análise do discursoArchive for the ‘’ Category

De testadores

23 de Agosto de 2009

 galinas-extremenas-azuis1

 

Testar polos, testar a ideoloxía, testar o mercado, testar o voto, testar a idiocia, testar a baba, testar o espello, testar por testar. Diso vai o test que se xunta, preparado polo CSV. Adecuado para terceiro ciclo de Primaria.

[Máis galiñas azuis,  estremeñas neste caso]

 

Ideario Feijóo

24 de Xullo de 2009

Día a día o Presidente Núñez Feijóo configura malgré lui un discurso propio que afecta á esfera identitaria. É evidente que esa non era unha das súas arelas vitais nin sentimentais. Faino forzado polo feito de a historia saírlle ao paso, pois a historia e os feitos non se retiran ao paso dos poderosos. Fican. E resulta que el ten que falar. E fala.

castelaoConcretei en análises anteriores algunhas notas sobre o que vai comparecendo nesas alocucións. Hoxe parece mesmo urxente abundar no asunto. Parécemo polo día no que andamos e porque Feijóo volveu falar noutro lugar de forte carga simbólica e incorreu de novo nesa práctica deshonesta de terxiversar textos e ideas alleos.

Pode crerse que para min representa un esforzo non menor dedicar tempo a isto. Non experimento ningún pracer tratando de escudriñar o que en realidade vén dicir este señor. Pois, en definitiva, desde unha perspectiva semiótica e de análise do discurso, un sabe que se dispón a falar do espectáculo de quen aspira a se (re)presentar a si mesmo como a nada, como alguén que postula a conveniencia escénica de non ser e non pensar nada, de quen hoxe se abandeira nun raro furor populista, o de  reducir a cero o respecto xa non á realidade histórica e ao presente senón ante todo á racionalidade humana. A cada paso máis preto daquela norma de Franco, facer como que un non está en política para facer política de vez.

Leo o discurso seu de hoxe en Bonaval, perante o féretro de Castelao, e teño presente de novo o texto de hai dúas semanas no Consello da Cultura. En esquema digo:

1. Feijóo aspira a promover dous ideoloxemas constitutivos de todo o sistema de coordenadas do seu “pensamento” político: un é a súa noción de liberdade, o outro é a súa noción de pobo.

2. A acepción Feijóo de liberdade incorpora como antónimo de uso o termo imposición. Mentres que a acepción Feijóo de pobo sitúa como antitética a idea de elites culturais.

3. Para Feijóo e para quen inspiren o seu discurso oficial, que talvez non sexan exactamente os seus subordinados no Gabinete, as liberdades corresponden ao pobo innominado, mentres que as imposicións corresponden ao exercicio e á intervención das elites culturais.

4. O pobo é galeguista. As elites culturais do país propenden ao nacionalismo. Galeguismo e nacionalismo han de promoverse desde o discurso do poder como concepcións antagónicas. O mesmo que pobo e elites culturais.

5. O pobo en Feijóo caracterízase, alén do anonimato, pola aceptación mansa do que sobrevén de fóra en forma de superestrato cultural ou de dominación. As elites son o Medulio, é dicir, un reduto enclaustrado que se limita a exercer a resistencia perante os ritmos naturais da historia.

6. El, Feijóo, intentará no seu mandato dous logros históricos que na súa linguaxe non pública poderían definirse como “definitiva despolitización da esfera pública” e “sometemento tras rendición, e posterior tutela, dos resistentes do Medulio”. Esa é a tarefa histórica de Feijóo. En tradución libre a unha linguaxe adulta, permítome transcribila nestoutros termos: populismo sustentado nun pacto financeiro-mediático de non agresión entre o poder institucional e os poderes efectivos ou reais e logro dunha definitiva rexionalización da nación (aténdase a un punto feble deste equilibrio inestábel: a posibilidade de que a rexionalización político-cultural levada ás súas últimas consecuencias supoña algunha clase de restrición da autonomía do poder económico e/ou mediático do país).

7. Un mecanismo que merece optimizarse é o da manipulación ou terxiversación, mesmo deconstrutiva, de mitos e símbolos identitarios, entende Feijóo. Esa é unha tarefa que el interpreta que debe afrontar directamente: incidindo nas institucións e nos lugares nalgún sentido sacralizados polas elites culturais nacionalistas ou simplemente galeguistas (se estas se excederen nalgún momento por algunha razón, mesmo desde dentro do PP).

8. No Consello da Cultura, o pasado día 9 de xullo, Feijóo golpeou até cansar no fígado identitario diso que algúns chamaron “criterio filolóxico” (algo que, serei claro, merece revisión desde un punto de vista empírico e sociolóxico, con total franqueza) e outros describiron como “filoloxización da cultura”. Veu dicir alí, en definitiva, que a cultura galega non ten por que facerse en galego. Aínda máis: que pode ser máis galego culturalmente alguén que se exprese en castelán que alguén que se exprese en galego. E aínda isto: que Valle-Inclán é máis galego que por exemplo Rodríguez Mourullo ou Guerra da Cal (por poñer nomes, xa sei que é probábel que  Feijóo non lese nada deles, de ningún deles, de ningún dos tres, quero dicir). E vaia, só por procurar un punto de encontro e animar a rebotica, até entraría un nese debate… Pero, claro, só a condición de… (isto, outro día).

9. Hoxe, no Panteón de Galegas Ilustres, Feijóo fixo outras cousas, moi na liña de usar a conveniencia propia o dito por terceiros, o discurso de outros, en especial se nel detecta algunha plusvalía simbólica. Moi na liña tamén de saírse do guión institucional e, non sei se por entender mal aquilo de se poñer á defensiva, acabar na mala educación e no vicio máximo de calquera acto retórico: ignorar por completo o sentido empático e suasorio do kairós. Malia todo o cal, tamén debe recoñecerse que pronunciou unhas certas palabras de Castelao, nada menos que da Alba de Groria de 1948 (escribo groria por non escribir gloria e evitar así irmos todos con Lancelot xusto alí en data tan sinalada como esta). Si, Feijóo falou do que na edición anotada que eu manexo Castelao enunciou comobeckett “substractum insobornable da patria galega”. Iso aparece máis ou menos así no texto que esta vez si remitiu Presidencia ou polo menos o partido aos medios de comunicación e que eu recupero sen anotación marxinal ningunha (polo de agora). Un texto co  algo aparatoso marbete de “manifesto” ao que accedín hai unhas horas polo favor dun amigo xornalista. Será posíbel iso do substractum etc.? Diríao de veras? Pois si, díxoo. Curiosamente, creo que un Touriño, por caso, nunca repetiría esas palabras de Castelao, nin na intimidade. Pero igual me equivoco.

