a verdadeArchive for the ‘’ Category

Dixitopuntura

30 de Agosto de 2009

 

Falouse algo por aquí do uso do furabolos na esfera pública (sobre a súa rendibilidade na esfera privada non é preciso ofrecer detalles). Hoxe sería ben ampliar algo a mirada para atender outros planos. En especial, despois de sabermos que a conselleira de Sanidade dedicou unha parte das súas vacacións de agosto a reler a terceira encíclica de Ratzinger, Caritas in veritate (2009). O cal, como é lóxico, a nós nin nos vai nin nos vén. En todo caso, trátase dun texto que se le en menos dunha hora, polo que cabe imaxinar que Pilar Farjas tería tempo para ler ou reler, ademais, outras pezas teolóxicas ou de literatura fantástica e pode que incluso algún ensaio de certo nivel intelectual.

Ler encíclicas non é un pracer para quen suscribe, pero algunha teño lido. En xeral, as últimas parécenme sobreabundantes de soberbia e prepotencia moral e deficitarias en racionalidade. Nada raro, pensarán as lectoras. Certo, porque as relixións funcionan basicamente como corsés vantaxistas da razón e como correas de control social e político para a administración do que seguen chamando (faino de novo Roma) a verdade.

wojtyla-e-cardenalA primeira fotografía que incorpora esta anotación está na memoria de toda persoa de certa idade. Karol Wojtyla, na súa chegada a Managua en 1983, reprendía publicamente ao ministro de Cultura e sacerdote Ernesto Cardenal á vista de todo o mundo (de todos os televidentes do planeta) pola súa implicación coa revolución sandinista e quen sabe por que motivos máis. En fin, algo si que se sabe sobre esas razóns complementarias. Serían seguramente as mesmas que poucas horas despois proclamou o Papa de Roma nunha misa diante de bastante máis de medio millón de persoas, talvez a terceira parte da poboación de toda Nicaragua. Cardenal ten contado que a idea daquela homilía do Papa polaco era someter desde a autoridade espiritual a revolución en marcha. E resulta evidente que algo diso houbo revisando agora o texto. O caso é que entre o público emerxeu unha resposta firme que incomodou a aquel home visionario vestido de branco: “Poder popular!! Poder popular!!”. Isto berraban os fieis contra as palabras de quen pasou de inmediato a reclamarlles silencio. Non podo evitar asociar estas escenas coas de Ceaucescu en Bucarest tres ou catro días antes de ser fusilado; non, naturalmente, porque as historias sexan paralelas senón polo xeito no que as masas ditan sentencia ás veces dun xeito imprevisto pola dirección de escena.

Joseph Ratzinger di que en Caritas in veritate fixa a doutrina social da igrexa católica. E di tamén algo que coincide en moi alta medida co dito por Wojtyla en Managua. Que quen manda e marca o rumbo en cuestións de fe e de actuación pública dos membros desa igrexa (sacerdotes, congregacións e laicos) é Roma. Pilar Farjas, vese que estimulada por eses principios, pronunciou na Semana de Teoloxía e Pastoral celebrada estes días na Coruña unha conferencia titulada “El compromiso político vivido desde la fe“. Probabelmente, non o sei, puido glosar algúns contidos da encíclica que estudou para preparar a súa conferencia e que leu e releu (isto indica que non ten moita memoria a conselleira de Núñez Feijóo: a encíclica tivo saída pública o día 7 de xullo pasado, de modo que non puideron pasar nin cincuenta días desde a primeira lectura). Contidos como estes, por exemplo, que semellan fulcrais na articulación argumentativa —digámolo, piamente, así— dos 79 apartados da encíclica de Joseph Ratzinger e que aparecen nos puntos 28 e 56 (as reiteradas cursivas pertencen ao propio texto):

28. Uno de los aspectos más destacados del desarrollo actual es la importancia del tema del respeto a la vida, que en modo alguno puede separarse de las cuestiones relacionadas con el desarrollo de los pueblos. Es un aspecto que últimamente está asumiendo cada vez mayor relieve, obligándonos a ampliar el concepto de pobreza y de subdesarrollo a los problemas vinculados con la acogida de la vida, sobre todo donde ésta se ve impedida de diversas formas.

La situación de pobreza no sólo provoca todavía en muchas zonas un alto índice de mortalidad infantil, sino que en varias partes del mundo persisten prácticas de control demográfico por parte de los gobiernos, que con frecuencia difunden la contracepción y llegan incluso a imponer también el aborto. En los países económicamente más desarrollados, las legislaciones contrarias a la vida están muy extendidas y han condicionado ya las costumbres y la praxis, contribuyendo a difundir una mentalidad antinatalista, que muchas veces se trata de transmitir también a otros estados como si fuera un progreso cultural.

 

 

56. La religión cristiana y las otras religiones pueden contribuir al desarrollo solamente si Dios tiene un lugar en la esfera pública, con específica referencia a la dimensión cultural, social, económica y, en particular, política. La doctrina social de la Iglesia ha nacido para reivindicar esa «carta de ciudadanía» de la religión cristiana. La negación del derecho a profesar públicamente la propia religión y a trabajar para que las verdades de la fe inspiren también la vida pública, tiene consecuencias negativas sobre el verdadero desarrollo. La exclusión de la religión del ámbito público, así como, el fundamentalismo religioso por otro lado, impiden el encuentro entre las personas y su colaboración para el progreso de la humanidad. La vida pública se empobrece de motivaciones y la política adquiere un aspecto opresor y agresivo. Se corre el riesgo de que no se respeten los derechos humanos, bien porque se les priva de su fundamento trascendente, bien porque no se reconoce la libertad personal. En el laicismo y en el fundamentalismo se pierde la posibilidad de un diálogo fecundo y de una provechosa colaboración entre la razón y la fe religiosa. La razón necesita siempre ser purificada por la fe, y esto vale también para la razón política, que no debe creerse omnipotente. A su vez, la religión tiene siempre necesidad de ser purificada por la razón para mostrar su auténtico rostro humano. La ruptura de este diálogo comporta un coste muy gravoso para el desarrollo de la humanidad.

