con anacos do seu exterior (o de WV)Archive for the ‘’ Category

Escoitar e mirar

20 de Agosto de 2009

 

assessment_workshop

Cando, a finais da primavera pasada, asistín a un dos penúltimos actos literarios nunha algo abafante tardiña compostelá, fun testemuña dun episodio que acaso non sexa tan singular como a min me pareceu aquel día. Na mesa do acto situábanse catro persoas. Dúas delas falaron bastante e o acto demoraba o remate, previsto aproximadamente segundo os cánones para as 21 h. Na sala estabamos unhas vinte persoas, eu na parte central da sala, algo á dereita. Na fila anterior á miña un individuo non moi ben encarado duns cincuenta anos facía acenos que deixaban ver que se sentía incómodo coa duración das peroratas. Ao primeiro con discreción, posteriormente con certo afán de protagonismo. Pero o que desexo relatar aquí é o que ocorreu entre medias. Digamos que eu estaba situado detrás deste señor, nun ángulo duns 255 graos (o equivalente ás 00:43 h. que agora mesmo está a marcar o meu reloxio). Diante do individuo aquel, dúas filas por diante para ser máis exacto (por tanto, tres por diante da miña posición na sala, e desculpen que isto vaia camiño de La Jalousie, pero o detalle é preciso), exactamente na súa vertical,  considerada esta como paralela á parede da dereita, estaba unha muller nova de longa cabeleira negra e fermosa figura. Tardei case media hora en ver o seu rosto desque reparei na súa presenza. De feito só o cheguei a ver con detalle cando abandonou a sala, dez minutos despois de facelo, ás 21:36 h., o individuo que sentaba entre ela e eu. Algo chegaba a percibir da forma da súa orella esquerda, certo é, algo do óvalo facial, pero nada máis ca iso, descontado o movemento delicado dun abano sostido coa man esquerda. En cambio, por estar relativamente libre de público a zona na que todos tres sentaramos, e por ficarmos situados en termos relativos ela e eu no ángulo citado de 255 graos pero máis ou menos ao triplo de distancia existente entre o individuo malhumorado e eu —tamén por facilitalo a clase de cadeiras da sala, que eran como as dos vellos cafés—, o certo é que a liña de visión de talle, van, coxas e nocellos era inmellorábel. Vestía unha blusa branca e unha saia de flores negras. A medida que o acto literario se facía algo pesado reparei en algo insólito. O individuo do bigotiño louro levaba uns minutos gravando co móbil a intervención do terceiro orador (imaxinei que podía ser amigo seu, incluso que podía ser seu pai). De entrada, non prestei maior atención ao que facía por estar eu concentrado nesa altura no cálculo do ritmo co que a moza cambiaba a posiciónpes dos pés, acaso no punto exacto no que o tedio impide deixalos quietos. Entre vintecinco e corenta e tres segundos, calculei. As sandalias eran negras e as unllas estaban pintadas en cor escura tamén, polo menos as do pé esquerdo. No nocello do mesmo lado, caendo ao peito do pé, crin apreciar unha pequena tatuaxe, un motivo ornitolóxico creo, acaso unha rara galinácea de cor turquesa. Nese momento ela moveu a melena cun aceno algo brusco, como se fose xirar o corpo para procurar coa mirada algo situado detrás dela. Acaso eu mesmo, considerei durante nanosegundos. Pero o que quería sinalar, o relevante desta historia, é que xusto en paralelo con ese xesto non completado de ollar ela para a parte posterior da sala o individuo xirou tamén con precipitación o corpo, un corpo, non o dixen antes, vulgar, tanto ou máis que o meu, aínda que conservaba todo o pelo o tipo. En fin, pasou ese instante algo vertixinoso e eu fiquei sorprendido por aquel contrapunto. Faltaban aínda uns dez minutos para que o do bigotiño loiro se levantase e abandonase a sala (cando o fixo, cando se levantou, pensei por un momento que ía dar voces contra alguén da mesa). O caso é que o cabrón do tipo, constateino sen resquicio ningún de dúbida inmediatamente, o que estaba a gravar en realidade era á rapaza, o depravado. Zoom diante zoom atrás percorreu a súa anatomía posterior enteira deténdose onde mellor lle parecía e chegando incluso (podería xuralo) a forzar unha toma a carón despois de simular unha caída das chaves. Eu, a un metro escaso e malia que deixara os lentes na casa, puiden seguir todo o proceso na pantalliña do móbil. De arriba abaixo o langrán, cunha delectación miserábel, particularmente na curva do van e no ombreiro dereito, algo máis descuberto, non tanto na canle que baixo a blusa debuxaban as lumbares, e aí discrepamos. Cando aquel obseso se sentiu satisfeito pechou a rodaxe e se levantou como un lóstrego. O cuarto orador acababa de indicar algo ao parecer relevante e polémico, non prestei atención; os murmurios na sala marcaron certa tensión dialéctica e xusto entón o tipo do bigote, baixote e loiro el, largou con aquel tesouro pixelado deus sabe con que finalidade inconfesábel. Aos dez minutos ergueu tamén a moreniña. Resultou ser de faciana pouco agraciada e de andar torpe, de modo que a descompensación entre isto que sinalo e as proporcións corporais resultaba chamativa á vista, inxusta. Pensei entón no depravado e decidín saír eu tamén antes de acabar o acto. Seguina durante dez ou quince minutos para asegurarme de que non había ren que temer e logo fumei un charuto á saúde da autonomía do campo e dos intelectuais facundos.