10. Entón, que está a acontecer aquí? O que ocorre é que Feijóo usa de novo un lugar emblemático para seguir castigando o fígado identitario como unha especie de adaíl antielitista e rexionalista. Para alén das modificacións que introduciu na cita de Castelao (quen por certo atuaba ao seu público naquel 25 de xullo bonaerense, nun texto algo modificado ou normativizado na cita usada) e para alén doutras cuestións menores, o que Feijóo fixo hoxe foi deconstruír por completo a mensaxe de Castelao de 1948, que non esquezamos que era un canto á irmandade no exilio político e na emigración social ademais dunha homenaxe aos galeguistas, republicanos e en xeral demócratas asasinados desde 1936, e sobre todos eles unha homenaxe a Bóveda. De forma que Feijóo usa a Castelao, cita a Castelao, expele mesmo o que nel é un simple flatus voci (“patria galega”). E non como substractum senón como superestrato discursivo e ideolóxico, como un xogo cínico entre pastiche e cambalache para así reformular e negar o pensamento de Castelao. Como se dixo por aquí hai pouco, para espetar de novo onde máis doe. Por que? Acaso é malévolo Feijóo? Non nos precipitemos. Diso tratarase no punto 12, derradeiro de hoxe.

11. Alba de Groria foi un emotivo discurso (persoalmente, tería algo que engadir a esa valoración pero non o farei aquí) articulado, tras un moi interesante exordio, en dúas partes: unha, a final, centrábase en efecto no pobo (nese pobo reconducido a espírito e a unha aparente —en Castelao, só aparente— mansedume, que tanto chifla ao Presidente Feijóo) e outra, a inicial, referíase aos nomes propios, aos nomes históricos, ás elites… (horreur, Rueda, Varela!) encabezadas por Prisciliano e con colofón (vaia!) no nome de Valle-Inclán. Era o que Castelao chamou de modo acaso inconveniente pero acaído ao acto cívico daquel día naquel exilio “Santa Compaña inmorredoira” (polo medio, Xelmírez, Pardo de Cela, Faraldo, Rosalía e moitos máis, algún deles tamén presente a carón do lugar que ocupaba hoxe o orador). Por tanto, de novo, Feijóo furta unha parte substantiva da mensaxe e do texto: todo o que lle sobra ou estorba: as elites, os intelectuais, os ideólogos e idealistas, os que soñaron e fixeron a nación. E con que fica? Con iso que el soletrea como p-o-b-o e que Castelao chamou tamén, por conmover á xente, “a espranza celta”, “xermes incorruptibles da nosa futura hestoria” e demais.

12. Non esquivo a pregunta. É Feijóo malo? Por que nos trata así? Sabe o que fai? Como conxectura técnica, diría que Feijóo non ten nin puta idea de cara onde vai, que non se dá conta en absoluto de todo o que se está a cargar, que se sente como un Harry Potter benévolo que poñerá as cousas no seu sitio: o das liberdades e o pobo, o do pobre neno que experimenta a imposición de ter que chamar “conxunto baleiro” ao que propiamente se ve que é un “conjunto vacío”. Cada vez máis, Fraga —de novo por dar un nome—, o que Fraga Iribarne representou, esváese da súa memoria. Pouco ten que ver xa con el nin co sentido institucional de quen a estas alturas arelaba ser conserxe do Izelig1nstituto de Vilalba (e isto si que empeza a ser canalla, o de non nomealo conserxe a don Manuel e darlle a oportunidade de concluír os seus servizos ao Estado como sempre quixo) e ten que andar recibindo condecoracións do carniceiro de Guiné Ecuatorial. Pero Feijóo si ten algo na cabeza (algo, apenas algo, non extrememos os xuízos) no marco identitario e na súa planificación do que ten de ser a Galiza futura e a política cultural que a tal ideación corresponda: i) a bandeira da liberdade debe tapar a do dereito e a lei; ii) os dereitos explícitos dos cidadáns sométense a unha noción tácita, esencial, abstracta e nunca continxente do comodín liberdade; iii) en canto oio falar de cultura saco o DOG e amanso o patio; iv) todo intelectual ten un prezo (barato); v) toda cita e todo símbolo son susceptíbeis de sometemento á lei do calcetín; vi) a esfera pública pode e debe reconducirse a casino ou no peor dos casos a taberna (por aquí a andrómena do harmónico, o cordial e outras variantes que frivolizan o conflito); vii) o pobo ten a palabra e para iso se fan inquéritos e periódicos, para que a teña; viii) a identidade é dos que veñen, nós non a precisamos e limitámonos a asimilar a dos que veñen a vernos (como Kundera!, como Beckett!, como Zelig!); ix) a identidade é unha deconstrución e, como debeu dicir Píndaro e non dixo xustamente por ser elite cultural, hai que chegar a ser o que non somos, coma min e como a oposición.

Todo o anterior está a facer o seu efecto. As cartografías xa son outras, é certo. Feijóo malia non saber exactamente onde quere ir está logrando algo: un desarme, un certo decaemento, algúns actos de reacción mal calibrados e con carencias tácticas penosas. Pero os montes seguen onde estaban, incluído o Medulio e todos os significados que anden na órbita dese nome como mínimo eufónico. Reaccionemos!

 

Feijóo no CCG, ou eloxio da alienación

18 de Xullo de 2009

goberno-galego

 

O discurso do Presidente Alberto Núñez Feijóo no acto solemne que conmemorou en Raxoi os 25 anos do Consello da Cultura Galega foi obxecto de controversia en varios lugares e moi probabelmente será lembrado no futuro como un dos momentos máis irresponsábeis do seu mandato, que desexo breve, bastante breve.

