finaisArchive for the ‘’ Category

Poe na Granell

26 de Maio de 2009

cartel-maraton-092

Mañá mércores desenvolverase na Fundación Granell de Compostela a xa tradicional maratón de lectura que organizan sempre por estas datas de maio. Nesta ocasión o autor homenaxeado e lembrado será Edgar A. Poe. Penso ir por alí e talvez ler algo da prosa crítica do bostoniano. Se me deixan, claro. Recoñezo que pode resultar raro facelo nun acto deste tipo, pero non só os contos son interesantes, non só os poemas. Igual leo a “Filosofía da moblaxe”, onde Poe compara a maneira de entender a decoración interna de diversos pobos europeos e dos propios norteamericanos (di por exemplo que os rusos deixan as habitacións sen móbeis; e di que os españois abusan das cortinaxes, ao que engade esta frase pouco morna: “segundo corresponde a unha nación de verdugos”). Claro, todo iso, refírome á cuestión xeral da ocupación dos espazos habitacionais, ten repercusión logo na configuración dos interiores nos que ocorren cousas, cousas como que un corvo entre no cuarto dun poeta (con cortinas de seda, por certo) e vaia pousarse sobre un busto de Palas, cousas como as que ocorrren na sobrecargada Casa Usher.

Resulta simpática esa percepción dos estereotipos nacionais, xa tan cultivada no século XVIII, entre outros polo case sempre serio Emmanuel Kant en tratadiños como as Observacións sobre o sentimento do belo e do sublime. Neste libro lese, por voltarmos ao de antes, que os españois son tan temperamentais como extravagantes, motivo polo que carecerían de capacidade para o cultivo das artes e tamén das ciencias. Como en Poe anos despois, en Kant non é doado falar de España sen referirse á cor do sangue, por iso saen de inmediato no seu discurso as referencias esperábeis: corridas, duelos e autos de fe. Curiosamente, todo o que tamén retomarían de mil e unha maneiras na súa narrativa tanto Granell coma… Valle.

E é que si, en efecto. Como as cousas son sempre azarosas a propósito dun surrealista debo engadir algo notábel que me aconteceu aínda onte. Xantei apacibelmente con Dru Dougherty, prestixioso valleinclanista e profesor en Berkeley, e comentei con el os plans para o mércores. El decidiu sumarse ao acto da Fundación Granell se remataba antes uns compromisos. E despois acabou contándome unha historia que ten algo de inverosímil pero que é rigurosamente exacta: a orixe da súa aproximación a Valle-Inclán nos anos 60 nun college do norte de Nova York (lecturas das Sonatas) e o feito, estraño, de naquel momento ler el e estudar naquel lugar La novela del Indio Tupinamba (1959) a primeira das tres que escribiu Granell. Non só iso: a persoa que o levou a facelo, a persoa que conduciu a Dougherty a esas lecturas, foi Elton Anglada Segarra, o fillo que Amparo Segarra tivo antes de partir ao exilio. Amparo, si, a compañeira de Granell.

Creo que non mencionei que das paredes das habitacións da Casa Usher penduran grandes tapices. É curiosa a correlación entre tales tecidos e o sangue sacrificial en Poe. Como tamén o é en Granell a brutalidade dos clérigos e a súa permanente proximidade á idea do sacrificio, a súa bestialidade. Sacerdotes, bruxos, xamáns… como os do Paxaro Pí. Velaí ese Fraile de Zurbarán (1946) do cartaz, a súa animalidade entre entomolóxica (mantis?), metamórfica en dirección arbórea e pre-(post-)Disney. Non lembro ben agora mesmo se no Pazo de Bendaña hai cortinas. Dá algo de medo pensalo. 

[Cartaz da maratón de lectura E.A. Poe na Fundación Granell, mércores 27 de maio de 2009]

 

ps. Pois todo transcorreu segundo o previsto. Veu tamén connosco outro californiano, Mark, que leu o relato “O gato negro”. Dru leu, tamén na lingua orixinal, o poema “As campás”. E eu lin, por non me desmarcar tanto deste blog, algo da prosa crítica de “Marginalia”. Interesante onde Poe retruca a Montaigne ou a Novalis, sempre para reforzar a entidade autorial, a figura do control absoluto do artificio verbal (razón ou beleza segundo se trate, respectivamente, de contos ou de poemas). O autor existe, Poe non o dubida. E non só existe. Ademais, exerce autoridade, dominación sen paliativos sobre os lectores, sobre cada lector. De modo que, contra Novalis, o tema non se impón nunca ao autor; e contra Montaigne: se non se sabe exactamente o que se pensa e como se pretende desenvolver na escrita o mellor é non escribir. A literatura en Poe: cálculo infinitesimal. Sempre mo pareceu. E iso, agora, distánciame del algo máis que  antes. Engado algo: estiven pendente no tempo que alí pasamos de en cantos textos dos lidos por outras persoas aparecían cortinaxes. Alcanzo unha conclusión sobre isto. Sen cortinas e tapices Poe non sería Poe (27 05 2009).

