fronte ao espello.

Os tempos políticos. Niso non hai dúbida: hai moito que aprender. Indicios de que se asuma esta verdade de caixón na esquerda nosa? Até o día de hoxe, ningún. 

[Na foto, Antón Baamonde]

Curso de Esculca

4 de Setembro de 2009

 

Os vindeiros 17, 18 e 19 de setembro terá lugar na Faculdade de Ciencias Económicas e Empresariais da Universidade de Santiago de Compostela o curso de verán de Esculca (Observatorio para a Defensa dos Direitos e Liberdades) A tutela internacional dos direitos e liberdades públicas fundamentaisO programa pode consultarse aquí.

 deportation-class

[A ilustración tómase do Boletín Esculca número 19]

 

A pluma e a espada

3 de Setembro de 2009

 

celso_emilio_ferreiro

Ás veces pensamos que a escrita é para o vento, o cal non sería pouco en todo caso. Os amigos convencen de que non era así. O vento, se acaso, leva e trae de volta onda nós un aceno. Hoxe chegaron varios, de distintos lugares do continente.

Darase agora continuidade a unha anotación de madrugada, nacida dunha mesurada irrigación interna e do desaxuste entre o reloxio mental e os externos calendarios, crudelísimos, que marcan ritmo de galera a esta altura do verán. De limiares era o conto. E se lese naquela hora da noite, entre o gin e o yang, un limiar en concreto, este de Celso Emilio Ferreiro ao libro Mis pobres versos (1965) dun mando ourensán da Guardia Civil, malia estar advertido reiteradamente sobre o caso, creo que non daría ningunha caste de creto aos ollos e pasaría moi logo a considerar que chegara o momento de facer algo diferente a esa entrega pagá ao body-building.

Digo con este circunloquio, en suma, que Anxo Tarrío leu a dúbida e resolveu disipala enviando o arquivo que se xunta na ligazón de arriba (clíquese, por favor!). E nel, no arquivo, por xunto, glosa e exemplos abondos da poética autorial como para preguntarse moitas cousas, como para preguntarse en realidade… todo.

A análise do prologuista incorpora de modo progresivo e sabio a lenta sedación precisa para que o vate aquel que aquí non nomearemos dubidase, como nós agora, sobre que era aquilo que tiña entre as mans, sobre que facer: se crer que a carta-limiar de Celso Emilio era inocente na pauta que sinala —acompañándoo— o delirio misóxino e babeco do poeta ou se levar ao de Celanova, de pillalo, a algún lugar incómodo con tricornios nas perchas. Pero a intelixencia obnubilada é o que ten. Puido máis a vaidade do bardo e aquel querer vivir seguido en risco nietzscheano, acatado polo militar con absoluta e cega determinación. Non convén engadir nada á provocación do narciso, nada á traca satírica de resposta. Nin sequera sobre a condición moral do prologado. Nin sequera sobre a posibilidade de que descoñecese a publicación, tres anos antes, de Longa noite de pedra. E de Celso Emilio, que engadir? Brincadeira tabernaria levada ao prelo. Non se acredita nin lendo.

 

Bruxa curva

3 de Setembro de 2009

 

maria_gaetana_agnesi1Se onte foi sobre epílogos, hoxe sobre prólogos. Borges dixo na ocasión memorábel de publicar o seu Prólogos con un prólogo de prólogos (1974) que cando os astros son propicios o limiar non é unha forma subalterna do brinde senón unha especie lateral da crítica. Agora que se lembra que Celso Emilio morreu hai trinta anos recordaremos un prólogo seu case inverosímil a un libro de poemas escrito, creo, por un guardia civil. O amigo Anxo Tarrío tenme falado del pero a verdade é que nunca o lin. Non sei se o título era Mis pobres versos. Algo así. Tampouco sei se Celso Emilio corroboraba no limiar a precisión e exactitude de tal título. Si vexo no de Borges ao Sartor Resartus de Carlyle (1945 na edición bonaerense) que todas as calellas conducen ao centro do labirinto onde el quere chegar. Á certeza de Carlyle: a historia é unha escritura sagrada e o universo é unha farsa, o cal dá pé á invención dun libro, “de area” di Borges, escrito por un tal Fillo-de-Deus-Bosta-do-Demo, ou Diogenes Teufeldsdröckh, que é xustamente o obxecto de comentario no Sartor Resartus (“O xastre rexastrado”, dígase). Reformúlaas o prologuista, as conviccións do visionario escocés, indicando que o Sartor é o libro máis traballado pola desolación que el coñeceu. Pero non lera A fronteira infinda, recén publicado en Castrelos cando saíu a compilación de título especulativo Prólogos… “A caza de bruxas”, por exemplo. Déitome xa mentres escribo e penso en Maria Agnesi, unha das poucas matemáticas recoñecidas con sitio de seu (ás veces do pai) polos historiadores da ciencia, traducida axiña ao inglés por un británico profesor en Cambridge que confundiu as palabras e deixou para sempre en todas as linguas fóra do italiano orixinal un erro singular, tamén sospeitoso na explicación (eu non acredito), pola proximidade entre os substantivos versiera e avversiera. Coa curva/bruxa de Agnesi pode xogarse aquí. Cun Carlyle menor, moi menor, xóguese nun post como o anterior a este. Xa se sabe: os grandes heroes, coma el, perfilados contra o pano escuro da historia. Perigosísimo en termos sociais, demagóxico e cínico, e tamén mal traducido a si mesmo, como todo en Thomas Carlyle, o inspirador da serpe.