Anotarei algo: non sei como tratar un asunto desta entidade. Un asunto que percibo como de extraordinaria importancia política e que porén chega á cidadanía a través dos medios como unha especie de minucia protocolaria e festiva á que non hai que prestar maior atención. E malia todo, este discurso de Feijóo podería estudarse en calquera escola de retórica como paradigmático en varios planos: discursivos, performativos e ideolóxicos. En particular en tres dimensións. A primeira é a  narrativa: cómo chegamos a ser o que somos e non outra cousa distinta. A segunda é a patética, referida á lectura emocional da nosa condición periférica en Europa. A terceira e última e a argumentativa, e aquí é onde o pensador que lle escribe o conto a Feijóo fala do provincianismo dos procesos de construción nacional (pero non de todos, claro: só dos diferentes ao lexitimado pola existencia do Estado, pois o discurso naturaliza a postulación nacional de España, fóra de  cuestión e nunca provinciana) fronte ao divino cosmopolitismo. A peza oratoria leva a quen a ature á peculiar conclusión de que os máis cosmopolitas son os grandes escritores que abrazaron para expresarse unha lingua  diferente da súa orixinal ou materna. Así, Joyce, Kafka, Beckett, Kundera (sic). O anterior non é tan exacto como poda parecer, pero ese non é o asunto hoxe. De todos modos haberá que voltar a todo isto porque considero que aí reside a mandorla conceptual do discurso de Feijóo no CCG.

Pero hai máis. Hai, por exemplo, unha inelegante, maleducada incluso, deslealdade institucional, pois todos sabemos que non se vai a unha celebración á que se nos invita co único obxectivo de augar a festa aos anfitrións. E hai de porparte unha tamén inelegante deslealdade persoal co presidente do Consello da Cultura, polo uso perverso e intelectualmente obsceno de dúas citas descontextualizadas que, resulta obvio, Ramón Villares nunca poñería ao servizo da causa argumentativo-ideolóxica defendida por quen sabía que despois del ninguén podería retrucar. E o caso é que esas dúas citas son as efectivas e reais chaves vertebradoras do discurso todo de Núñez Feijóo ese día. Ese día que foi á casa daquel seu amigo, quen alén dese dubidoso privilexio é a terceira autoridade do país segundo os protocolos oficiais sancionados pola Xunta de Galicia.

Algo máis? Abofé que si. Porque non falei aínda desa pílula de diámetro superior ao da gorxa de calquera ser humano. Voltarei a ela con detalle. Menciono só que se trata dese canto a alienación cultural na que se abandeirou no Consello da Cultura  ese señor que nos preside. Apréciase agora a grave e onerosa realidade que nos caeu enriba pola incompetencia táctica de Touriño e de Quintana e pola intromisión tamén táctica do poder financeiro-estratéxico-mediático vinculado co triángulo escaleno Iñás-Piazza di Spagna-Sabón.

Así, pois, o texto de Feijóo pasará ás máis extravagantes antoloxías sobre o revisionismo histórico, sobre a colonización e a alienación culturais, sobre os conceptos de  resistencia cultural, hibridación, aculturación…, pois este home que a min antes me parecía intelectualmente limitado ten que ter acceso a algunha esotérica e potente tradición teórica, talvez recadada nos sotos da FAES ou noutro templo do saber. Direino directamente e xa sen ironías: constitúe un inaturábel insulto á intelixencia que un licenciado universitario manexe algúns conceptos de cultura xeral como o fixo Alberto Núñez Feijóo nese lugar que o texto estatutario de noso destaca nos termos que o fai.

Cando cunha mistura de desleixo e estupefacción accedín hai unha semana aos breves apuntamentos sobre o acto recollidos en prensa —na inane, na pérfida, na lexíbel e na outra—, acudín case de inmediato ás webs institucionais da Xunta en procura do texto. Porque un pensa, fíxense vostedes, que os textos pronunciados en ocasións solemnes da índole da que aquí se comenta deberían ser de acceso público. Por simple respecto aos cidadáns e cidadás, ou aos contribuíntes, palabra esta que cada vez máis penso que hai que recuperar para a esquerda cando se fala destas cousas. E é que non todo o mundo recibe un convite insstitucional para acudir a eses actos; non todo o mundo ten acomodo na pequena e incómoda sala magna do Consello da Cultura Galega, atafegante a partir de maio e insufríbel en termos acústicos polo inconsútil fío musical que chega desde a escaleira de Xelmírez dos pulmóns dun gaiteiro (incombustíbel e artísticamente menor) ao que habería que pagar de inmediato, entre todos, o plus que lle falte para alcanzar unha pensión digna que goce rodeado dos seus.

Falando xa moi en serio, sinalo isto: os discursos dun Presidente do Goberno en ocasións da entidade institucional que aquí se comenta son os que marcan políticas, son os definitorios dun rumbo, son os que estabelecen e aclaran unha cartografía e anuncian unha forma de intervención. Este de Feijóo o día 9 de xullo de 2009 de maneira absolutamente incontestábel.

Por iso mesmo, celebrei que o Consello da Cultura decidise pendurar onte o vídeo do acto, que incorpora tamén o discurso do Presidente Feijóo entre os minutos 43 e 57. E celebrei hoxe á maña, así mesmo, que a partir dese vídeo a dirección de Galicia Hoxe decidise que os seus redactores o transcribisen (“O Presidente no CCG“) para llelo ofrecer aos lectores, o certo é que con poucas grallas ou modificacións en relación co que en efecto pronunciou Feijóo (ningunha delas substancial e case todas por simple conmiseración lingüística, se ben hai unha de signo inverso, moi ao comezo da transcrición, porque o poscolonial Feijóo non fala do Obradoiro como “meeting point” senón como “melting pot“). Antes de pasar a unha parte máis analítica do que quero contar, suxiro que lean o texto á vez que teñen á vista as imaxes. Observen as actitudes do orador, fíxense ben nos seus acenos, bastante comedidos pero con algún momento de excepción, atendan tamén á resposta do público, ao meu xuízo inapropiada se temos en conta o que alí se dixo. Claro que ese público era, como diría o Presidente Feijóo, plural; por moito que a min me pareza máis ben singular, tan singular que non creo que en ningún outro lugar do mundo reaccionase así á afrenta recibida: 14 segundos de aplausos para un torpedo dirixido á liña de flotación do buque (un segundo máis que os aplausos que seguiron á intervención de Ramón Villares).

