informaciónArchive for the ‘’ Category

Vidas minadas

13 de Xuño de 2009

gervasio-sanchez-vidas-minadas1

Recibo de Xesús González Gómez, por correo electrónico, o recordatorio do discurso de Gervasio Sánchez o pasado día 7 de maio en Madrid con motivo da recepción do Premio Ortega y Gasset de Fotografía. O proxecto Vidas Minadas asóciase a unha exposición itinerante e á edición dun volume coas fotografías que Gervasio Sánchez tomou dos desastres causados polas minas antipersoa e da recondución das vidas por parte das vítimas que lograron sobrevivir. Recóllese neste lugar unha presentación co discurso do xornalista premiado, que polos seus contidos non foi ben recibido polas autoridades presentes no acto nin tampouco suficientemente dado a coñecer despois polos medios de comunicación. A foto que se reproduce arriba foi a premiada. Nela vese a Sofia Elface Fumo coa súa filla Alia.

Sofia foi unha das vítimas das minas antipersoa, arma esta que España produciu e exportou no pasado. Segundo lembrou o fotógrafo o 7 de maio perante as autoridades e o público, esa situación concreta non persiste a día de hoxe, pero agora mesmo o goberno de Rodríguez Zapatero segue permitindo a exportación a gran escala doutras armas de efectos semellantes ás minas antipersoa. Entre estas, as minas de acio.

"Defender a língua nom é delito. Crónica do 8F"

19 de Febreiro de 2009

Súmome ás 7 razóns de Mario e recomendo ver a información de GZ Vídeos sobre os sucesos do 8 de febreiro en Compostela. É moi certo, nada disto saíu nin sairá non medios de información que controlan o que se debe ver e o que se debe pensar. Información e contrainformación, por tanto. Códigos e contracódigos. E reflexión a fondo sobre o que significa a posesión da linguaxe. Aquilo de abater/asasinar, verbos que todo informador aprende de inmediato a conxugar con corrección política e diáfana distribución semántica. O poder lexítimo abate. Os outros asasinan e reciben informativamente a etiqueta adecuada ao caso. Sempre foi así, claro. O terror é ás veces quen nomea o terror, quen ten o poder de administrar o que iso signifique.
Penso agora, noutra escala, na utilización que o delegado gubernativo Manuel Ameijeiras transmite aos medios sobre a etiqueta “independentismo”, ecuacionada directamente a “violencia” e a “ilegalidade”. Penso nos ecos mediáticos e sociais desa ecuación e na súa equiparación a “terrorismo”, verbalizada nas gorxas bilingües dos violentos bos do día 8 (“Leña! Leña!”). Penso na violencia que rexistra o relato de GZ Vídeos (tamén nos baleiros que se abren nesa narrativa, por suposto), na cámara a contar a súa verdade, nos berros dos manifestantes de GB, na conivencia con quen calculan que son “os seus” (este neofranquismo en gabardina, cada vez máis afouto), nos autobuses fletados desde Aragón ou Madrid (hai máis datos sobre isto?). Violencia boa, violencia mala.

Pe zaspa raar marpa ís

23 de Decembro de 2008

“A naturalidade que xeralmente caracteriza a actitude dos creadores e creadoras actuais é produto dunha postura desinhibida, desenfadada, moito máis desmitificadora á hora de se enfrontaren ao acto da escrita, que perdeu xa a súa circunstancia de acto sagrado, controlado, que no pasado era un elemento cultural esencial para a supervivencia do país”.

Xulgo moi acertada esta lectura que Fran Alonso ofrece dos cambios habidos na vida cultural entre dous momentos profesionais seus separados por vinte anos no recentísimo Un país por facer (Xerais, 2008). O xornalista que segue a selo olla o pasado, cando entrevistaba para medios como Diario 16 de Galicia, e rotula “Nun país a medio facer” para trazar o retrato dun tempo ido en dezaoito perfís. Vénse logo ao presente e o titular varía a “O país que parece normal”, con catro entrevistas/panoramas/semblanzas máis. Da indeterminación (un) á determinación (o). Excelente a escolla, o matiz que nela vai, a capa do libro, a idea motora, as vintedúas instantáneas que enfocaron o labor e as ideas de escritores, editores, xestores culturais, músicos e xente de teatro e televisión. Áxil e variado o oficio seu como entrevistador, deixando falar e mantendo un rumbo. Outras veces, escoitando aquí e alá para despois constituír un discurso de discursos.

Entresaco tres apuntamentos correspondentes a tres axentes da cultura do país: Manuel Rivas, Uxía e Carlos Blanco. Este último corresponde ao momento 2, os dous anteriores ao momento 1 (é moi interesante lelos en perspectiva cruzada). Véxanse neles, así mesmo, as modulacións diversas do achegamento a formas de estar:

Son nacionalista porque Galicia non é, aínda, unha nación con todos os seus plenos dereitos recoñecidos, e teño ganas de que o sexa para non ter que ser nacionalista.

Teño moitos textos inéditos por pudor. Agora vou tratar de os recuperar porque coido que está ben que un diga o que quere dicir. Por outra banda, o problema é que en Galicia non hai letristas, como Sabina, Lluis Llach, Aute. E aquí descoidouse moitísimo a música cantada, porque todos os grupos naceron á imaxe e semellanza de Milladoiro.