O barco de Skye

26 de Xullo de 2009

 

travel20-20motoring20in20isle20of20skye2

Teño interese en ver se funciona correctamente en aberto o acceso a ligazóns de Spotify (reservo aínda algunhas invitacións sen usar: xa saben…, e xa contarán de paso se se escoita Over the Sea to Skye na frauta do irlandés James Galway, que creo que non é outra cousa que unha versión de The Skye Boat Song). Isto de arriba é en efecto a illa de Skye, Quiraing e o Needle baixo as nubes. Desde hai quince anos pode cruzarse en coche porque construíron unha ponte sobre Bass Rock, de modo que xa non fai falta ir en barco. Nunca vin chover como chovía naquel lugar a tarde na que cheguei vindo de Plockton, onde me ocorrera algo no que aínda hoxe non logro acreditar. Lembro, sobre todo entre Ashaig e Luib, aqueles ríos verticais baixando das montañas. Falei deles por extenso hai pouco cunha amiga de anos idos, Isabel. Lembrei tamén unha pelexa súbita e brutal nun pub de Portree. Veume á memoria falando e levei a man á cara. Observei aquela noite naquel pub que neses casos o normal nas Hébridas era permanecer impasíbel na barra, como se nada acontecese, e así o fixen mentres varios tipos non fracos comezaron a intercambiar afectos. Algún cristal fíxome sangue debaixo dun ollo, seguro que por iso levei a man á cara ao lembralo coa miña amiga. O menos escuálido daqueles hébridos caeu contra min nun momento dado. A cadeira e a perna doéronme durante vinte días. Por fortuna, todo se resolveu axiña, en menos de dous minutos. Logo seguimos bebendo bastantemente. Todos agás un deles que marchara falando nunha lingua que pareceu estranxeira, estranxeira a todos os efectos. Mentres iso ocorría e un tipo de longas barbas apañaba os copos rotos do chan, consideraba eu o prodixio da mente humana: o pouco que tarda un individuo (eu, poñamos por caso) en se decidir pola mirada ovina ou pola simulación case perfecta da ascética dun quelonio disecado. Case non atopo lugar para dormir aquela noite en Portree, pero nin sequera entón ollei para outro lugar que non fose o norte.

 

[Quiraing, paraxe de An t-Eilean Sgitheanach, ou Skye, das Hébridas ditas interiores]

 

Fugas de tempo

25 de Xuño de 2009

applause

 

Para Jakob F. Moske-Rowinski, batuta esgrevia

Estes días coincidiron varios momentos de conversa nos que apareceu o asunto. A fraxilidade da vida, a fugacidade do tempo, o modo extremo no que os ritmos nos cambiaron a percepción da intimidade de quince ou vinte anos para aquí. Onte mesmo, un amigo británico comentábame que un colega seu dunha universidade inglesa, persoa reputada e de idade en torno aos 40 anos, tomara a súbita decisión de abandonar a súa brillante carreira profesional, que con tanto esforzo emprendera nun centro de prestixio en Londres, para entrar a traballar como arquiveiro nun organismo secundario dependente da Unión Europea, en Bruxelas. Valoraba o feito de “saír” do traballo a unha hora determinada, con tempo para as súas cousas. Por certo, non me pareceu especialmente cedo a hora de saída que mencionou William.