Cansa tanto relatar isto que hoxe xa non o aturo máis. Deixo para un post doutra hora a análise do texto presidencial. Pero por se alguén se animar a estudalo déixoo aquí en pdf, con só unha mínima edición de páxina e sen modificacións sobre o publicado en GH.

Un complemento: o outro día dixen que cómpre saber quen lle escribe estas cousas disparatadas e imprudentes a Núñez Feijóo. Algo avanzamos a día de hoxe. Ese ideólogo/a non é filólogo/a. Con certeza. Diría máis: non sabe gramática. Así que podería ser ese señor que aparece na foto estreitando a man do Presidente tras a toma de posesión do Goberno. Tería lóxica, lóxica orgánica, quero dicir: porque estas materias son da súa incumbencia, da de Varela, visto o asunto desde unha perspectiva conservadora. Ou é que o conselleiro de Cultura alén de saber linguas sabe gramática?

O da gramática dise porque no discurso de Feijóo hai un momento no que se menciona que “nós” (o Nós de Risco e os demais membros da súa xeración e o nós de “nós mandamos”) é un posesivo. E… vaia, como que non. Os posesivos son eles, os señores e señoras da foto da axencia EFE que abre esta anotación. Nós somos sinxelamente persoais, como o pronome nós, e tamén un pouco ambiciosos e testáns. Apropiámonos da lingua e apropiarémonos do futuro. Ñam!

[Continuará nesta pantalla en forma lacónico-aforística. Moi en breve]

Pacto

20 de Xuño de 2009

corpo-estrado5Hai uns anos o amigo Carlos Quiroga incluíu este poema meu nunha escolma que preparou para a revista Mealibra (nº 13, 2003-2004), publicada en Viana do Castelo polo Centro Cultural do Alto Minho. Fora grata a compaña dos poetas que iamos xuntos. Agora reviso a nómina e entre todos os nomes hai un, o de Luísa Villalta, que reconduce o ánimo a outros espazos. Pensaba, e este é o caso neste post de hoxe, en qué modo a (orto)grafía recoloca a palabra poética e algunhas cousas máis. Pensábao en relación con algún texto que escribín para ocasións festivas ou lúdicas en portugués ou en castelán. Algún día hei recuperalos aquí, talvez. Pero o curioso é que no poema de hai anos, o de Mealibra, do que houbo que lembre agora versión anterior publicada nun encarte, comparecen un par de asuntos sobre os que reclamo a atención lectora se non é moito pedir. Ante todo polo que supoñen de vínculos premonitorios con este sitio chamado, coma min, Lándoas. Ou Ländoas, como por gralla se lle foi nun comentario hoxe mesmo a Von der Stein. Que curioso, volto aos nomes, ese intrusismo xermánico. Non o de Von der Stein, porque el é máis da casa ca min. Digo o dos lander. Ou o lánd-oas, que aquí, en galego, é terra de fóra, terra do límite, inculta. O que estaba a indicar antes de que se entrometese a digresión era que Inone Depretto andaba xa arredor e que, como na identidade desta paxinuca, había tamén polo texto un ser-do-ente. Pero hai máis. Ese texto ten orixe na percepción tantas veces reiterada de que a vida, cando se fai morte, é un rexistro aberto e aleatorio sobre o que circula o tránsito de terceiros logo (os recordos, o que fica, todo aquilo que Valente meteu nun poema que titulou “Criptomemorias”). Alegorizaba cos animais mortos na estrada e cun erotismo algo surreal, de xeada e seme. Os animais atropelados, que van imprimíndose como un texto sobre asfalto a medida que pasan as horas, os días, os camións. Cada un de nós, pasando por riba do cadáver esmagado do can, somos demiúrgos que corrixen o texto na páxina do tempo. As vísceras acaban estradas en quince ou trinta metros de contacto neumático. As nosas mans conducen e deciden. Mentres hai líquido no corpo hai desesperanza, grafía.

  

 

 

  

Pacto com o Fazedor

   

A Inone Depretto, no esgoto de Liubliana

 

1.

A geada deita-se nos cômaros na melhor tradiçom dum ready-made pactado com o Fazedor.

 

*       *       *

*       *       *

*       *       *

*       *       *

*       *       *

*       *       *       *       *       *       *

*       *       *       *       *       *       *       e assi sucessivamente.

 

O escrivám deitava a mirada nos teus olhos, e dormias mentres. Dormes ainda deitado/a nele. Abraça o teu corpo deitado e casa prósulas que inscreve na curva da nádega, irremediavelmente pletórico de afectos. A confusom derrama-se na doçura do ser.

[TODOS: —Quanta angústia e erotismo!]

 

Pingotas agora, ilativas:  ·  ·  ·    ·      ·      ·         ·         ·            ·           ©

 

Corpo deitado, cantai.

[TODOS: —Corpo deitado! A cadela na estrada!!]

 

(Dasein. Fulgor e golpe).

(A publicidade está a chegar) /… / (E chega).

 

 

2.

O anseio: ficardes vazios da escultura vossa. // A morte: infusom na doçura do nada.

ESCRITURA: CANTO: GLOTE, cuida o escrivám.

Esvaziará-se o vosso deus na lomba do seu fracasso? // E tu, amor, erguerás da estrada quando cante?, erguerás do leito? // Que hino vai soar?

 

 

3.

Na latitude das vísceras derramadas: existência, desvairo. Litoral morto*. A confusom das musas no asfalto —km 73—: prósula vermelha que instala o acaso.

Cantai-lho aos que se deitam na inópia do ser doente.

 

[TODOS: —Corpo deitado! A cadela na estrada!! Um ready-made pactado com o Fazedor!!!]

  

 

   _____________________________________________

* G. Trakl: “um litoral morto em silencioso mar” (op. cit.).

