IrlandaArchive for the ‘’ Category

Rosa sen mudanza

4 de Maio de 2009

Nova entrega de Clave Orión, sempre un prodixio de sabedoría, sempre unha celebración da vida e da palabra poética. A man e a mirada de Luz Pozo Garza sosteñen a revista desde a súa aparición en 1995, a partir de Nordés, a “irmá maior”, coruñesa como Clave Orión, que tamén é compostelá pola colaboración de Luís Alonso Girgado e doutros membros do consello de redacción. As seccións son as habituais: “O faro extraviado”, “Donas da palabra”, as varias “Homenaxes”, “Mensura”, “Iwerddon”, “Paradiso”, “A pluma na man”, “Partitura”… Con lugar en efecto para os poemas autógrafos, as traducións, os inéditos, a lembranza de Eduardo Moreiras e os amigos poetas que se foron ou están aínda entre nós, os estudos literarios, as entrevistas, a pintura e as artes gráficas, o debuxo e a fotografía, a música e a prosa.

Nesta entrega (números XII-XV, tras un longo silencio) recóllense tres cartas do puño e letra de Otero Pedrayo dirixidas a Moreiras. Unha é de xuño de 1972, as outras dúas son de 1974, a primeira de abril, a segunda de decembro. A letra de don Ramón muda extraordinariamente nesas tres estacións. O vigor do 72 desaparece por completo na última das misivas mencionadas, cando o patriarca aínda ten forza para exaltar a compaña dos amigos: “A millor meiciña para min é a amizade”.
Na revista aparecen en homenaxe á Torre de Hércules os Poemas do Novo Leabhar Ghabhala, ciclo de nove textos poéticos da autoría de Luz Pozo Garza nos que se reescribe unha das partes máis célebres do Book of Leinster (ca. 1160). Olivia Rodríguez escribiu unha fermosa e precisa introdución que é outro dos zafiros desta Clave Orión da primavera de 2009.

Copio agora o noveno poema deste Leabhar Ghabhala de Luz Pozo, o que pecha o ciclo. O seu título é “Avalon Avalon”:

…e contemplar contemplo na alma toda
aquela illa ensoñada diamante fuxidío
nin sei cómo arribara a esta terra mistérica
que se oculta e reserva
e souben que era a Illa de Emain Ablach
que chaman Avalon ou País das mazairas
só tiña na memoria aquela estrofa
incisa asumida no tempo:

“Quel pays merveilleux que ce pays
les jeunes n’y vieillissent point…”

e souben que era a terra das mazairas celestes
dos deuses hiperbóreos os donos do saber
da asolagada Atlántida
da asolagada Atlántida
da asolagada Atlántida…

…aquí non hai delirios nin paixón nin designios
hai camelias conscientes flores que deciden o aroma
a fragancia precisa para cada misterio:
crisantemos de inverno ou vellorita dos druídas
perennifolio acivro inda hoxe sacrosanto
ou glicinias exóticas consagradas a Dana…
…e a ti ofrendo Nai de todos os deuses
no ritmo boreal dos Tuatha Dé Danann
o alfabeto celeste
o dominio dos astros…

En Avalon hai ramas de brancura incisiva
froitos de ouro purísimo e moi fráxiles
como de vento extremo distanciado e sen patria
non son manxares para dar sustento
son unha forma esencial da concordia absoluta
unha visión total da suprema harmonía…

Oh música enigmática que vén de nin se sabe!
música que non se explica por salterios nin cítaras nin arpas!
Oh luz radiante! Oh música que escurece os sentidos!
Oh rosa sen mudanza que fire docemente!
Oh eternidade que acende vida e morte
nunha chama vivísima no exterminio da rosa…!