Máis terríbel ca isto son outras cousas que aparentan ser miúdas. Recentemente falouse aquí de batutas e do vicio privado de dirixir na luz tenue do solpor orquestras inexistentes (non tan inexistentes, porque os timbais aínda ocupan o seu cando un os acomoda entre a lámpada de pé e o radiador). Algo peculiar de ter blogue aberto son as cousas que lle ocorren a un por este simple feito. Le máis xente calquera parvada destas nun só día que todos os lectores que se puideron ter, que sei eu…, por exemplo dun libro de poemas publicado nos mid-90s. Con apenas nove meses ou pouco máis de vida blogueira a un servidor xa lle aconteceron varios episodios singulares no ámbito das relacións persoais, non todos de interese público e non todos publicábeis; nin todos, loxicamente, tórridos (curiosa esa frase, che, digo a de “tórrida relación”, a providencia nos libre delas, ou en fin, iso…).

Pero unha das cousas máis raras, dignamente casta en termos xerais, foi a que deu continuidade epistolar ao asunto ese das batutas. O que un consideraba perversión tan vergonzante coma infrecuente resultou ser, en realidade, ocupación extensa e ampla, nada insólita entre un segmento apreciábel da poboación adulta. Maioritariamente masculina, é certo, do cal se poderían extraer algunhas conclusións. E, ademais, non se oculta tanto o asunto a ollos dos demais como un podería pensar. Velaí o que no seu momento declarou aquí mesmo Berenguela, esa saída do armario ou, neste caso, da tarima. Ben, ao que iamos. O caso é que un amigo do día a día, que tiña (e teño) por persoa seria e moi ocupada no seu escrutinio de vírgulas, confesou nun momento confidencial que el tivera que abandonar esa perversión de dirixir na casa, vello rito que viña practicando desde a adolescencia. Díxome que lle roubaba moito tempo. Anunciouno abaixando algo a voz, como dando a entender que había máis ingredientes no conto. A min non me sorprendeu en exceso ese dato sobre a perda de tempo. Dirixir é en efecto un mester cargado de esixencias e paciencia. Teño suxerido aquí que unha sinfonía non é o mesmo que unha marcha de infantería ou un oratorio de intendencia. Non todo é Chueca. Imaxinen Mahler e non digamos Sibelius: ás veces adormecen as dedas todas aló embaixo, sobre chancleta e tarima. Hai batutas que gallan nesas chairas musicais. Ben, prosigo. Entre grolo e grolo de café, agardei imperturbábel e cómplice algún complemento informativo do meu colega. El demorou con pericia antropolóxica para evitar que un inimigo común que atravesaba onda nós cara ao corredor escoitase a historia. E engadiu logo, textual: ti non sabes a cantidade de minutos perdidos que me voaban no comedor da casa mentres recibía o aplauso do público despois dunha boa interpretación!

Batutas

19 de Xuño de 2009

 

man

Pouca xente coñece a innobre procedencia etimolóxica do termo batuta. Agora non vén ao caso demorar niso. O que en realidade querería contar é igualmente descoñecido, algo que até hai moi pouco tempo reservaba un para a familia máis directa. Ou nin iso, mentres non se soubo. Debo confesalo. Gústanme as batutas. Atesouro unha colección máis que notábel. De procedencias diversas, adoro as balcánicas, e en madeiras tamén múltiples. O tacto dunha batuta ben compensada co tamaño do brazo e ben asentada contra o carpiano é algo inigualábel. Aprecio en particular que a base sexa de madeiras nobres, con algo de peso, como mínimo o que corresponde ao xacarandá brasileiro, que casa ben no cromático e no post-olfativo co arce finlandés. Para dirixir prefiro un tamaño que sei pouco ortodoxo. Estimo que a batuta non supere en tres cms como máximo a distancia que vai do cóbado ao engarce do cubital anterior no óso pisiforme. Hai dous anos que dispoño tamén dunha tarima que me fixo un carpinteiro de Cesuras. En alistonado de castiñeiro, sen quitamedo diante, porque na casa non hai perigo ningún de caída. Téñoa no gabinete de verán, nunha zona fresca. Non hai pracer superior a este de calzar os cascos sen fíos Sennhaiser e dirixir unha ou dúas horas seguidas. En particular, isto tampouco estimaba orealo en exceso, a música militar (a francesa sobre todo, “Si tu crois en ton destin / Si tu crois aux lendemains...” , viril e sobria, tamén a turca) e a zarzuela. Ah, a zarzuela! Quen non dirixa na casa non sabe do que estamos a falar. Esa é a clase de música na que intúes sempre o momento exacto no que se esgota un crescendo ou abrocha un súbito sforzato. Ou resoan os timbais alí na parte do móbel-bar, xusto diante das cortinas. Nunca falla. A batuta móvese autónoma  na escuridade azul do gabinete, de verán. O corpo descansa enteiro en nubes lentas. Esa previsibilidade emocional ofrece un rendemento emulxente para o espírito melancólico, náufrago do mal de vivre ou ahíto de trienios. Esa paz… Ou esa guerra, señor…, ese staccato que disloca o radio contra a paleta humeral e fai que ruba do profundo o cardias até rebotar na glote como un pinball, ou o mesmo con outras partes mentres imaxina un a carga da infantería ou os movementos de intendencia en retagarda. Si, iso comprace o ánimo. Como tamén o fai a voluta dramática da zarzuela hispana. Onde estea unha obra do Maestro Serrano, con toda a orquestra disposta na salita ou mesmo na cociña mentres ferve a auga para escalfar os ovos da cea, ignórense benzodiacepinas e ansiedades. Los claveles, sen ir máis lonxe.