  

A mitra do escaravello

28 de Maio de 2009

manuel_vilarinho-fragmanuel_vilarinho-frag-inv

Coa anotación anterior pretendín introducir un asunto para a reflexión que me parece capital. Existen para min agora mesmo dous eixes que merecen absoluta atención nas coordenadas nas que estamos: un é o da impunidade, outro é o da eficacia da linguaxe-razón. No fondo, son o mesmo problema, desde logo. Interésame pensar nese marco a construción social dos imaxinarios e tamén outras cousas igualmente grandes. Pero neste momento interésame reflexionar sobre a entidade argumentativa da blogosfera, do blogomillo, como movemento de contributo político para o desenvolvemento dunha acción racional no espazo público. A cuestión principal pode formularse así: en que modo aprisiona a linguaxe pública a toma de conciencia sobre a realidade? Xa se sabe que noutros momentos apareceron propostas, incluso no ámbito da estética, para a activación dunha dialéctica negativa. No campo artístico isto conduciu a repensar a vellísima noción de mímese, e aí o expresionismo alcanzou metas que non se deben menosprezar. Como usar a linguaxe e a razón nas coordenadas de campo actuais (aquí, digo aquí, non penso noutro lugar agora mesmo)? Como des-figurar e des-montar o habitus cultural que conduce a entender como normal (aquí, tamén aquí) que xeracións e xeracións de cativos socialmente desprotexidos fosen material sexual funxíbel para o catolicismo irlandés, para os sacerdotes católicos irlandeses, sistematicamente ao longo do tempo, sistematicamente ao longo do tempo… e non pase nada de nada? Por que razón se reduce iso a excepcionalidade? Por que motivo se acepta como normal a permanente intromisión política da xerarquía eclesiástica católica nas estruturas de goberno e da administración, na capacidade de decisión política sobre como vivir e como morrer, tamén por tanto na realidade diaria dos cidadáns, e non pasa nada e non se cambia nada?

A ineficacia da linguaxe mimética, a ineficacia da razón, a impunidade, o secuestro das liberdades, o cinismo social, a hipocrisía institucional e a súa frivolidade mercantil diante dun corpo violado… Velaí unha axenda aberta, tamén para a blogosfera. Só algunha das súas páxinas, claro. Hai outras. E pode que máis perentorias.

Nada que facer logo? Realmente, nada que facer con só a linguaxe e a razón? Que eficacia podemos ter? Con que grao de intervención nos contentamos?

[Fotografía de Manuel Vilariño, Cruz negra, escarabajo rojo (2001). Fragmento e fragmento con inversión cromática]

Espazo sacro, danza sacra, política de deus, corpo social

28 de Maio de 2009

O Arcebispado e a praza da Quintana. Como tratar este asunto tan vello?  As idas e vindas do festivo, do teatral, da música, do sacrificial e da política entre altares e adros? Mt 21,12-17? Desde logo, e tamén o proceso medieval e a protesta dos poderes ante o exceso de ruído, os camiños de dentro a fóra do templo, entre o drama litúrxico e os moi populares misterios, entre  a festum stultorum e outras variantes xocosas e subversivas de ordes e xerarquías, nas que a xoglaría o o laico facían osmótico o espazo liminar arredor do sagrado e o mundo se puña por momentos do revés e entraba no sagrado sen saber ben a que. Asnos orneando diante do altar, nenos-bispos, a representación do salvaxe exposto á mirada civilizada e redentora da súa natureza espida… O sagrado lese nas palabras de arcebispo e deán, agora, como núcleo centrífugo que gaña de novo terreo á esfera pública e reclama algo que a min me parece relevante: a política faise dentro. Eis a cerna da intervención que insiste sempre en incorporar o institucional-público en actos litúrxicos que deberan ser privados, acolle a voz do poder sedado e domesticado e denuncia, en cambio, o canto de xoglares e bufóns vociferantes arredor do templo. Silencio aí fóra, cidadáns, o poder recóllese a orar e decidir dentro!

Abonde hoxe Martin Codax (con Manuel Vilariño):

 manuel_vilarinho

  

Eno sagrado, en Vigo,

Baylava corpo velido:

Amor ey!

 

En Vigo, no sagrado,

baylava corpo delgado:

Amor ey!

 

Baylava corpo velido,

que nunca ouver’ amigo:

Amor ey!

 

Baylava corpo delgado,

que nunca ouver’ amado:

Amor ey!

 

Que nunca ouver’ amigo,

ergas no sagrad’, en Vigo:

Amor ey!

 

Que nunca ouver’ amado,

ergas en Vigo, no sagrado:

Amor ey!

 

 

   

[Fotografía de Manuel Vilariño, Cruz negra, escarabajo rojo (2001)]

Aquí nada se perde (2)

18 de Maio de 2009

A anotación que segue subiuse ao vello blog Lándoa o 14.05.2009 ás 00:48 h. Despois dela figuran os dezanove comentarios recibidos.

 acios

Hoxe, xa onte en realidade, fun testemuña dun episodio singular sobre o que non informarei de xeito completo porque non desexo facelo. Pero si direi algo, aínda que só sexa para ilustrar sobre algunhas das condicións nas que se desenvolve a vida política. Estaba cun bo amigo nun restaurante de Compostela e pouco despois de nós sentar, a iso das tres, entrou un conselleiro do goberno Feijóo. Unha muller agardaba por el nunha mesa inmediata á nosa. Non prestei atención particular á conversa deles. Pode crerse que iso non supuxo esforzo ningún, nin para min nin para o meu colega. Interesábanos moito máis falar do noso e intercambiar opinións sobre cuestións gastronómicas (xarda, agulla…) e académicas (muros, sistemas…). O conselleiro fixo algunha chamada telefónica. E recibiu outras. O relevante é que unha desas chamadas foi para falar co que axiña será novo secretario xeral de Política Lingüística, a quen pediu absoluta discreción sobre o nomeamento mentres este non se faga público no consello de hoxe xoves e co que compartiu algunha información digamos que reservada, reservada cando menos até o domingo 17. Naturalmente, saíu o nome desa persoa. E nós ouvímolo. Talvez o conselleiro pensou que nese restaurante non había ninguén máis ca el e a súa acompañante loira. Talvez por iso falaba alto e transmitía a idea de que a caixa dos xoguetes era súa. Talvez non nos viu, malia nós estarmos a carón del. O poder é o que ten. E as orellas é o que teñen.

[Natureza e cultura]

 

Mario disse…
Non o vaia contar, eh? Aver se vamos perder a emoción.