[Luz Pozo Garza e reprodución do Book of Leinster, fol. 53, tomada de Wikimedia Commons]

Na tumba de Joyce

23 de Marzo de 2009

Falouse aí atrás de Pound a propósito da poesía de Paulino Vázquez. Nesta fotografía, tomada en Zúrich en 1967, visita a tumba de James Joyce. Para min a de Joyce foi quizais a única lectura “relixiosa” de xuventude. Uso a palabra cun sentido dobre: liturxia no trato e entrega ás páxinas á marxe de calquera marca de racionalidade. Iso demandou, e foi cumprido, un pacto, a camaradaxe. Un colega entón, basicamente, Rogelio, que daquela penso que aínda cursaba Económicas. E nesa clase de entrega tamén resultaba imprescindíbel a figura do precursor, a do explorador que logo transmitía coñecemento aos novos, rapaces case no límite da maioría de idade. O irmao maior del, que vivira o París posterior a maio do 68. Tanto tempo despois, hoxe, escribo tendo á vista un retrato seu na Martello Tower de Sandycove, onde estiven a comezos dos anos 80. Aquel vello cottage ao noroeste do Phoenix Park no que morei unhas semanas, aquela suciedade do cottage, todo aquilo… En Sandycove había, desde logo, vellotes en coiro tomando o seu baño de mar e o sol levísimo quecía un xersei violeta nas penas da torre. Fixen un poema titulado “Virlanda”. Comezaba máis ou menos así:

Cerco sen tregua: o mar.
Non ten modo.

Onde foi Gerty,
que as rochas de Sandycove non teñen máis as súas nádegas anti-
simétricas?


Naquel tempo, o da lectura previa e o do paseo por Sandycove, nada me parecía máis erotizante que unha rapaza coxa. Así de forte era a influencia do Ulysses, do Bloom onane co reloxio parado diante do azul de Nausícaa MacDowell. Hoxe conservo aquela fotoinvención de Joyce á vista, aquí a tres metros, á dereita, e, en boa medida, conservo tamén esa modesta perversión, inconfesada.

[Ezra Pound, Zúrich 1967. Descoñezo autoría]

Palabras extremas

22 de Novembro de 2008

Estiven onte ao serán na Libraría Couceiro de Compostela. Na moi concorrida presentación do libro coordinado por Manuela Palacios e Helena González Palabras extremas: Escritoras gallegas e irlandesas de hoy (Netbiblo, 2008). O volume, plural en contidos e análises, reflexiona sobre algunhas das liñas de debate abertas a propósito da poesía escrita por mulleres das dúas culturas referidas no título: o corpo, o territorio, a nación, a lingua, a identidade, o sexo, a enfermidade, a paisaxe, a linguaxe, a relixión, a sexualidade, a política, o mito, a hibridación, a poscolonialidade… Os referentes son en particular a obra de Chus Pato, Anne Le Marquand Hartigan, María do Cebreiro, Ana Romaní, Mary O’Donnell, Celia de Fréine, Xela Arias, Lupe Gómez, Eavan Boland e outras poetas de Irlanda e de Galiza. Un traballo colaborativo, asentado na irredutibilidade das propostas, as poéticas, os métodos, as obras e as autoras. Un traballo que indaga na posibilidade de xuntar textos críticos, entrevistas, autopoéticas, manifestos, contrastación metodolóxica e teorización no campo delimitado por feminismos e posfeminismos non só baixo o prisma do xénero. Reproduzo, en tradución, un parágrafo dun texto teórico e manifestario de María do Cebreiro (asina a poeta, por tanto) que, na miña opinión, está destinado a ser peza de referencia nos debates por vir. O título do texto é “Nuestro cuerpo es un campo de batalla. El sentido político de la poesía gallega escrita por mujeres”:

Era político, de verdade, o corpo cantado polas mulleres galegas nos anos 90? A miña resposta é que non. Un paradoxo derivado das condicións que instaurou a modernidade tardía é que, ao expropiar de sentido as categorías “fortes”, a palabra política entre elas, estamos na obriga de repetirnos para sermos escoitados —xa non digo comprendidos. Resulta cáseque estúpido ter que precisar qué entendo por política en contextos onde debería darse por suposto. Pero haberá que descender (ou ascender) na escala de concreción todas as veces e todos os graos que for preciso. Ao meu entender, é político o texto que aborda criticamente determinadas áreas de problematicidade. Para simplificar, parécenme especialmente pertinentes o campo das relacións de produción, o campo da desigualdade xenérico/sexual e, para a literatura vehiculada en lingua galega, o campo do conflito lingüístico/nacional.

[Ilustración: Ana Mendieta, “Untitled”, Body Tracks, 1974]