De todo o que en Caritas in veritate manifesta Ratzinger, nunha prosa obscenamente tautolóxica alén de manipuladora e falseadora da verdade empírica nalgúns momentos, o máis preocupante parece a determinación coa que se afirma a necesidade de participar Deus (en fin, deus, os deuses e demais postulacións confesionais) na esfera pública. Particularmente na súa dimensión política! Deus na esfera pública no século XXI falando pola voz das xerarquías eclesiásticas e esixindo ser parte nas decisións políticas que afectan á comunidade. Pero de verdade será alemán este home? E Farjas, a Farjas que, por suposto deixando á marxe a súa condición de membro do goberno (como se fará iso?), dixo cousas —en público!!— como que “Es pecado limitar el uso de un elemento de comunicación como la lengua”, será de Teruel ou será de Marte?  Será turolense ou será marciana a máxima responsábel da farjas_pilar_toma_posesion2sanidade pública galega cando di en público que “el ateísmo deja a la gente sin fuerza moral”? Someteranos a dixitopuntura para curarnos, aos ateos? Será obrigatorio vacinarse contra o ateísmo e comungar con rodas tautolóxicas king-size antes de pasar a consulta? Instalará confesionarios nos corredores do antigo Hospital Juan Canalejo? Carafio, ese señor si que tiña forza moral; eh, Farjas! Pasará a noción de “pecado” ao novo estatuto de rexión? Que sei eu, algo deste estilo: “Artigo 1. Galicia, rexionalidade histórica, constitúese en Comunidade Autónoma para acceder ó seu autogoberno, de conformidade coa Constitución Española, o Concordato e co presente Estatutiño, que é a súa norma institucional básica despois do Catecismo”; “Artigo 5. A lingua propia de Galicia é o castelán. Será pecado venial falar galego. Será pecado mortal insistir en falar galego, particularmente fóra de usos folk ou das encherolas do día do patrón cos ancestros rurais”.

Algún día chegará no que a clase de discurso da conselleira de Sanidade perda a escasa lexitimidade que conserva e conleve en consecuencia, pronunciado en voz alta nun lugar público por un responsábel gubernativo, o inmediato cese nas súas funcións (ocorrería xa, por certo, se Farjas fose parroquiana doutras peñas, khariíta p.e.). Iso non acontecerá, con todo, mentres teñan vixencia os acordos de xaneiro de 1979 entre os estados español e vaticano, pero eses papeis, como todo, teñen data de caducidade. Chegará o día. O día no que as diferentes igrexas e confesións “regularicen a súa situación”, por empregarmos nós a frase coa que Wojtyla fixo dixitopuntura no ollo dun xenuflexo poeta de pelo cano nun lugar de Centroamérica en 1983.

 

[Na foto en branco e negro Wojtyla reprende a Ernesto Cardenal en branco e negro no aeroporto de Managua, 1983. Abaixo, en coloríns de entretempo litúrxico, a conselleira Pilar Farjas e a súa perruqueira (esta última in absentia) xuran en 2009 o  cargo no goberno. O que semella crucifixo confesional de ouro na parte inferior esquerda desta fotografía de EFE é en realidade un crucifixo confesional dourado]

As regras da partida

24 de Agosto de 2009

 

syra-alonso2

Non se trata de trazar parábolas nin de comparar o incomparábel. Pero a casualidade fai que se crucen lecturas e  relecturas que conducen a unha conveniencia. A de precaverse contra a insensatez, ou a inxenuidade, de considerar que o labor de xuíces e maxistrados é puramente técnico. A de non esquecer a condición política da súa actuación, que en momentos como o actual pode mesmo incorporar, na decisión colexiada de expertos presentados á opinión pública simplemente como iso —como un grupo de especialistas altamente cualificados para determinar en sentido técnico se hai axuste ou non o hai entre unha Constitución e un Estatuto de autonomía—, nada menos que o rumbo histórico inmediato dun Estado. De modo que as deliberacións conxuntas e tamén as consideracións máis persoais dos maxistrados do Tribunal Constitucional ao longo dos últimos anos, meses, días, horas… probabelmente garden unha proporcionalidade variábel segundo os casos e os individuos pero, en todo caso, consistirán antes que nunha intervención pericial e experta nunha especie de intento de resolver unha inecuación vinculada a unha álxebra algo estraña na que se combinan máis parámetros dos que un podería imaxinar. Intúese que con algo maior complicación da que a redución nominal conservadores / progresistas (por empregar etiquetas que en realidade significan outra cousa) permitiría sospeitar.

Insisto en que no texto que agora se reproduce son outras as cuestións tratadas, é outra a historia, por moito que, en efecto, todo proveña do mesmo pozo negro que a historia adoito é. Corresponde ao capítulo XVIII do “Diario de Tordoia” dos Diarios de Syra Alonso, na tradución do castelán orixinal ao galego que Anxos Sumai preparou para a colección “Mulleres” da editorial A Nosa Terra no ano 2000. Un libro imprescindíbel, no meu criterio.

Era setembro e era outubro de 1936. Neste fragmento escrito dous anos e medio despois dos acontecementos vividos, Syra Alonso, tras unha semana implorando información no Goberno Civil da Coruña e nos cuarteis de Falanxe e sobre a sorte do seu home, o debuxante e pintor Francisco Miguel, alcanza os datos que lle foran ocultados no cárcere. Dá coa verdade no Xulgado de Carballo, cando un xove xuíz lle presenta unha certificación para asinar:

francisco-miguel-_natureza-morta_1930

Carballo está a trinta quilómetros da Coruña. Vou ata alí acompañada polo meu irmán Fernando e polo doutor Manolo Varela. O coche parou diante dun modesto edificio, hai un pequeno xardín como todos os xardíns destes lugares: xeranios e roseiras e unhas diminutas palmeiras que son o ornato principal destes recantos. É día de feira, pasan soldados, mulleres, rapaciños, anciáns, mozos. Hai moito barullo nas estreitas e empinadas rúas; todo vive, os seres, as plantas, ¡todo menos el!

Entro no xulgado, unha sala espaciosa con esa cheirume a humidade, ese cheiro tan característico de Galiza. Estou diante dun home novo ao que miro desconfiada, aínda que en verdade non lle atopo nada estraño. É un home alto, delgado, cun pálido rostro que iluminan uns escuros ollos de franca e nobre mirada e un afectuoso sorriso cunha marcada expresión de piedade.

Despois de cambiar con el unhas palabras de simples saúdos, vai cara ao armario. As súas mans collen un groso caderno e le con voz un tanto insegura o que hai escrito nel:

“Número 29. Cadáver sen identificar. Cadáver descoñecido, aparecido no punto chamado de Margade, do lugar de Que de Arriba [Queo de Arriba] da parroquia de Bértoa. Un home de trinta a trinta e tres anos, alto, viste traxe gris, camisa branca, xersei color beige, zapatos e calcetíns castaños; todo en bo uso. Ten a cabeza desfeita e tres feridas, unha no ombro esquerdo e dúas no ventre, ao parecer de bala”.

O xuíz fai unha pausa como se desexase poñer punto final á lectura.