14-05-2009 1:36

 

 Rue Valette disse…
Paradoxo: despois de ‘morto’, este blog fala novamente para dicir que ten algo moi importante(?) que contar pero que non vai contarnos nada! Que retorcido é o mantedor, que neosalomónico, ou sexa, talvez barroco! O que estaría ben saber, sexa quen sexa ese xa elexido persoeiro ou -eira, é se o de natureza vai polas orellas ou vai polos políticos, e idem o de cultura, porque non acabo de telo claro visto o visto. E por último, lémbrolle que é xa ésta cando menos unha súa segunda resurrección, que xa está ben a cousa, non se queixará vostede.

14-05-2009 7:42

 

 arume dos piñeiros disse…
Coñecendo ao mantedor, o nome da persoa xa está dito. A cuestión é atopalo.

14-05-2009 8:41

 

 Rue Valette disse…
Arume, vou darlle unha pista: mire as páxinas de Galicia d’El País. Creo que todo o mundo vai ó mesmo restaurante ou, poidera ser tamén, o mantedor déixase sobornar.

14-05-2009 9:07

 

 r.r. disse…

¡Lede ben entre liñas! Cando descubrades o nome saíde ó mundo e estará xa na prensa. Xúrovos por deus (o que non me costa moito esforzo, confeso) que a verificación de palabra é “nonsabbe”. Adxunto imaxe.

AQUÍ

O poder fai das máis das xentes vulgares elementos divertidos para a contemplación (moito menos divertidos para sufrir as súas ordes)

14-05-2009 9:20

 

 SurOeste disse…
Que sorte, tamén che poñen caixa de xoguetes no despacho. Así calquera se resiste!
E na Feijooneta, tamén haberá xoguetes e minibar?

14-05-2009 9:50

 

 Lándoas disse…

Alto aí, irmáns serapións, que o blogue está pechado e a miña boca tamén.

14-05-2009 9:59

 

 arume dos piñeiros disse…
É vostede un Anxo, amigo Lándoas.

14-05-2009 10:35

 

 apicultor disse…
A.L.

Supoño que xa saiu na prensa, que aínda non lin.

14-05-2009 12:28

 

 hoanking disse…
Señor Lándoa: creo que o Conselleiro en cuestión ten un fino sentido do humor. Primeiro filtra a noticia á prensa, para que a difunda na edición de hoxe, e logo, na comida ad hoc para celebrar a solución do problema, bérralla a vostede desde a mesa do lado para que faga o propio, aínda que castigándoo co temor á indiscreción. Conclusións:
1. é vostede unha boa persoa, diso non cabe dúbida.
2. é vostede, malia todo, unha persoa discreta.
3. o tal Feijoo non pensaba gañar as eleccións, por iso fixo a campaña que fixo.
4. agora que as gañou chega o propósito de enmenda
5. que fiche a Anxo Lorenzo e non a Gloria Lago é un éxito do galeguismo.
6. Que se la enmiende también.

14-05-2009 16:33

 

arume dos piñeiros disse…
O número 5 de hoanting é a versión máis divertida que vin do asunto.

14-05-2009 16:40

 

Comentário eliminado
Esta mensagem foi removida pelo autor.

14-05-2009 19:02

 

 abrov disse…
caro arume dos piñeiros, ou candea, ou agullas, se cando menos serve para o pasares ben algo gañamos, triste mundo

14-05-2009 22:21

 

 outrjoy disse…
Arume: Libertad Digital coincide contigo
http://www.libertaddigital.com/sociedad/feijoo-cede-la-politica-linguistica-a-un-defensor-de-la-imposicion-del-gallego-1276359233/

14-05-2009 23:21

 

 Anónimo disse…
A ver, agora que xapasou o conto, ula a solución? Porque eu saquei a referencia ao Anxos, pero o de Lorenzo non o dou atopado e teño aí esa intriga que me quita o sono…

14-05-2009 23:33

 

 Lándoas disse…

Pois tamén vén sendo singular a historieta dos comentarios, xa o creo. Se eu quixese dar tantas pistas como algúns de vostedes procura… acababa antes dicindo o nome completo, non cren?

Considerei que non debía facelo. Nin dar pistas nin dar o nome de xeito directo. De ser xornalista é probábel que pensase doutro xeito, pero o oficio de blogueiro sitúase nun marco algo diferente, polo menos no sentido no que o experimento eu. E, naturalmente, non saíu de min esa información con destino a ningún medio. De feito, no _País_, Salgado deixa claro que manexou outra clase de referentes. Comento isto polo que de novelesco ten. Non xustifico nin dou reviravoltas. Pero confeso que algo de coña si me fai a colectánea de anotacións que fomos xuntando.

O que me interesaba transmitir non era outra cousa que esta: un individuo indiscreto con certo poder esixe discreción a un terceiro. Ese paradoxo no fondo cotián sobre o que se fundan tantos actos comunicativos na praxe social do tempo noso. O resto de asuntos non me interesou tocalos no post. Tiña e teño unha idea formada de Anxo Lorenzo, claro. Agora non creo que sexa o momento de pronunciarme ao respecto. Engadirei incluso que non sabería pronunciarme sen deixar en claro que son moitas as dúbidas en órbita. Malia todo, o que penso sobre o proceso de problematización partidaria da lexislación en materia lingüística e, en definitiva, sobre os cálculos demoscópicos diso derivados x o expuxen na entrevista que apareceu en _Tempos Novos_ hai agora case un mes. E ademais, carafio, _Lándoa_ está morto. Esta é unha memoria-informe de ultratumba.

Por evitar pesquisas a maiores: non hai referencia ningunha a “Lorenzo” no texto. Arume argallou a lenda urbana da encriptación da miña mensaxe de onte, pero foi cousa súa. Eu non son Cardano e non teño grella ningunha a man. Metín o xogo co nome do novo Secretario Xeral de Política Lingüística, Anxo, tomando o título dunha novela de Rei Ballesteros só para deixar constancia de que non había farol ou invención no que estaba a postar. Gustoume o de Acios, alén diso, non só pola asonancia con ese nome senón tamén por ser aquel o nome do restaurante no que o conselleiro, a dama loira, o meu amigo E. e eu mesmo xantamos o mércores 13 de maio uns a carón dos outros. Unha mensaxe ao conselleiro, esta, por se el pensar que neste blog todo é autoficción? Home, non tanto. Non creo que o conselleiro nos lea, non dá aspecto de lernos, aos blogueiros do blogomillo, digo. Se nos lese… igual non era así. Igual era menos lingoretas, máis humilde. Igual até nos deixaba dar unha volta no triciclo.