 

Bricofobia

6 de Xuño de 2009

 

dous-mineiros-de-datong_1996_-foto-de-liu-zheng2

Entre os membros da miña familia, e non falo en sentido estrito de consanguinidade, correu con fortuna excesiva a lenda urbana segundo a cal un non estaría especialmente dotado para as tarefas manuais, eses pequenos arranxos domésticos que a todos nos toca solventar de cando en vez, ou en xeral para a bricolaxe aplicada á resolución dos problemiñas do día a día nunha casa. Todos na familia, en especial unha persoa, tenden a pensar, prexuizosamente, que se eu me ocupo disto ou daquilo o máis probábel é que se resolva a medias o asunto, o “reto”, sexa este eléctrico, mecánico, referido á fontanaría ou ao que for. A verdade é que esta lenda, como moitas outras, é inxusta e pouco ecuánime, opino desde a máis declarada modestia. A cousa ten as súas raíces en episodios escuros de hai moitísimo tempo, incluso cinco ou seis anos, tocantes a algún amaño non especialmente ben conducido por min en todas as súas facianas, debo recoñecelo, respecto de cousas menores e intranscendentes. Unha lámpada, a televisión, unhas cortinas, unha parede con humidades, como moito unha baixante de auga no piso… A palma nese hit-parade en parte apócrifo que se me atribúe —posto que non fun protagonista de todas as medallas adxudicadas—, corresponde a algo que aconteceu en certa altura entre unha bicicleta e eu. Pero sobre iso case preferiría non estenderme. O que a un molesta máis desas esaxeracións é que transcendan os sagrados muros do ámbito familiar e que dalgún xeito cheguen a socializarse.

Hai uns meses aconteceron dous sucesos cun par de amigos, mineiros da conca astur-leonesa, hoxe retirados malia teren eles a mesma idade que eu teño, ano arriba ano abaixo. O caso é que un bo día nos diriximos estes amigos e eu a un trasteiro da miña propiedade no que estaba arrombado un enorme andel de piñeiro, o cal, por certo, vernizara eu mesmo, coas miñas mans, á tenra idade de 15 anos, despois de llo encargar a un carpinteiro que había na rúa Friol, no bairro coruñés de Monte Alto. Vernizárao, lémbroo como se fose hoxe, xunto con Marcuse, un dos meus caros amigos de infancia, con quen logo toquei nun grupo xuvenil (el era o baixo eléctrico, eu percusionista e, tras unha adqusición de segunda man á Orquestra X, que non se chamaba así por nada inconfesábel nin por actuar en lugares inapropiados, senón por falta de imaxinación dos seus membros, tamén baterista; aínda lembro ben o prezo da batería, 12.000 pts). Marcuse, que en realidade se chamaba e se chama Marcos, e que logo fixo Arquitectura Técnica, debuxaba de mil marabillas. Teño pendurado na casa un seu debuxo do Parque Güell de Barcelona. Magnífico. Mágoa que por circunstancias curriculares que non son do caso perdese a parella dese debuxo, un Güell nocturno aínda mellor que este diurno que hai na casa. O caso é que entre os dous, Marcos e eu, vernizamos aquel andel. Na parte traseira deixamos escrita unha fórmula pitagórica para a posteridade, unha sentencia que deixaría constancia do noso labor conxunto naquelas datas memorábeis dos primeiros 70, eu sostendo o bote do verniz, en plena ditadura, e Marcuse dando pasadas e máis pasadas coa brocha baixo a miña eficaz dirección.