¿Francisco Miguel, desposuído no cuartel  da garda civil de toda a súa documentación, pensou talvez en dicirme o derradeiro adeus neste pano de mesa que a noite do 28 lle levara coa cea á prisión?, ¿neste pano de mesa que o xuíz atopou no seu cadáver, suxeito entre o xersei e a camisa cun alfinete? Tremendo de emoción collino entre as miñas mans, bicábano os meus beizos, as vermellas manchas de sangue falábanme da súa morte.

Acabo de ler algo que o xuíz coas súas mans intenta agacharme naquel groso caderno.

Rematamos a lectura, doume conta de que a súa conciencia parece tranquila por terme permitido ler o que a lei lle prohibe, pero o que a súa persoa non admite. Sen embargo, o certificado que veño de ler é substituído polo que segue:

“Número 29. Nome e apelidos: Francisco Miguel Fernández Díaz. Na vila de Carballo, provincia da Coruña, ás dezasete horas e quince minutos do día cinco de outubro de mil novecentos trinta e seis, procédese a inscribir a defunción de Francisco Miguel Fernández Díaz, de trinta e seis anos de idade, natural da Coruña, provincia da Coruña, fillo de don Román e de dona Marcelina, domiciliado na referida cidade da Coruña, de profesión pintor e de estado civil casado con Syra María Alonso Brufau, matrimonio do que deixa tres fillos chamados Francisco Alberto, Xoán Ramón e Sandro de trece, sete e tres anos de idade. Francisco Miguel faleceu dun colapso cardíaco, no punto chamado campo de Margade, do lugar de Que de Arriba da parroquia de Bértoa. Asinan o xuíz e mais as testemuñas”.

 

[Syra Alonso nunha fotografía tomada en Lisboa en 1942. Natureza morta (1930), pintura de Francisco Miguel]

cEnsura = bOndade ou nube/fraga de tags (poema transcrito do natural)

26 de Xullo de 2009

 

 

fraga-iribarne

 

 

resistencia non máis     a censura pode ser precisa pode ser precisa precisamos máis censura máis censura censura precisamos en certas condicións a censura pode ser necesaria porque en certas condicións a situación     esixe de todos a censura e o premio pois é o pobo e só o pobo e só o pobo quen premia a situación sitúa a normalidade censura en certas circunstancias censura natural o vello di que se deixe traballar          ao amo que non é tal que precisa censura por sentido común a censura pode ser precisa a censura agora como é natural que                     a censura é precisa porque si iso é certo   coas elites e o  resistencialismo non se vai a ningures o resistencialismo resiste resístese e non permite a violencia cordial de vencelo e anular presenza o pobo ordena censura           iso é ás veces é necesaria a censura (practicada por nós) e vós debedes entendelo debedes entender que é precisa a rendición das elites como Castelao o entendeu ao falar da tradición franqueade as portas á censura da Santa Compaña porque é bo para todos e todas para todos a censura é boa para a cordialidade como é natural a censura nosa xa o estades a ver todos é harmónica e natural a censura a censura si por sentido común e el debe traballar como é natural polo pobo si polo   pobo e punto  sen máis incordio de resistencia.

 

 

 

 

 

 

 

 [Manuel Fraga Iribarne fotografado por Benito Ordóñez]

Véxase aquí unha prosificación do anterior. Calíbrese, tras vela, a inmediata influencia da Doutrina Lándoas-Kruschov sobre Cando-se-Debe e Cando-se-Non-Debe Aplaudir un discurso supostamente institucional reconvertido a ataque directo contra un(s) que está(n) no público ou, noutras variantes, a groseira declaración partidista ou mesmo a apoloxía do fascismo. De ser exacto o que relata Xornal de Galicia, só de ser escrupulosamente exacto, ben por Laxe e ben por Touriño. Agasallo para eles (allegro moderato). Deshonra para os felóns (por certo esta palabra encantáballe usala a ese señor a finais dos 80).

  

Cortadoría

6 de Xullo de 2009

 

corta

Hai algo de patafísico, creo que non aínda plenamente de oulípico, na concepción da política por parte da nova administración galega. Algo que se asemella ás holorrimas: construcións seriais que soan igual ou case igual pero que din cousas diferentes, bastante diferentes!, totalmente diferentes!! Holorrimaren caetanamente: silabeo e fraseo detrás de todo, sport, moi sport e ponible, como xa en Alphonse Allais. A vella arte cisoria medieval. Cortar sílabas, entrecortar dediños ou mans á talibana, tallar ou reducir cabezas á moda xíbara pero cun punto de anestesia, aos poucos e sempre cun sorriso no morro. Hoxe caes ti, mañá esoutro nacho, a semana que vén tal programa, así até a capitulación final deles, desmembrados, escorrentados. E é que non hai cartos porque os bífidos activos espirriados liquidaron os orzamentos en tres meses. Repitan comigo: “li-ber-da-de”. E todo ecoa nos corredores do poder caetano: “bi-ver-da-de”. A biverdade! A biverdade bilingüe e bimembre. Ostitú! Eis a aletheia da hora nosa, mon dieu!! Como xa no cristal de Campoamor? Equilicuá, pero máis alá, máis alá, coleguiña!

Ilenia Ducombe, agora traballando en Wuppertal, no sushi-bar do Institut für Klima, remite dúas holorrimas de seu, non moi doadas de traducir ao galego, tamén é verdade. A primeira en tres movementos (explora-torio, minxi-torio, limina-torio). A segunda en só dous movementos (inspira-torio, expira-torio). Mentres a primeira composición foi lida pola hermenéutica sushi como impromptu relativo ao feito biográfico de Ilenia ser belga de orixe (e padecer en consecuencia continuas deslocalizacións laborais e identitarias), a segunda apuntaría con claridade a unha retrospectiva ludo-vitalista do turismo sexual feminino na idade madura tirando a senil, feita aquela baixo prisma decúbito supino (agosto e mar Caribe na memoire), o que xustificaría tanto a metaforización da aparataxe muscular que sobrevén ao suxeito lírico (a caniza invocada) como o punto climático terminal (interxectivo pero pos-tónico, sen perda da compostura antes mencionada). Reprodúcense xa:

  

I

 

Adú Ana?

Adúa na

aduana.

 

II

 

A idade mecaniza a doca?

Ai, dádeme caniza ad hoc [aaah!]

 

  

   

Saír

29 de Xuño de 2009

 

Saio un tempo. Pode que volva.

 reloxio

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pode que volva. Saio un tempo.