15-05-2009 0:25

 

 arume dos piñeiros disse…
Non sei por que Libertad Digital coincide conmigo (cousa que tampouco me quita o sono, dito sexa de paso). Eu simplemente dixen que a apreciación de que o nomeamento de Anxo Lorenzo fose un éxito do galeguismo resultaba divertida. Non por Anxo, a quen coñezo persoalmente e trato case a diario, e cuxo compromiso co galeguismo non ten ao meu ver dúbida algunha, senón por crer que Núñez Feijoo puidese actuar cunha clave galeguista ou atendendo á pulsión galeguista do partido. Se for, xaora, sería sorpresa agradable: pero polo de agora, permítaseme o sorriso.
Dito todo esto, obviamente, co permiso do enterrador deste blog.

15-05-2009 9:12

 

 Anónimo disse…
Cando escribo landoa.blogaliza.com ou landoas.blogaliza.com aparece un páxina en español dun señor ou señora que fala sobre libros. ?????

16-05-2009 13:12

 

 Lándoas disse…

Escuras manobras de mios enemigos malos, don Anónimo.

Menos mal que os de Lándoas UnLtd. & Círculo Semiótico de Vite rexistramos a tempo outros condominios na vastedade azul das esferas.

Paciencia…, que xa imos todos e todas no paquete astral.

16-05-2009 17:38

 

Miles gloriosus

20 de Xaneiro de 2009


Falando de autoimaxe e de priapismos como o do animal de Canetti (o animal do que fala Canetti; vid. infra), sempre sentín a tentación de someter a análise narratolóxica a letra da rancheira de Joaquín Sabina “Y nos dieron las diez“. Hoxe é tarde e non podo estenderme, pero direi o mínimo que calquera que preste atención ao discurso sabiniano podería percibir sen esforzo. Abstereime de valorar as dimensións biografista, psicanalítica, figurativa, antropolóxica, trópica e rítmica do poema: “fue en un pueblo con mar”, “tú reinabas detrás de la barra del único bar que vimos abierto”, “broma macabra” por “broma pesada”, etc., nalgún caso recoñecerei que non exentas de certa graza. Gracejo, para ser máis preciso.

Cinguireime á análise do relato e do mundo por el constituído. Atenderei en particular aos desaxustes diexéticos, aos embragues e desembragues enunciativos (p.e., entre o verso 1 e o verso 2; non, isto mellor non) e tamén, algo, á fachenda performativa do eu que fala e protagoniza os sucesos, desenvolvidos nun lapso dun ano que se retroalimenta co retrouso da historia desa dilatada emoción, dito este (y nos dieron…) ás veces no que é un aparente “case-directo” ou evidentia recente e, xa na parte final do relato, como un eco lembrado que en realidade corresponde ao momento da escritura da canción, o membro xa relaxado con certeza doce meses despois do lance erótico acontecido no que acabamos sabendo que era lugar natal da narrataria (para o caso, unha serrana de litoral).

A historia, complementada nos seus baleiros informativos, é máis ou menos esta: o cantante dun grupo pop-verbeneiro-amariachado acaba un concerto nunha localidade mariñeira (só alguén moi de aló dentro di “un pueblo con mar”), sae de marcha talvez escoltado polo mariachi que o acompaña no escenario e localizan, xa case pechando, un bar no que unha muller fermosa atende na barra e serve as copas. Semella haber bo feeling instantáneo, acaso inducido por anagnórise feromónica que rapidamente se desenvolve en intercambio táctil de tipo descompensado (var. dixital-inguinal): ela debuxa un corazón cun dedo no lombo do pavo e el corresponde introducindo a man debaixo da saia. Ben. A min todo iso tanto me ten como narratólogo.

O que me molesta un pouco é o xeito no que esta clase de música anestesia o bulbo raquídeo do común da audiencia e consegue infiltrar, sen percepción por parte deses terceiros, unha serie realmente notábel de imprecisións narrativas. Porque a ver, se é verán e acabou o concerto e foi de copas e ela chiscou un ollo e o mariachi todo se retirou discretamente ao hostal e as farolas tal e tumba e o verán non sei que e a lúa atopounos espidos ao anoitecer, como é que só son as 10 pm, i.e. as 22 h., no momento en que o eu lírico comeza a experimentar unha certa turxencia emocional? Pero a que hora acabou ese concerto, señor? Ás 7 pm? Era un concerto para a infancia?

Obsérvese que, por cortesía analítica, non entro agora a dirimir a credibilidade ou verosemellanza do longo sostenuto do narrador, que, segundo testemuño propio, iría desde as 10 pm até as 3 am como mínimo. Cinco horas!! En fin, acéptoo, acepto todo, Sabina. Incluso o de que rompas os cristais do Banco Hispano Americano antes de ser absorbido, o banco, por Botín. A min iso dáme igual. E o papel actancial dos municipais, reducidos a figurantes, o mesmo. O que non é de recibo é ese tratamento do tempo da historia, home.

[Sabina despois de declarar]

In dubio morreo

16 de Xaneiro de 2009

A antropóloga panameña Gladys Block publica no último número de Sociological Papers Today o traballo “In dubio morreo: No-sound of kisses”, no que repasa o tópico cinematográfico “beixo-por-silencio” e en particular a incidencia nos comportamentos sociais de tan socorrido imaxinema fílmico. En definitiva, o tránsito entre o visual e o mundo da vida dese pulo tantas veces contemplado nas pantallas que move a un individuo a romper o discurso doutro (mesmo o seu parrafeo dubitativo no transo de declarar algo complicado, acaso amor) cun beixo máis ou menos semiotizado como paixón. Un beixo, de porparte, largacío, inacabábel ás veces, de xeito que o espectador resulta conducido nese instante a un ricto de varia lección que só a escuridade da sala exculpa. Certamente, son numerosos os tics visuais do movemento osculario de procedencia fílmica que traspasan as nosas vidas e afectan as prácticas sociais. Quen non sorprendeu, dobrando a rúa nun solpor de abril, unha parella bicándose no momento exacto no que un dos partícipes no intercambio de salivación (habitualmente, pero non sempre, un de sexo feminino) ergue nun ángulo de 60-95º (dependendo do índice de masa corporal) a perna esquerda? Quen non foi testemuña, no momento dun acceso labial igualmente sorprendido, dunha especie de imposición de man branca sobre caluga bruna, trasunto a miúdo dunha dialéctica produtiva, malia furtiva, do ficcionalizado encontro inter-clases? Fílmica toda esa linguaxe, lexicalizado ese habitus. Dalgún xeito, amortizado mesmo como pragmatema sentimental.