Pero regresemos ao conto. Segundo o indicado, estes dous exmineiros dos que falo (sería inxusto cualificalos de algo ociosos?) acompañáronme ao trasteiro, nun dos poucos momentos de descanso que o meu traballo me permite, para retirarmos de alí entre os tres ese andel fóra de uso, que decidira entregar a M. Cando uns anos antes nos trasladamos de casa e pensabamos aínda en usar ese andel para os libros, tiveramos que serralo para acomodalo na parte de arriba do piso. Serralo debidamente, quero dicir, con toda clase de coidados e un repaso posterior digno de ebanista. O bo amigo M. pensaba en usar o andel para outros usos. Non lembro ben se de organización do taller de seu ou para unha finalidade directamente calórica. Crematorio-gastronómica, quero dicir. Como o andel non saía pola porta do trasteiro pensamos en aproveitar que no seu día se serrara por aquela certa cenefa e alí, cuns golpiños ben dados, proceder a separar os dous hemistiquios daquel coloso de dous metros e medio de alto por outro tanto de longo (heterostiquios, en realidade, por estar previamente resolta a separación das dúas partes do andel de acordo cos principios dunha simetría quizais non moi harmoniosa). Por non orixinar destrozos excesivos no andel andándomos a couces, empuñei un machado que alí había. Dei uns golpes bastante firmes para separar as partes encoladas —axudada a cola por pequenos cravos que alí dispuxeran as miñas mañas e o bo sentido, e isto si que molesta que non se lle recoñeza sempre a un. Malia todo sen moito éxito, o dos golpes firmes. Repetín varias veces a manobra utilizando as dúas partes do machado —gume e cabeza— e intentanto aplicar os meus coñecementos de Métrica e de Topoloxía, todo isto baixo a atenta mirada de M. e de R., os exmineiros. Tras un par de minutos algo tensos, quizais menos tempo, M. solicitou o machado e deu un golpe seco (para o meu gusto, excesivamente seco) e, voilà, os putos heterostiquios se separaron como por arte de maxia. O que máis me doeu foi a frase, a única frase, que nos seguintes minutos resoou no garaxe (en realidade aínda o fai cada vez que baixo) mentres cargabamos nun remolque os restos daquel honorábel e antigo andel maltratado: “Un mineru ié un mineru!”.