Vidas minadas

13 de Xuño de 2009

gervasio-sanchez-vidas-minadas1

Recibo de Xesús González Gómez, por correo electrónico, o recordatorio do discurso de Gervasio Sánchez o pasado día 7 de maio en Madrid con motivo da recepción do Premio Ortega y Gasset de Fotografía. O proxecto Vidas Minadas asóciase a unha exposición itinerante e á edición dun volume coas fotografías que Gervasio Sánchez tomou dos desastres causados polas minas antipersoa e da recondución das vidas por parte das vítimas que lograron sobrevivir. Recóllese neste lugar unha presentación co discurso do xornalista premiado, que polos seus contidos non foi ben recibido polas autoridades presentes no acto nin tampouco suficientemente dado a coñecer despois polos medios de comunicación. A foto que se reproduce arriba foi a premiada. Nela vese a Sofia Elface Fumo coa súa filla Alia.

Sofia foi unha das vítimas das minas antipersoa, arma esta que España produciu e exportou no pasado. Segundo lembrou o fotógrafo o 7 de maio perante as autoridades e o público, esa situación concreta non persiste a día de hoxe, pero agora mesmo o goberno de Rodríguez Zapatero segue permitindo a exportación a gran escala doutras armas de efectos semellantes ás minas antipersoa. Entre estas, as minas de acio.

A mitra do escaravello

28 de Maio de 2009

manuel_vilarinho-fragmanuel_vilarinho-frag-inv

Coa anotación anterior pretendín introducir un asunto para a reflexión que me parece capital. Existen para min agora mesmo dous eixes que merecen absoluta atención nas coordenadas nas que estamos: un é o da impunidade, outro é o da eficacia da linguaxe-razón. No fondo, son o mesmo problema, desde logo. Interésame pensar nese marco a construción social dos imaxinarios e tamén outras cousas igualmente grandes. Pero neste momento interésame reflexionar sobre a entidade argumentativa da blogosfera, do blogomillo, como movemento de contributo político para o desenvolvemento dunha acción racional no espazo público. A cuestión principal pode formularse así: en que modo aprisiona a linguaxe pública a toma de conciencia sobre a realidade? Xa se sabe que noutros momentos apareceron propostas, incluso no ámbito da estética, para a activación dunha dialéctica negativa. No campo artístico isto conduciu a repensar a vellísima noción de mímese, e aí o expresionismo alcanzou metas que non se deben menosprezar. Como usar a linguaxe e a razón nas coordenadas de campo actuais (aquí, digo aquí, non penso noutro lugar agora mesmo)? Como des-figurar e des-montar o habitus cultural que conduce a entender como normal (aquí, tamén aquí) que xeracións e xeracións de cativos socialmente desprotexidos fosen material sexual funxíbel para o catolicismo irlandés, para os sacerdotes católicos irlandeses, sistematicamente ao longo do tempo, sistematicamente ao longo do tempo… e non pase nada de nada? Por que razón se reduce iso a excepcionalidade? Por que motivo se acepta como normal a permanente intromisión política da xerarquía eclesiástica católica nas estruturas de goberno e da administración, na capacidade de decisión política sobre como vivir e como morrer, tamén por tanto na realidade diaria dos cidadáns, e non pasa nada e non se cambia nada?

A ineficacia da linguaxe mimética, a ineficacia da razón, a impunidade, o secuestro das liberdades, o cinismo social, a hipocrisía institucional e a súa frivolidade mercantil diante dun corpo violado… Velaí unha axenda aberta, tamén para a blogosfera. Só algunha das súas páxinas, claro. Hai outras. E pode que máis perentorias.

Nada que facer logo? Realmente, nada que facer con só a linguaxe e a razón? Que eficacia podemos ter? Con que grao de intervención nos contentamos?

[Fotografía de Manuel Vilariño, Cruz negra, escarabajo rojo (2001). Fragmento e fragmento con inversión cromática]

Seme, impeachment, sangue, votos

5 de Xaneiro de 2009

Contra o que unha maioría da xente pensa, a retórica é hoxe unha disciplina ben viva. Non só como depósito dun saber antigo do que se ocupan algúns eruditos con caspa senón tamén como un repertorio dinámico de ferramentas argumentativas e suasorias. Demóstrano sen ir máis lonxe a linguaxe publicitaria e a comunicación pública dos políticos en exercicio (reitero isto, “en exercicio”).

Creo estar cada día máis seguro de que neste último campo se produciu un cambio moi importante de tendencia a partir do caso Clinton-Lewinsky. É como se todas as escolas de retórica activas no planeta decidisen mudar de manual a partir de entón (“entón” refírese ao impeachment por perxurio e outras imputacións, que vistas desde a perspectiva aberta polo 11-S semellan comparativamente ridículas). Decidisen, por exemplo, que antes que a versión argumentada da verdade o único que verdadeiramente importa transmitir a unha cidadanía reconfigurada a público é a capacidade de negar a evidencia. O máis chamativo é que a esa posición se sumasen de forma tácita sectores institucionais, mediáticos, xurídicos (!) e unha moi relevante maioría dese público.

No arranque do século XXI, e lido o asunto en perspectiva demoscópica, o mellor político é aquel que con maior convicción persoal saiba negar o que para outros —para os demais— é perceptíbel de xeito directo mercé aos sentidos ou á razón (perceptíbel mesmo de forma inmediata).

No básico, esa convicción persoal contra o evidente procede de dúas fontes: ou ben dunha fe cega no discurso propio ou ben da idiocia, dunha idiocia incluso mórbida. Creo probábel, non seguro, que aquela célebre intervención de Colin Powell perante a Asemblea Xeral da ONU antes da entrada en Iraq das tropas estadounidenses correspondía ao primeiro deses ámbitos. Igual, por certo, que todo o que agora deriva da crise económica mundial (tipos con autoridade técnica impuxeron un discurso-fe intereseiro sobre a realidade, sobre os feitos, tamén sobre a lei e o control público das finanzas; o discurso aguantou o que a fe inducida nos mercados; perdida esta, perdido todo). Polo contrario, creo probábel que unha parte non menor das declaracións que os medios publican en forma de entrevistas —a deportistas, famosos, ociosos, artistiñas, burócratas, intelectuais…— corresponden ao segundo ámbito (preguntas necias: respostas necias). E xulgo, en fin, así mesmo verosímil que unha figura en termos históricos tan improbábel como a de Aznar resulte dunha combinación inopinada deses dous inputs, cegueira e idiocia, a carón dun terceiro chamado ambición (ambición persoal, por suposto).