O seu traballo como narrador oral fundaméntase na improvisación e nos recursos da stand-up comedy, ligándoos coa música, a poesía e a tradición da oralidade. Carlos Blanco cita a Miles Davis como símil do que debe ser a súa profesión: o músico afroamericano aseguraba que tocaba a mesma melodía de xeito diferente cada vez, adaptándoa ao público. Ao de Vilagarcía gústalle sentir que no seu público, que é diverso e reúne idades de 18 a 70 anos, cada persoa respira de forma distinta. El precisa comprender e interpretar esa respiración. Por iso define o seu traballo como “puro jazz”.

Os nomes das outras persoas que protagonizan o libro de Fran Alonso son: Suso de Toro, Cid Cabido, Xelís de Toro, Pexegueiro, Ramiro Fonte, Xavier Alcalá, Valentín Carrera, Darío X. Cabana, Méndez Ferrín, Paco del Riego, Úrsula Heinze, Víctor Freixanes, Paco Macías, Reixa, Xurxo Souto, Blanco Gil, a música actual, Marful e Lupe Gómez. A idea de recuperar todos estes textos atráeme tamén, en particular, porque entendo que esa modalidade xornalística non acaba de ofrecer, aquí, os resultados apetecíbeis. O entrevistador, así o penso, non debe ser nin cánido nin felino, nin adorador nocturno nin tabula rasa, nin porteador nin mandarín, nin pedante nin ignorante, nin sabichón nin miñaxoia. Existen outras vías. E Fran Alonso deu con elas. Tendo a pensar que o segredo está, alén de na rodaxe da masa crítica, en preparar o traballo.

[Fran Alonso nunha fotografía recente e, na parte inferior do post, el mesmo con Cid Cabido hai case vinte anos]

Identidades a cores

8 de Outubro de 2008

Un dos momentos máis delicados do día en todo proceso de construción (ou deconstrución) nacional é o paso nun telexornal das noticias do mundo real, participadas adoito con semblante grave ou polo menos serio, ás noticias do mundo deportivo (relaxación, sorriso, o “sí, sí” de Sauca, aquel ósculo patrio acorante do que xa falei, a audiencia in crescendo, a publicidade lista, etc.). De aí a transcendencia do que aconteceu o outro luns entre Ana Blanco e Jesús Álvarez, cando este comentou que a da véspera “non fora unha xornada boa para os equipos españois”, para referir con iso a derrota por goleada do Atlético de Madrid perante o Barcelona e o empate na casa do Real Madrid co Español, o outro equipo barcelonés da liga BBVA, ou primeira división. Nisto dos lapsus linguae, igual que no moito menos cívico dos lapos linguae, eu sigo mercando en Froiz. Con todo, nese vídeo que acabo de marcar hai moitos elementos significativos máis para a comprensión da complexa dinámica identitaria que na península se está a xestionar. Nese par de minutos hai moito que ver. Por exemplo, a entradiña-embrague que dá a propia Blanco e que serve de pista de despegue ao seu compañeiro: a noticia son os resultados dos equipos de Madrid; fálase mesmo da “goleada do Atlético”. A noticia, pois, non é a goleada do Barça nin o empate conseguido polo Español, a noticia é iso dado a volta. A noticia é a perspectiva do acontecido. De aí aquilo do final do vídeo, “el otro Raúl”. Alteridades na RTVE. De porparte, o peor dun erro é sempre o intento posterior de minoralo, explicalo, rescatalo, disfrazalo, banalizalo. A policía adoita obter proveito desa lei universal, moito máis universal que o segundo principio da termodinámica. A xustificación e os paratextos corporativos para explicar o lapsus de Álvarez son definitivamente patéticos. Sobre todo porque caen nun erro moito más grave: considerar estúpida á audiencia, á totalidade da audiencia que a televisión amamanta. E aí entra tamén ese sector do Bernabeu ou do Calderón que cando reciben en Madrid ao Barça, á Real Sociedad e tamén, en menor escala, ao Dépor (pero non, atención!, ao Sevilla, ao Rácing, ao Numancia ou ao Valencia, contribuindo dese xeito a unha estimulante aclaración do concepto en cuestión) propende a alentar ao seu equipo e a si mesmo como colectivo coa consigna “¡España, España, España…!”. En cálculos sen fundamento técnico, pero coas orellas e a intelixencia despexadas, un internista amigo meu sitúa entre un 50% e un 65% do aforo deses estadios a emerxencia do pulo duodenal que alimenta o brado identitario irreprimido e que explica tantas pero tantas cousas. Entre elas o lapsus de Álvarez.

[…]
ps1. A moi peculiar idiosincrasia do Bernabeu no aspecto racial (13 10 2008).
ps2. A moi peculiar idiosincrasia do Calderón no aspecto racial (14 10 2008).
ps3. Durante o partido co Real Madrid no Caldeón o Frente Atlético homenaxeou ao neofascista austríaco Jörg Haider, falecido hai uns días. Non é doado localizar documentos gráficos ou en vídeo sobre o minuto de silencio ou a pancarta que indicaba “Haider DEP” (20 10 2008).