O segundo episodio aconteceu en realidade antes que este que veño de referir. Tamén supuxo unha socialización inxusta desa lenda asociada á miña persoa. E non tanto pola presenza do outro mineiro, este non asturiano senón da parte de Melide, o moi querido para min R., como polo feito de seren testemuñas de todo certa señora a quen chamarei L. e mais outras dúas persoas do lugar que alí se presentaran. Foramos poñer, R. e eu,  uns marcos nunha finca. L. estaba alí por ser ela propietaria da colindante. As outras dúas persoas tamén eran donas de fincas que tocaban coa que nós iamos delimitar, pero delas non falarei moito, por seren discretas e mesmo distantes como viciños. Tratouse sobre os lugares exactos da operación e logo dispuxémonos a espetar uns pesadísimos ángulos de ferro que tiña o amigo R. no seu taller, pezas de algo máis dun metro de longo. Ao primeiro eu termaba daqueles futuros marcos, enferruxados e algo desagradábeis ao tacto, cousa que percibía ben aínda ao través das luvas. Termaba deles e da súa verticalidade. R. trouxera unha maza igualmente desproporcionada que debía de pesar máis de 3 kg. Era xullo e ía unha calor de morrer todos alí mesmo, no acto de fender a terra. O meu amigo suaba de vez metido no buzo azul e daquela, cando quedaba por chantar o derradeiro marco, dixen que por que non intercambiabamos as nosas funcións e posicións… En canto agarrei a maza unha serie de pensamentos fugaces atravesaron pola miña mente. O menos fugaz deles foi este: existían tres puntos posíbeis de contacto no momento no que eu descargase a maza sobre o ángulo de ferro —iso se previamente era capaz de erguela—; en sentido progresivo, respecto de min e do meu corpo, os seguintes: i) o propio ángulo, ii) a man ou o brazo de R., iii) a súa cabeza, non tan separada do marco como sería prudente. Alén deses tres puntos de contacto existía, certamente, un lugar máis que desde unha óptica heurística tiña que ser considerado. Refírome a dar o golpe ao aire, non acertar con nada. A natureza humana ten algo de atravesada, e quizais por iso a min se me pasou fugazmente pola delegación do inconsciente colectivo que debe de existir nalgún punto do cerebro propio que esa cuarta opción, non acertar coa maza en ningún punto de contacto, era de todas as posíbeis a máis irrisoria. Por un instante, só por un instante, logo, dei en pensar que a efectos de socialización posterior do fenómeno, case resultaba preferíbel impactar no cráneo de R. coa maza que describir unha especie de semicircunferencia radial entre cubo-futurista e vorticista pero en todo caso fallida sen paliativos, nin sequera “accidental”, co punto tecno-antropolóxico que esa palabra conserva nas sociedades post-agrarias. O caso é que, sen quecer músculos nin prepararme mentalmente de forma suficiente, a maza subiu. Subiu e a continuación baixou, pero de xeito tan brando e pusilánime que cando chegou ao ferro —porque, contra os prognósticos malintencionados dos alí presentes e pode que de ti mesmo, lector ou lectora, acertei de cheo naquel pequeno ángulo de ferro— este non avanzou na terra nin tres centímetros. Aí foi cando aquela señora L., sen conceder sequera unha segunda oportunidade ao operario, soltou a cáustica sanción: “Ai, Lándoas, isto non é o teu!” [para gardar fidelidade absoluta aos feitos indicarei que o que dixo L. foi: “Ai, Arturiño, isto non é o teu!“; e non podo estenderme agora sobre a pragmática do diminutivo na onomástica do galego común]. A frase, como a madalena de Proust, moveu e conmoveu na miña memoria un cavorco de recordos, entre os cales o máis repetido e cruel foi unha frase escoitada máis dunha vez ao longo dos anos. Unha frase que debería estar penalizada polo dano inmenso que ocasiona nas mentes infanto-xuvenil, adulta e postadulta, e, con toda probabilidade, tamén na senil. Unha frase que encanta espetar a determinados individuos cando son conscientes dunha superioridade relativa (por eles e as súas mentes enfermizas experimentada como absoluta) no plano físico e, en particular, na dimensión atinxente ás habelencias e capacidades manuais do outro. Porque ese é o quid: a outredade traumatizada, violentada, atropelada, laminada.

A frase, que non negarei que ao longo da vida eu mesmo pensei nalgún caso aplicar a terceiros (aplicala non só no plano físico, aínda que hai cada un por aí que pra que…, senón tamén no intelectual, poñamos nas tarefas crítica, docente e tal…), a frase, digo, resulta ser tan manida como efectiva. Heina grafar aquí para escarnio propio e alleo. Dá algo de cousa anotala, pero en definitiva un, se fai un blog, é para dicir a verdade e para confesar co mundo. Iso é. Eis a frase: Quita, quita, que te vas manchar! Que inmensa crueldade encerra este decasílabo…

 [Fotografía titulada Dous mineiros de Datong (1996), de Liu Zheng]

 

Tactos da grafía

1 de Xuño de 2009

22_001-jouissance-productions-the-woman-who-left-herself-elenb-photography-sorcha-kennyresizeresize1

 

Hai quen non o entende. O pracer da escrita, que non hai motivo para pensar que deba ser menor cando se trata de dar forma ao pensamento, á análise, e non obrigadamente a iso que alguén denominou hai algún tempo beleza, elocuencia, ficción, arte verbal, poesía… nocións limitadas a miúdo nun sentido empobrecedor, estetizante, no peor valor que esta expresión posúa. En ocasións si que o é, si que é menor ese pracer, hai que recoñecelo; pero cando menos para quen aquí asina esa circunstancia resulta excepcional. O pracer de escribir calquera cousa parte xa da grafía, desta materialidade, deste tacto. E comparece case sempre. Iso é o estraño da doenza de escribir. Presentes tamén —pracer e grafía— cando non se usa de forma directa o papel e foi en realidade unha selección previa a determinante da ocupación do espazo polas palabras: tipos de letras, tabulacións, formato. Aquí, sen ir máis lonxe, nesta pantalla. Ou nun aviso para alguén, xa o teño dito. Nunha mensaxe trivial, calquera cousa. Ou nun ensaio longo. Nunha breve nota a rodapé. Nun recordatorio para nós mesmos (“Nota para o futuro *”, escribiu un día meu fillo * a propósito dun videoxogo, aparcado temporalmente aos 10 anos, que pensaba retomar cando pasase un tempiño). Todo iso… Tamén nun poema, claro está. Tamén nun poema, si, tamén nun poema. 