En termos retóricos, a negación da evidencia conleva unha consecuencia: que a actio (o xeito de presentarse e de “actuar” ao facermos público o noso discurso) se impoña con violencia sobre a inventio (o asunto pensado, o que se quere dicir, a consideración das probas vinculadas) e a dispositio (o xeito no que se ordena e se argumenta o asunto pensado). Oito anos con George W. Bush aos mandos foron definitivos nesa esfera inventivo-dispositiva. Houbo de feito unha especie de dislocación funcional da oratoria institucional, que incomprensibelmente resultou aceptada como praxe lexítima de terxiversación da verdade por unha maioría de produtores e consumidores de información. Ese é o caldo de cultivo da impunidade, unha impunidade que case chegou a albiscar o Clinton do falso testemuño e das trabas á acción da xustiza, pero que non perdurará no tempo en tanto praxe lexitimada porque acabará vencida en canto a democracia saiba reinventarse e os tribunais internacionais cumpran cometidos máis honestos que os que hoxe lles asigna o poder global.

Do anterior deriva que na política actual a narratio pertenza en moi alta medida á actio. E tamén que a argumentatio sexa xa materia plena desa actio abdutora, omnipotente. O cambio, estou convencido, é cultural. Difícil de corrixir ou matizar. Apoiouse de modo claro e oportunista no proceso aberto polo terrorismo islamista e nútrese da vontade occidental de reaxir contra a ameaza empregando armas de calquera calibre. Por iso, nestes días, a moitos non lles resulta raro escoitar dicir á ministra de Exteriores de Israel que en Gaza non hai un problema de emerxencia humanitaria. Por iso imos asimilando tamén que pechar Guantánamo será un proceso longo que Obama sabe xa que non poderá acelerar.

Tampouco resulta estraño, nin chega a percibirse inequivocamente como cínico —nunha escala infinitamente menor á anterior, malia ir referida igualmente á festa da democracia e ao sagrado calendario—, escoitarmos a Ibarretxe encaixar as súas non-narracións e os seus non-argumentos en pura actio que xesticula e remexe mans con cellas para velar a verdade sobre unha banalidade tan inmensa, vista contra o masacre de Gaza ou contra a tortura en Guantánamo, como a que poida caber nun domingo de marzo no país por el gobernado e mais no noso. A actio fica así limitada ao que noutro tempo se chamou cara. E pode un imaxinar, sen grande esforzo, a que poría o lehendakari se a xogada fose á inversa.

O irreprimido furor prosopopeico da Conferencia Episcopal

21 de Outubro de 2008

Máis unha vez, a Conferencia Episcopal Española solta o brazo para redactar unha nota sobre moral, legalidade, sociedade civil e avances científicos. Neste caso, trátase do que nas súas propias palabras se describe como práctica euxenésica destinada á selección dun bebé para curar o seu irmán, afectado por unha anemia conxénita severa. O título da nota actualiza un paradigma argumentativo moi socorrido na homilética católica e noutras prácticas admonitorias cultivadas durante séculos de vida pastoral. Trátase da fórmula “a, pero non b” posta ao servizo do paradoxismo e sustentada nunha parella antitética. Neste caso: curar — eliminar. Completa, a advertencia-título queda así: “Curar a los enfermos, pero sin eliminar a nadie”.

Da nota da CEE, en todo caso, só vou comentar o que me parece eixe vertebrador. Non só da propia nota, por certo, senón en xeral da totalidade da presenza pública da Igrexa Católica en España e do seu firme propósito de intervir en toda decisión social, política e económica que no Estado se tome. Pero non se pense que sairemos da retórica porque non é así.

A reflexión que agora formulo, aliás, dista de ser un pasatempo máis de blogger ocioso. O certo é que me preocupa seriamente desde hai anos. Cal é a razón de base para unha presenza tan acentuada da voz e da opinión da xerarquía católica na vida pública española? E obsérvese que decido non extenderme agora á consideración sociolóxica ou antropolóxica desa mesma incidencia na esfera privada de cidadáns, familias, comunidades… Gustaríame permanecer nunha análise política e en todo caso referida á semiose (ou produción de significados) social e cultural.

A pista para unha resposta fiábel a esa pregunta localízase sen dificuldade na nota á que vai referido este post. Esa nota está asentada, de novo no campo amplo que vai do oxímoro ao paradoxismo de parellas conceptuais, en dous piares que ecoan en dobretes argumentativos sucesivos, como as doas dun colar (motivo polo que o paradoxismo deriva tantas veces ao alegorismo ou á analoxía). Os piares desta nota son os conceptos de vida e morte, reformulados logo como par curación — eliminación, ou tamén, entre outros, dignidade — utilización, procreación — produción, e fin en si mesmo — medio instrumental técnico. Pero o que me interesa agora é transcender esta perspectiva de análise para alcanzar a figuración lóxica de fondo que ampara esas disociacións. E aquí é onde converxemos coas prácticas sociais permitidas e incluso fomentadas polo Estado. Esa tolerancia do Estado, por outra parte, é tamén o que anima á xerarquía católica para proclamar de tanto en tanto a súa incomprensión das respostas de certos poderes públicos cando reaccionan (ou fan que reaccionan) perante algunha declaración política de tal ou cal bispo.

Cal é a figuración lóxica de fondo á que me refiro? Claramente: a prosopopea. No texto da xerarquía episcopal esa prosopopea (personificación, atribución de características humanas a outra clase de seres, pero tamén, atención!, acto a través do cal se atribúe un discurso a algún ser ou persoa ausente) funciona ademais co habitual correlato en negativo, tan caro á oratoria homilética. Ese correlato, que a escultura medieval e a pintura expresionista manexaron con pericia e que máis recentemente a psicanálise e o pensamento feminista reformularon de xeito interesante para reler a pornografía e outras textualidades, chámase cousificación. Funciona de feito como unha inversión da prosopopea, mercé á cal se presenta como cousa ou como animal (ou como mercancía en termos marxistas, entre Lukács e Adorno) o que en realidade é humano. Na nota da CEE a prosopopea funciona en dous niveis complementarios: i) o embrión é un ser humano e ii) a Igrexa fala por ese ser silenciado, eliminado. Así: “La Iglesia desea prestar su voz a aquellos que no la tienen y a los que han sido privados del derecho fundamental a la vida”. E algo parecido en varios lugares máis, en xeral tan obscenos e groseiros na argumentación como este que se sinalou. Doutra parte, a cousificación actívase coa finalidade de presentar o neno que acaba de nacer como simple ferramenta ou instrumento técnico da ciencia, porque “someter la vida humana a criterios de pura eficacia técnica supone reducir la dignidad de la persona a un mero valor de utilidad. […] El hermano que finalmente ha nacido ha sido escogido por ser el más útil para una posible curación. Se ha conculcado de esta manera su derecho a ser amado como un fin en sí mismo y a no ser tratado como medio instrumental de utilidad técnica”.