Adieu, camarades! (Depretto 6 dito con dervichia basal, morfopsicose meteplóxica e outras contrepètteries onfaloscópicas)

26 de Outubro de 2008

Atourizouse golo fronte ao comedario do licuador, o óndulo entre os isterións rostulares, xa sen desmemoria histérica naquel cenario xardinal da Famille des Plantes. Ubliara nas últimas tres índicas as émanacións plotinas de Dalila. Había dúas toneladas ou máis de peixaría morta para cómpostaxe (10.000 hits abondan xa), o máis dela récoñecíbel só por metempsicose, sen vollos nin hentre tralo acousadoiro das iduras, os únicos nódulos que sobreviviran á ábandonaxe ademais do plecorme mnemo, outra especie ámerinaria das Orixes. Dalila alicerzara que o mnemo cricimecimentaba sen pasas nin refluxo esofáxico nenhum desque o marcara con dous años xa sacrificados na Pascua de Morlaix, onde os xudeus. Era unha amáciga espezónica con pasecto de cropeder doutro roncón-da-historia: desenvolvera as clapas lomboides do éntrecote semicrú pa resistirmos os golpes contra os chorras do Hórreo nas correntes daquelas virxes a rir de noso. Ínxestábase de galas e, se estas faltaren, das vieiras non licuadas de Chez Vincent… ou do que ceibo correr Gaiás arriba nos dez áltimus unus. Medía uns vinte metros e a súa eneza, trubal, caborme —cáseque un certo do porzomillo—, situábase no outro cristo da mise-en-abîme, no fondal de vós, tamén lentispresiva e tenra como a cadela políglota de Steiner. Acorde con ilo, non lle custou follar o peixe pero acabou coas mans ensanguentadas (ovblie outros detalles, Rembrandt!), féridas e escuras polos mespiños xerseis do fleto. Espírase na pulpaxe porque ía balor e a loita alentaba númida entre aspaxe de eidos eólicos, rompida como colaxe no pazo gótico: novas retas, novos metos. Nos días máis escrentes apenas recentira sobre lalepia. A situación chegara a un clobeo basal. Empezara así a emparedar a escrita. Tamén a panar o propio corpo (ovos de curral + pan rallado). Nalgún memento mori, cando non sonsacaba que a pel se dípregase do que a voz ímpragaba, sanguérase fixos, como arume electrolítico de crema catalá. Islandia afundía sen isoglosa e baselaba entón un sorbo hendecasílabo ou grolo mnemotécnico, lido nun derviche mentor da escola do Barcés-Mandeo do que non memoraba ombreiro pero agora si que o ha membrar a istaria porque quixemos firmar aquí: estúvoda afiebencouco aquí o conseieiro detraballo e palgunha lápida sepulcral ou lépitafio poreimos por lle éxtirpardes mención Garcés perante o clamor do blogomillo quasi inánime. Eis o grolo: “unha louca sen sostén até a notura”, “unha sota sen loriga até a sutura (inguinal)”.

Depretto 5

17 de Outubro de 2008

Escribía a man, pero sobre a mesa unha pantalla en negro deixaba entrar de forma continuada aquela frase en caracteres de cor violeta que só o primeiro día lle pareceu imposta: Esta historia non é miña. E logo sucedíanse nomes: Myslowitz — Braunschweig — Marseille. E as iniciais WB, que só en parte correspondían á dona da casa. Utilizaba a computadora de Wladia apenas para abrir, de xeito esporádico, o disco das representacións máis ou menos fantásticas das bestas inocentes tal como ela as inventara e debuxara antes de lle ceder a casa durante os dous meses que pasaría pintando e facendo fotos entre Bitlis e Ahlat, no Lago Van. Tiña presente por suposto a intercesión de identidades naquel conto de Cortázar. O momento exacto, excesivamente preparado ou administrado pola narración, no que se intercambian as condicións humana e animal, ou animal-mineral porque eses peixes mexicanos sabemos ben que son como pequenas pezas de cerámica, inexpresivas: “Sen transición, sen sorpresa, vin a miña faciana contra o vidro, en vez do axolotl vin a miña cara contra o vidro, vina fóra do acuario, vina do outro lado do vidro. Entón a miña cara se afastou e eu comprendín”. Aí o eu é xa outro, por moito que se estrañe de “seguir pensando como antes”, de saber. Parara de escribir, e de ler.