 

O blog é unha ferramenta extraordinaria de causar pracer para quen goce con esta inocencia sen consecuencias de xuntar sílabas e non dicilas en voz alta nun lugar con xente á vista. Todo queda a man para quen escribe. Xúntase e fica logo ao alcance dos dedos (o que non lle ocorre ao xornalista tradicional, por procurarmos agora un paralelo socorrido): o dito onte, o dito hai uns anos, o medio dito. Os ríos visíbeis e as correntes submersas das procuras e dos cruces de palabras, ideas, imaxes. Ao alcance dos dedos propios, diso estou a falar, de pel e tacto; porque a lectura allea aínda non existe nese momento que menciono, ás veces nin se prevé. Creo que nunca existe cando se escribe co propósito cabal de procurar o goce de concretarmos algo específico (sabido enteiramente ou non tanto) e logo xa se verá qué pasa con quen veña…

 

Hai quen non entende que alguén serio (non afirmo selo) diga e faga algo como un blog, perda así o tempo no espello alienador e serial, como nun ascensor de grandes almacéns no que un se contempla repetido, multiplicado, oco. A dimensión pública dese pracer e dese mostrar algo, que no blog alcanza un punto dificilmente superábel de autonomía como discurso, tamén como texto ou tecido preciso do que se quixo poñer, constituiría de seu unha inconveniencia para tal ou cal cousa… Do que se quixo poñer, insisto. Ou expresar, comunicar, activar…, de preferírense estoutros termos que supoñemos máis nobres. Ninguén enmenda, ninguén corrixe aquí no blog, ninguén suxire ou media… se un non quere. Nada entre o propósito autorial —sabido e prefixado ou non, ao xeito dun Poe e dun Auden ou un Montaigne (falamos disto hai pouco)— e a recepción inmediata por parte de quen agarda ou simplemente coincide que pasaba por alí. Nada? Nada que non sexa o encrucillado absoluto de signos no que respiramos, nada que non sexa a grella semiótica e imaxinario-simbólica das linguaxes e limitacións que nos constitúen, incluída a que permanece en cada un de nós na forma mínima dos monosílabos da caverna, os utilizados como berro de furia, de medo, de paixón… pola especie. Nada, agás todo iso, que nalgún sentido, si, o é todo. Todo e nada. Por iso hai tantos blogs nos que algúns dos considerados grandes escritores e publicistas esvaran, aquí e acolá. Ninguén lles pon no sitio correcto as comas das frases e das argumentacións. Ninguén lles tira un punto sobrante. Ninguén dita preceptos sobre gramática ou sobre semántica e mundos e estratexia. O pracer insuperábel do espello só para un, o narcisismo ao cubo, pensará alguén. A eficacia discursiva como responsabilidade só persoal, dirá outro. O mercado reducido a sensación, a onanismo intelectual… A hipóstase outravolta do concepto e da función autor, acusará displicente aquel de alí. O corpo a corpo retórico, digo eu. Eu, un pronome bastante persoal, si. Pero quen anda nisto sabe que esa é só unha parte do asunto. Unha parte que pervive o instante estrito que dura a grafía e o tacto aínda recorda. Non concordo cos moralistas que denuncian o pracer da escritura como indicio de malversación de algo ou como aburguesamento. Tampouco con quen considera que todo remate nese instante (pensaba que non sería preciso mencionalo). Falo apenas do oficio de escribir. Do oficio de escribir un blog nun país como o noso neste tempo.