Deixamos as falacias e imos xa ao que realmente importa: a prosopopea católica na esfera pública. Aquí radica, desde o meu punto de vista, a base da influencia dunha confesión como a católica na vida civil e no ordenamento paralegal do país, tocando de feito, aínda que non de dereito, a maior parte das pezas orgánicas do Estado e, globalmente, a súa manifestación pública como tal Estado. A prosopopea é, neste marco, a fórmula autorizada e legalizada a través da cal a Igrexa fala, postula un estatuto de interlocutora para todo (noutra liña habilitado tamén mediante a COPE) e en alta medida dispón, inflúe, predetermina e estreita a vida pública como unha especie de colesterol moral e ideolóxico. Si, pero antes diso o Estado, malia prohibilo a Constitución, delega na Igrexa Católica a faculdade de expresar opinión e doutrina en actos de altísimo contido simbólico e representativo no que á vida pública e institucional se refere. Faino arreo, despreocupado desa cesión de funcións e ollando sempre para calquera sitio agás para un, a legalidade vixente. Faino con contumacia carneira e sublíñao de maneira moi especial nos grandes acontecementos, aqueles que posúen esa dimensión simbólico-escénica referida, marcadora de habitus, inercial no mantemento dos costumes de sempre, sacralizadora dunha tradición de exclusión do diferene e delimitadora, en fin, dunhas regras do xogo moi no límite ou á marxe da lei.

O exemplo máximo que se pode sinalar do pacto prosopopeico Igrexa – Estado —máximo en canto a vistosidade teatral e forza mediática, non tanto en relación coa eficacia do pacto en por si, porque a eficacia resulta menos telexénica e con frecuencia se desenvolve en espazos tan profanos como o Ministerio de Economía e Facenda— son actos como os que ciclicamente se repiten na catedral compostelá para conmemorar o traslado dos restos do apóstolo ou como celebración do seu padroado, o 25 de xullo. Neses actos o xefe do Estado nomea un delegado rexio que o representa e que ten dous cometidos fundamentais: un é verbalizar en bilingüe un discurso reiterado e vacuo sobre a identidade, os medos e os retos dos españois (ultimamente, tamén dos inmigrantes) e o outro, moito máis relevante en termos simbólicos, é asistir do xeito máis submiso posíbel á prosopopea que neste caso verbaliza e somatiza o bispo de Compostela, como unha especie de transmisor mitrado da voz igualmente bilingüe dunha efixie (o apóstolo, a carón) ou dunha idea (deus, arriba), ás que tamén, de paso, se lles solicitan favores ou se lle encomendan persoas e causas máis ou menos nobres. Estamos, pois, perante un duelo cómplice e simuladamente amábel de dous vicarios. O problema, alén do tedio, consiste en que o Estado se sitúa en disposición de recibir instrucións, amonestacións, consellos… a través dun acto litúrxico e prosopopeico. Enténdase que non me parece que o máis preocupante sexa a utilización da prosopopea para proxectar un Santiago Apóstolo ás veces repelentemente reaccionario e —sempre— conservador, cateto e gris. O máis preocupante, alén dos ideoloxemas que o bispo encadee e das consignas que correspondan, é que ese señor e os seus superiores en Madrid e Roma poden encaixar todo iso no estómago dun Estado sentado, de pé ou xenuflexo (segundo os toques do campaíño litúrxico).

Orabén, ese acto non se limita a dúas festividades por ano en Compostela. E, por suposto, non se formula e se reactiva só en Galiza. O acto a través do cal o Estado admite tragar o discurso e a ideoloxía católicos é absolutamente ubicuo e constante, descoñece a tregua. Vai desde os funerais de Estado até a promesa ou xuramento dos cargos públicos e as tomas de posesión, se solemnes e públicas, dos simples funcionarios de carreira. Vai desde as disposicións sobre a presenza do ensino relixioso nos centros escolares até a obrigación de contribuír con taxas e impostos ao sostemento dunha organización non pública. Vai desde a utilización do exército e a policía como figurantes en celebracións relixiosas alegais que interrompen o tránsito até a existencia dun vicario xeneral castrense que cobrará unha pasta ou mil e unha capelanías para os momentos finais nos hospitais públicos e tal e tumba. Ubicuo e constante ese acto-placenta, na vida e na morte. E, sempre, coa contribución pánfila ou calculada dos poderes públicos, situados fóra da Constitución sen que nada pase (a responsabilidade dos cargos públicos, aos que interpreto que debería dirixirse a fiscalía, será asunto para outro post, pero resulta evidente que a opción acudir / non acudir dista moito de ser persoal).

Unha consecuencia da aceptación desa prosopopea escenificada é que o Estado ten difícil o estabelecemento de límites para os días laborais. É complicado aceptar algo como isto: sitúome diante de ti para que nos domingos e outros días sinalados nos marques unha pauta e verbalices a doutrina papal, divina ou da patroa local (hui, o que nos entra por aquí!!), pero a partir do luns cada un no seu sitio. A Igrexa, resulta comprensíbel, non entende ese parchís. Non entende (a Igrexa é mestra en non entender ou en facer que non entende) esa comenencia do Estado. E, claro, fala. Fala para facer audíbel a voz dos infelices-e-intanxíbeis-irmáns-in-vitro eliminados do neno que acaba de nacer para salvar a vida doutro irmán tanxíbel (“El nacimiento de una persona humana ha venido acompañada de la destrucción de otras, sus propios hermanos, a los que se les ha privado del derecho fundamental a la vida”) e fala para facer oír a voz dun deus ventrílocuo, quietista na doutrina, espilido en contabilidade, voraz en catequese e educación, temerario en cuestións de ciencia, sexo e saúde e abruptamente carca no social e no político.

Memoria e oráculo

21 de Outubro de 2008

Preguntaba Arume, e con el todos, como é posíbel que en cuestión dun semestre ou menos os expertos pasen de cantar as excelencias dunha economía e dunha planificación sólida do futuro (educación, I+D, sociedade do benestar, índices de calidade de vida, igualdade social, práctica ausencia de discriminación en razón de sexo…) a radiarnos a evidencia dun fracaso de dimensión colosal, un fracaso que pode conducir a unha nación como Islandia —e quen sabe se a algunhas máis— ao abismo. Respondía eu, máis ou menos, que case todo relato oficial e autorizado (autorizado xa simplemente pola retención da voz que fala e dictamina) propende a situarse nunha omnicomprensión do tratado e a unha explicación das causas e dos efectos que se mostra como incontrovertíbel, lóxica e esperábel. Historiadores, analistas económicos e cronistas deportivos non se diferencian en exceso nas prerrogativas que se autoadxudican na enunciación dos seus dictames: o periscopio é meu, o megáfono é meu, a verdade é miña. Así, a voz que enuncia o acontecido parece descansar sobre o ónfalos de Delfos, parece conter a alquimia toda do exacto e do veraz, parece ser o panóptico inapelábel que domina e cruza todos os parámetros. E non o é.