O que me resulta máis enigmático do expediente Block, aplicado por certo ao grupo de idade 16-39 na zona do estado de Utah non dominada por confesións erorrelixiosas que comezan por M, é a procedencia do lema latino que emprega no título do seu paper, pois até agora considerábao eu restrinxido á zona (ampla) de Mieres. Foi precisamente un mierense, amigo do Gran Arume, quen na transición, dominado por un certo desarranxo ideolóxico-hormonal, activou o formulario e argumentario in dubio morreo, entón cun sentido eminentemente práctico ou, como diría Heidegger, pro-xectivo. Ontes, nunha reunión de colegas, alguén puxo no meu maxín xuvenil esa pauta, orixinando na reunión un pathos admirativo non exento de sorpresa, pois con frecuencia consideramos que os compañeiros de traballo son persoas de vida ordenada. Ca! Ao César o que é do César. E a Asturias o que de alí procede. Só falta agora que a señora Block revele se naquela hora, early oitentas, moraba ela en Mieres.

[Breznev e Honecker suspenden un joc-partit sobre materialismo histórico e proceden. Na instantánea apréciase o Gestus 2 dos acima mencionados. Aliás, Igor Kolodronovich, testemuña presencial dese ósculo histórico e fontaneiro durante quinquenios na nomenklatura moscovita, tenme comentado en privado que no instante exacto captado pola cámara (Gestus 1, punctum 3) Honecker erguía a perna esquerda, 45º aprox. Hollywood omnipotente ]

Un Zelig íntimo

16 de Outubro de 2008

Tenmo contado varias veces AA. E será por incredulidade propia ou por exceso de convicción súa que nunca acabei de asimilalo. Razón pola que o contarei mal. Pero antes, unha reflexión: nas vellas barberías (pode que aínda nas novas, malia xa non chamarse así), sobre todo cando neno, un experimentaba perante o espello a incómoda sensación de ser a vangarda do universo todo, unha vangarda que contaba como asistente primeiro co barbeiro e que adoito se continuaba, antes de saír fóra daquel recinto-mundo e daquelas liturxias, na tribo de clientes a esperar, vellos, outros nenos acompañados ás veces das nais e, en certos días ou a certas horas, homes aínda en idade laboral. Un nunca noutro momento da vida infantil experimentaba tanta responsabilidade nin tanto temor a non estar ao nivel esperado para o primeiro ser humano a este lado do espello.

Fóra de metafísicas, raro era que se dese unha comunicación privada co barbeiro. Simulábase apenas. E simulábase asemade a representación desa privacidade inexistente, en particular a partir do momento en que un deixaba de ser neno e pasaba a ter patillas e opinión. De maneira que había público, creábase ese público no acto de cortar o pelo a un tipo non impúber. Así é que nada do que o barbeiro dixese quedaría unicamente entre el e ti a partir de certa idade. E todos, absolutamente todos, coñecían ao barbeiro —as suas opinións e actos— igual ou mellor que ao pai. Por certo, falando de pais, o meu, cando morreu o seu vello barbeiro e non deu atopado outro ao que acudir despreocupado de resultados estéticos nin de ren e se metía en consecuencia na primeira barbería que atopaba sen xente, o meu, digo, sabedor da tendencia irreprimíbel á facundia no sector, empezou a contestar por sistema á impertinente pregunta “como quere que llo corte?” cun sinxelo “calado!”.

Ao conto. En Tal, nos 60 ou nos 70, houbo un barbeiro que deshabilitaba aquela convención da privacidade representada, aquela metapragmática tribal. Fulminábaa con naturalidade plena e á vista da clientela toda. Pasaba o seguinte e o barbeiro, que o coñecía de sempre e non tiña máis ca un corte posíbel no catálogo e sobre iso non había nada que falar, lonxe de interesarse polo absurdo da moda inquiría simplemente dúas, tres, como moito catro cousas, relativas estritamente ao asunto conversacional e para ir pechando alternativas até dar, como diría Ortega, co escorzo. Abría así: Fútbol? Mulleres? Touros? Festas?… Naquela altura os barbeiros aínda non disertaban sobre Lacan nin sobre a capa de ozono, nin tampouco de política extra-municipal, de maneira que a cousa paraba por aí. O cliente respondía as dúas, tres sílabas, como quen introduce unha moeda. E case sempre respondía “Fútbol!”. Entón, de xeito mecánico, mentres as tesouras ou o maquinillo calugueiro comezaban xa coa rapa, o barbeiro inquiría: Madrid? Athleti? Sevilla? Celta? E o tipo sometido xa ao ritmo sacrificial contestaba o que lle petaba. E listo, porque o resto consistía basicamente en asentir mentres abaixaba o queixo ou escoraba á esquerda as cervicais.

Até aquí nada especial, dirase. Ben. O caso é que o barbeiro de Tal asimilaba e somatizaba en décimas de segundo esa información e tras esas tres/catro preguntas tipo test verbalizaba un discurso barbeiro perfectamente adecuado ao caso e cohesivo cos gustos da cabeza que tiña entre as mans. Adecuado non en sentido temático (iso faino calquera) senón desde o punto de vista persoal daquela cabeza, daquel suxeito paciente. De modo que se o cliente era do Athleti, cousa común naqueles anos, o barbeiro comezaba a cantar, como unha gramola, as excelencias épicas de Iríbar, Orue, Arieta ou Uriarte e todo o resto. Durante dez ou quince minutos, dependendo do pelame. Se a selección ía sobre mulleres da talla tal, pois o mesmo. As festas de Cambados? As mellores. El Viti? Un fenómeno.

Cumprido o rito e aseado o cliente cambiaba xa logo tamén a opinión. Á vista de toda a xente.