 

[A fotografía, The Woman Who Left Herself, tómase da páxina Performance – Jouissance Productions de M-E Photographers]

 

In medias res (iii)

9 de Maio de 2009

Dixérame que tiña unha voz excelente para recitar a poesía de Wallace Stevens. Convidoume a seguir lendo e situouse detrás. A luz da lámpada de pé chegaba con dificuldade ao sofá que me ofrecera, na parte de arriba do dúplex, onde o teito baixaba até unha altura de pouco máis que un metro. Comezou a me acariñar o pelo e baixou en oito ou dez versos á caluga. Eu fixen un movemento brusco de estrañeza (nunca antes tiveramos contacto físico ningún que non fose provocado pola casualidade, ou pola cortesía cando me recibía no gabinete). El retirou presto a man e invitoume a continuar despois de golpear a cabeza no teito do estudio torpemente e ficar ergueito, se ben cunha torsión peculiar que intrepretei destinada a conservar a posición de privilexio visual tras do sofá. Tres poemas despois —“Two things of opposite natures seem to depend”— volveu facelo, pero agora xa non era a man senón os dedos, acaso por el considerar que constituían un acceso menos franco á miña sorpresa. Separábaos e introducíaos logo entre os cabelos até rozar o cráneo coa parte do escafoides, dun modo inexperto e forzado, como nunha escansión de chícharos podrecidos que logo se esmagan polo vicio infantil do dominio da orde. Eu seguía lendo —“And North and South are an intrinsic couple”— pero a presión no temporal esquerdo dos seus dedos, longos e osudos como as patas dun insecto de charca, deume primeiro algo de medo e despois, en efecto, noxo. Pechei con cerimonia Notes Toward a Supreme Fiction e erguín a mirada. Ollei en silencio aquela boca predisposta xa a recibir o couce, aquel xesto case sacrificial de quen sabe que errou no cálculo e carece dunha saída digna. Era o aceno exacto da ovella cando no solpor espera a que o amo franquee o valo e a volte á corte.

[Ovella en Moffat]

In medias res (ii)

23 de Febreiro de 2009

Vacuidade
Cando T baixou por outra botella el ficou espido diante da ventá, fumando. A lúa subía por tras do souto e era agosto. Á esquerda había un cemiterio pequeno. De pouco e pouco escoitábase a curuxa. Abaixo seguía a festa, agora con música instrumental e con baladas. Algún riso e T tardaba. Coa brisa do pantano a entrar pillou frío e sentiu unha necesidade perentoria: mexar. Moveu o pecho a modo. Nada. Despois un golpe seco. Máis unha vez… Non era quen de abrir a porta. Ela non daba subido e el víase no límite. Debruzouse sobre o xardín. Foi onda a porta outravolta. Nada. Decidiu por fin e mexou pola ventá. Case un minuto. Coincidía o remate de “Sacrifice” (“… just passing through”). Sobre as lousas do xardín o líquido a caer mantiña sonoridades de pazo. Escoitou que alguén dentro da casa dixo con estrañeza “está chovendo!”.

[Elton John daquela]

In medias res (i)

5 de Febreiro de 2009

Alvéolos

Consideraba que o amor, ou para dicilo directamente, o erotismo, era antes que unha cuestión de atracción física unha cuestión fónica. Non de ortofonía nin nada semellante, por favor. Namoraba só, ou para dicilo directamente, notaba algo en todo o corpo agás nos xionllos, cando localizaba na voz das mulleres un punto de amarre fónico. Ás veces era a prosodia, outras a forza dos bilabiais, ou o timbre, menos veces algún asunto de morfoloxía verbal ou de campos semánticos baixo determinadas condicións de proximidade ou de efusión parótide. Porque hai quen ten usos lingüísticos completamente impredicíbeis baixo determinadas inflexións emocionais, iso sabémolo todos. Esa sorpresa, aparecendo, tiña unha forza eróxena inadiábel. De aí que fose tamén algo impetuoso cando existía esa clase de provocación, ou do que el percibía como tal. Ora que tamén podía funcionar como inhibidor sexual, o fónico-articulatorio. Había palatalizacións decisivas nese sentido. Non as aturaba. Eran como un escarapote no perineo. Tamén estaba a parte figurativa ou estritamente elocutiva, malia non ser a máis determinante. Comprobara unha vez, falando cunha loira do Ebro, o efecto fulminante da desaparición do amor, ou para dicilo directamente, dun principio inseguro de erección. El fóralle coa angulemia de lle preguntar por unha ruta entre tal e tal sitio, simple manobra de distracción cartográfica por xuntar dedos e cráneos. Poñamos que pola parte do río Cidacos, a ruta. Puro vicio. Ela contestou que había unha estrada “no excelsa pero hacible”. Foi o finiquito, malia os eles dela seren delicados na parte alveolar como nubes de abril no ceo de Verona.

[Fotografía tomada dun manual de biolingüística inaplicada]