Non o é porque todo oráculo, Delfos incluído, bambea na sima negra e masca loureiro até o delirio falabarato dunhas divinas palabras que falan e non din, que explican e casan todo cando todo concluíu fomentando a miraxe do “xa volo dicía eu”. Creso sóuboo ben mentres o lume prendido por Ciro empezaba a quecerlle as pernas. Resulta singular reler esa historia nas Viaxes con Heródoto de Ryszard Kapuściński e repensar co xornalista polaco algunhas das pezas do labirinto da historia e das historiografías. Por exemplo, que hoxe non precisamos da memoria para vivir porque a memoria está socializada e é de acceso inmediato e doado para calquera que a precise (mesmo en soporte papel); tamén, que a memoria en tempos de Heródoto tiña unha consistencia meramente individual (non me convence); tamén que, en función do anterior, historiadores-reporteiros como Heródoto debían prestar atención a relatos diversos e mesmo contraditorios, por aquí e acolá, para relativizar calquera narrativa de xustificación ou de lexitimación; ou que en cada lugar existe sempre un individuo (un “cronista espontáneo”) disposto a contar (isto é exactísimo e alcanza unha das súas máximas expresións nas salas de espera dos ambulatorios).

Pero de Kapuściński quedo hoxe con dúas figuras, a da condición sustentadora do proxenos, unha especie de cónsul-guía entre intelectual e mundano que se ocupaba de orientar en terra allea aos procedentes da cidade da que el mesmo era orixinario; e, en segundo lugar, a do chófer, que na práctica só precisa posuír sentido da orientación e capacidade xestual para entenderse co viaxeiro aínda que non comparta con el ningún idioma e case ningún código excepción feita do xestual (nada menos que o xestual!, sinalará Kapuściński). Un chófer sobrancea no libro de Kapuściński, o etíope Negusi, cuxo inglés se reducía a dúas expresións: problem e no problem. Malia tal, a base de expresividade e movemento Negusi era quen de tranquilizar ou de poñer en garda perante o menor contratempo: problem! Estes días tendo a pensar en Alan Greenspan e noutros dos seus colegas da grande economía locoglobal como o Negusi de Bush et al. Un Negusi menor, por suposto. Oracular, vago, incompetente (no problem!) e, o peor de todo, sen capacidade mímica de ningunha clase, malia o que poida suxerir a fotografía na que talvez se acaba de clicar.

inPOSTados (4)

15 de Outubro de 2008

“Realista é aquel que recoñece a realidade na palabra de Deus”. [Papa Bento XVI na XII Asemblea Xeral do Sínodo de Bispos, Vaticano, 2008]

Complicado, moi complicado en termos discursivos e de semántica extensional. Primeiro foi o realismo burgués, logo o realismo social, logo o surrealismo, o neorrealismo, despois o realismo máxico… Obviarei douscentos máis, que agora temos o realismo papal.

A realidade non é que estea no mundo empírico, non. Nin tampouco non nas representacións que del se fagan, por idealistas que elas sexan. Benvido Plotino ao cadrado, a emanación alucinóxena e, of course, única e anti-(post-)moderna! O realismo está na aprehensión (enténdese que graciosa, facilitada, doada) do real na palabra divina. Que epokhé nin que partinost nin que Cunqueiro engaiolante! Seguro que será por iso o da eficacia do silencio de Pío XII diante do holocausto. Mágoa non erguerse Federico da noite atroz e acalada nos foxos da historia para vos dicir lenta e dignamente, sínodo de bispos, “Grito hacia Roma”. El si foi realista por todos nós, os que nunca agarramos así os evanxeos.

Sofá-patria

13 de Outubro de 2008

O bo que ten un sofá-patria é que un pode recollelo cando a patria non é imprescindíbel ou cando non hai visitas coñazo. En cambio, se polo que sexa un ten necesidade, pois tira de panca e voilà. Que vén un cuñado de Ferrol, un curmán catedrático en Sevilla ou a directiva dunha asociación de vítimas do terrorismo e a conversa se demora co asunto do cambio climático ou coa primeira comuñón de Borja? Pois se colle o sofá-patria e alí fica a durmir quen faga falta, como é natural e de sentido común. Que España se desfai e en plena cea de Noiteboa nota como un ictus na parte bulbar ou lle acode unha alferecía ou, por poñernos brandos, arde nun prurito anal? Pois o mesmo… Ou é que o estado que lle entra a Fraga na cabeza non vai poder acomodarse todo e indiviso no sofá-patria dun rexistrador da propiedade? Que aparece Arsenio Fernández de Mesa coa macana de que lle explique outravolta a diferenza entre meridiano e paralelo? Globito terráqueo pal nene e a mimí. Que al alba irrompe Federico Trillo acompañado do Estado Maior salvadoreño/hondureño que tanto monta monta tanto porque entre súcubos xa se sabe? Pois, jaima larga e en decúbito, como dios manda! Que aparecen catro bispos para a liada do chiculate con churros vespertino e logo lles entra o pitangüé e remolonean e non queren voltar ás dióceses de cadaquén? Pois se tira do sofá-patria con claridade meridiana (meridiana, non paralela, Arsenio, por compaixón!) e alá eles logo como se entendan con mitras e báculos nos 4 m2 de colchoneta, que un fai o que pode. Que aparece o embaixador Aguirre dando o coñazo e pide un sitio pequecho, mesmo unha cama turca, para ir tirando mentres a crise calca nos Estados Fundidos e o mundo non se fai de vez multipolar? Pois ídem e tal, como faría todo español decente, e a fumarse un puro. Que o partido non ten onde meter os hilillos que o desfiañan e dos navarros non consigo máis que espárragos cojonudos? Pois toda a panda para a casa de Mariano! Porque somos unha nación e queremos celebralo durmindo todos xuntos. Ora, a cabra lexionaria, por moita pindárica que eu lle leve escrito desde os quince anos, nin de coña, mimadriña, que logo Viri non dá apañado os conguitos e se coan até debaixo dos sentimentos máis nobres e profundos.