[A matemática Maria Gaetana Agnesi (1718-1799), nun retrato de Bianca Milesi Mojon (1836)]

Xeremías baixa á rúa

2 de Setembro de 2009

 

rembrandt-jeremiah1

Naquel tempo baixou Xeremías á rúa Real e ao Cantón Grande para comprobar como senta solitaria entre as nacións a cidade populosa pasados xa os Caneiros e principiando o curso político. A princesa entre as provincias sometida a tributo. Ninguén a consola e lonxe están os galeguistas bos que noutro tempo acompañaran a paseata do profeta entre comisarías, covas, portos exteriores, cidades da cultura, parques eólicos e rotativas. Hoxe, os gobernos traballan mal aquí e en Madrid, e as oposicións traballan mal en Madrid e aquí. Todo é amargura, quiasmo e aflición, e el sofre tanto… Máis aínda sofre el sabendo que Quin mantén choferesa e frigo de 12 voltios no maleteiro do carro. De aí o pensar quiasmático, peripatético e bipolar que tanto rende a finais de lexislatura e a comezos da inmediata, sobre todo entón se estratexia e operativos foron ben. Con todo, queda a rúa, a voz da rúa. Solitario, solitario vaga Jeremy a orillas del Duero-Monelos Canalizado e pon a orella na mellor tradición Casares, un dos bos no bo sentido da expresión. Ah, angulemia de vox populi así, nesta altura do verán, co jacuzzi morno… Baruc o leal ecoa axiña acolá nas covas do Yohakin bíblico, a discoteca fronte a cal asenta hogano a kefia palestina. Canta dor, mon dieu, canta dor a súa; e cálculo. Mágoa non ter tempo aquí para exercitarmos o cálamo segundo é demandado nos comentos por quen imaxina ao blogger humilis como gurú do transvase Mandeo-Sarela salvador da nación nestes idus menesterosos. Arume, mentor no ecrán, caro amigo, que afasten de min tal copo, rediola! Que o afasten de vez. Que eu volto xa ao escrutinio da vírgula e mais á intimación de pedicuras locais por castas emerxencias. E outros colegas hai no blogomillo que o fan mellor, moito mellor que un. E varios son, que son varios e moi superiores en prosa e análise a cantos xuntos cobran por ecoar a dor e os cálculos do dono. Pois o mundo está ao revés. Tanto, que hai quen desde os biosbardos critica a lectura e estudo deste mal sen se decatar de que por aí comezan sempre a acción e a intelixencia. Pois non abonda con non ler ou ignorar con desprezo intelectual a quen a maioría le unhas veces de modo directo (a encíclica semestral) e outras, isto é moito máis relevante, de modo indirecto mercé ao efecto coercitivo co que o discurso plastificado do editor impregna logo cada páxina e cada himpo radiofónico dos seus empregados durante os 365 días do ano. Todos e cada un. As hipotecas, xa se sabe.

 

[Xeremías lamenta a destrución de Xerusalén, de Rembrandt, 1630]

 

Lándoas unplugged

1 de Setembro de 2009

 

k-fareyu-21

 

[Artemio Lándoas descuberto no fondal da cova sen wi-fi na que se retira durante unha parte de agosto (Veguería do Alto Xistral)]