Abrir horizontes lendo

11 de Outubro de 2008
O bo lector de poesía penso que é o mellor dos lectores
[Ramiro Fonte]

Ramiro Fonte escolleu este óleo de Caspar D. Friedrich para a capa d’As bandeiras do corsario (1995), libro en defensa da poesía e tamén a prol da rebeldía que dedicou ao que quixo chamar retratos poéticos dalgúns dos seus autores de referencia no oficio de escribir: Pessoa, Neruda, Vallejo, Pound, Cernuda, Trakl, Mandelstam, Celan, Pasolini, Eliot, Char, Walcott, Holan e Seifert. A pintura lembra a excursión de Friedrich e a súa esposa Caroline Bommer á illa de Rügen, no Báltico alemán, aínda que os aguillóns en néboa do fondo ben poderían ser, con algo de imaxinación, tamén os de Ortegal ou os de calquera outro lugar propicio á reflexión. O xénero ao que se adscribía o poeta era pois o da semblanza, pero ampliando a fondo o marco da “biografía literaria” a unha hermenéutica directa, de trato non tanto cos textos coma coa traxectoria sentimental e intelectual dos autores. Por iso fala de actitudes vitais e humanas perante os acontecementos do día a día e da historia. E fala igualmente da “verdade da poesía”. A transcendencia desas lecturas para a constitución da obra propia está fóra de dúbida. Fonte recoñecía no limiar a estas Bandeiras a pegada que deixaran en libros seus como Luz do mediodía. Alí e en todo o que veu despois, engadiriamos nós. Velaquí un par de parágrafos do libro, tomados do capítulo dedicado a Fernando Pessoa. Con eles vai o fondo pesar pola morte inxusta do poeta:

Na data moi mencionada do oito de marzo de 1914, ó escribir case en éxtase os poemas de Alberto Caeiro, Pessoa rompe co misticismo, co transcendentalismo. Deixa de ser un poeta da tradición romántico-simbolista para comezar a ser un dos poetas máis importantes do século XX, en canto que afronta problemáticas específicas dunha modernidade que ten a teima de someter as verdades globais ó fenómeno da crise. Caeiro e os restantes heterónimos son froito da crise por partida dobre. Son un froito da crise persoal e creativa de Pessoa, pero son froito da crise global do suxeito contemporáneo. Aínda que as grandes rebelións poéticas se proclamasen en lugares ben afastados de Lisboa, con Fernando Pessoa ábrense unhas novas posibilidades para a poesía moderna. Que un poeta poida escribir como varios poetas, ademais de abordar a problemática do eu, é unha maneira de responder ás épocas sen un estilo determinado, a unha época na que a bandeira do nihilismo e da destrucción era a bandeira das clases cultas europeas e nas que certas vangardas eran a saída totalitaria á prostración estética do nihilismo.

Pessoa escribe despois de Nietzsche, é dicir, despois do nihilismo. Nos distintos Pessoas prodúcese, ademais, un litixio entre tradición e ruptura ou, se se prefire, entre simbolismo e vangarda. Que dúbida cabe que para levar a cabo a multiplicidade poética, pero tamén estética de Pessoa, é de boa axuda a posibilidade de escribir ben, correcta e estilisticamente como Reis, ou escribir mal (descoidadamente) como Álvaro de Campos.

Depretto 4

10 de Outubro de 2008

O que lle producía maior deleitación era describir o quebro cando enunciado directamente por quen é, ou foi, protagonista seu. En que momento o eu que estaba a falar pasaba a sentirse outro? Cal era o vértice da transformación, o salto que sen perda de inocencia leva por exemplo ao can adoito dócil a devorar o amo? O rexistro desa incorporación do monstro sobre a figura propia, for esta humana, de besta, irreal… E en que maneira o suxeito que contaba presentía, asimilaba inorde, que algo se fendera entre as palabras que ía tecendo, de xeito que nalgunha frase pronunciada con aparente continuidade… a voz —mudada— ocupase o sitio dun eco inicial xa por completo alleo? Porque, en verdade, só se conta desde o punto de acceso físico á escritura, por tanto desde a resolución que transforma toda condición inicial, toda causalidade, como dicía Vanader, e as converte nun simple efecto dese “agora” que reconstrúe o pasado con gramática (e con palabras que expresan só o que son, linguaxe, imposición). Mediante esta pantalla obsesiva, este espello que seguro vesarei coa fronte, por exemplo. Si: relatar é suplantar o pasado con frases e silencios que son débito da rasa actualidade da escrita e da súa condición substitutiva. Frases e silencio como textos que non deixan de pasar pola roca á que chega aquilo que sobrevive, só aquilo que mantén o propósito interesado de ofrecer contas, mudar a estriga.

Sermos pantasmas do século XX

1 de Outubro de 2008

Hai algo desacougante nesta historia da orquestra París de Oza, algo difícil de entender para quen procede dun século tan distante como o XX, aquel que rematou un 9 de novembro de hai dezanove anos. Talvez sexamos algúns de nós como aquelas pantasmas de tempos idos das que falou Otero Pedrayo para autodescribirse. A París de Oza está obtendo un éxito espectacular na zona das Mariñas. Ao parecer teñen pechados os contratos a moitos meses vista, incluída -seica- toda a tempada estival de 2009. Ningún dos músicos da orquestra PdO é músico en realidade. Sosteñen nas mans guitarras, saxos, trombóns e fan que tocan. Non é que simulen algo pregrabado por eles mesmos nalgún estudo. Estes músicos non saben ren de música. Non saben tocar eses instrumentos que limparon antes na casa con Netol ou algunha réplica recente daqueles pos vellos. Malia tal, a xente adóraos e goza intensamente da verbena. Adóraos sen facer cuestión do simulacro, do engano pactado ao que se someten todos. Abondan os traxes impecábeis, os movementos pautados e sincronizados sobre o escenario, os acenos que arremedan os tics dalgunha estrela, a complicidade da trampa inocente e festiva; festexeira, se se quer. As parellas vedraias e os nenos e nenas debuxan na terra as repichocas de sempre, os vellos boleros e pasodobres dos campos da festa sen cronoloxía. E as preguntas semellan tamén finxidas.

Depretto

18 de Setembro de 2008

Inone Depretto (Trieste, 1968), dramaturga e escultora, dirixe en Ratisbona a revista de artes Wortaufschüttung e é autora de varios tratados xeométricos, entre eles L’asimmetria del circolo (1991) e Abbild und Nachbild (1999). Conta con exposicións individuais en Bratislava, Klagenfurt, Lille, Nantes, Porto Alegre, Lyon, Cracovia e Liubliana. Recollo o comezo dun relato seu:

Para escribir decidira situar un espello longo sobre a mesa do comedor, movida até a parede oposta á gran ventá aberta ao sur. Iso permitíalle contemplarse nos actos sucesivos da meditación, as primeiras notas, consultas, correccións… Ignoraba por que o facía pero o aceno que a boca debuxaba no espello indicaba pracer. Así podía dicirse. Pero, por que non perderse de vista?, por que levar a man estendida ao espello mentres compuña aquel Bestiario da inocencia a contraluz dun reflexo? Escribía mentres se ollaba “Inocencia: non saberse”.