leisArchive for the ‘’ Category

Curso de Esculca

4 de Setembro de 2009

 

Os vindeiros 17, 18 e 19 de setembro terá lugar na Faculdade de Ciencias Económicas e Empresariais da Universidade de Santiago de Compostela o curso de verán de Esculca (Observatorio para a Defensa dos Direitos e Liberdades) A tutela internacional dos direitos e liberdades públicas fundamentaisO programa pode consultarse aquí.

 deportation-class

[A ilustración tómase do Boletín Esculca número 19]

 

A batalla da linguaxe

23 de Xuño de 2009

 

Algo que preocupa de verdade en relación coa nova situación política propiciada polo trunfo electoral do PP nas eleccións do 1 de marzo é o cambio cultural que nalgún modo vai tomando forma no país. “Cambio cultural” non no sentido anecdótico que se poida localizar en determinados momentos ou decisións, algunhas tan marcadas como as que tivemos ocasión de constatar no organigrama da CRTVG e na eliminación de programas como Aberto por reformas ou Libro aberto. Nótese, con todo, esa vocación por pechar o que estaba ou era aberto, por clausurar espazos, por reducir e delimitar ágoras, por cancelar programas, proxectos. Até agora é ao que se dedicaron desde a nova administración, parece claro. Pero ao falar de “cambio cultural” querería transcender ese ámbito de decisións reflectidas no DOG e ir ao non escrito, ao non documentado. A todo aquilo, a todo isto, que temos xa diante de nós en forma de novas prácticas e de novo metadiscurso. Esta aposta firme por modificar algo que máis ou menos estaba pactado en termos institucionais e que agora creba.

Hai un estado maior detrás do activismo de Galicia Bilingüe? Alén das antipatías que provoque a súa emerxencia como interlocutora social, o certo é que conseguiu algo non doado: entrar nas coordenadas de diario, estar dentro, formar parte da paisaxe. Están aí e teñen o apoio dos medios para seguir estando. Ademais, parecen dispoñer dunha saneada situación orzamentaria, un motivo máis para sospeitar que ese estado maior non visibilizado pero si percibido con claridade por todos aposta a fondo pola plataforma e está implicado na planificación e na táctica. Creo que tamén como práctica de laboratorio. Se funcionase ben aquí, por que non noutros lugares unha vez realizados os axustes que conveñan a cada caso?

Dito isto engado algo simple: creo que non somos conscientes a día de hoxe de que o que se presenta como batalla da lingua é antes unha batalla, ou unha guerra, pola linguaxe. E isto implica dúas vertentes: a dos conceptos e a dos relatos. Eles comezaron polos relatos: comparecencias nos medios, en particular madrileños, para contar historias familiares que rompen o corazón. O cerne sentimental cífrase en frase como esta: “llaman conxunto baleiro al conjunto vacío“. Por inverosímil que pareza, ese relato é efectivo. Os rapaces fican desorientados, as familias rotas. Así non hai quen estude álxebra. Así, a Física ou a Filosofía son inalcanzábeis, para o alumnado, para as nais e pais, para as academias que ofrecen clases particulares… Conmovedor. Tanto como o vídeo brutal que agora lanzan e que me chega a través de Brétemas (por certo, en relación con algúns comentarios: eu si penso que hai que coñecer e analizar o armamento inimigo, sobre todo cando está destinado a eliminarnos; a estratexia de non darlles cancha valía antes, cando aínda non tiñan forza, agora non é iso o que hai que facer, agora hai que estudar a situación e intervir nela). De novo, o exercicio da apropiación de relatos alleos (Chicken Run). Aquí burdo e, dígoo con franqueza, probabelmente fallido en termos de empatía diexética e icónica, aínda pensando en mentalidades e sensibilidades á dereita do conselleiro Vázquez. 

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/ovpSTcNg7nk" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

A batalla da linguaxe abandeirouse igualmente en conceptos. E aquí temos unha responsabilidade enorme todos. Por permitilo. A palabra-concepto que funciona como eixe é sen dúbida imposición. Seguida de preto por liberdade. Pero comeza antes. Comeza polo nome. Galicia Bilingüe é un nome que non se corresponde en absoluto co programa. É un nome, creo que eles mesmos o concederían despois dun par de vasos compartidos, cínico. Colosalmente cínico. Éo no substantivo e no adxectivo. Éo, multiplicado, como sintagma nominal e como sintagma conceptual, como ideoloxema e como programa de intervención social e política. Pero funcionou! Funcionou até o punto de que partidos como o PPdeG e o PSdeG resituaron o seu discurso en relación con eses conceptos. E iso é moito logro. Así que o concepto-relato da “imposición” está ben entre nós e circula xa polas rúas de cidades e vilas con altofalantes, con fachenda. Mesmo sen ocultar en exceso o glosario de uso vinculado coa intervención. Por exemplo: “bilingüe: dise do que é ou quere ser unilingüe”; “Galicia: NW”; “liberdade: foulard, placebo, chirifú. U.t.c.m.” (onde o m final significa obviamente maquillaxe).

Como reaccionar? Que facer? O primeiro, sen dúbida, é contribuír a que todo o mundo entenda a situación nas súas complexas coordenadas de fondo, que non son só políticas senón tamén culturais. A mensaxe ten que chegar a todos, non só ao mundo académico e da educación. O expolio pretende ser moito máis que de “conxuntos baleiros”. Éo de relatos e de conceptos. O roubo é de linguaxe e de linguaxe-cultura  antes que de lingua. É preciso entendelo e é preciso espallalo, inicialmente como barreira de protección. Logo xa se verá. Convén tamén estar moi pendentes á reacción que sen dúbida se producirá con incidencia cada vez máis perceptíbel nalgúns sectores da dereita, por oportunismo ou por convicción. Máis dunha vez a solución (o parche) neste país noso veu de aí.

E, en fin, en fin polo de agora, reitero algo no que neste blog se vén insistindo moito. O papel das institucións é capital. Comprazan ou non os nosos criterios, porque esta é unha cuestión secundaria. Cando Barreiro dixo en Láncara o que dixo, e ademais coa actio oratoria que aplicou ao caso, talvez tras escoitar a verbalización informal dalgunha clase de compromiso coa institución que preside, non foi seguramente consciente do seu colaboracionismo. Feijóo ten máis dominio escénico do que semellaba. Levou a Láncara ao goberno todo e logo saca peito con iso. A primeira vez na hisstoria que tal cousa ocorría! Só por ser Piñeiro o personaxe? Non. Tamén por iso, pero non só por iso. Ollo: a escenografía de salón foi sempre unha arte ben cultivada pola dereita. Pero a batalla non está aí. Está fóra.

 

ps. Posíbeis problemas para GB polo uso indebido das imaxes de Chicken Run (2000), a película de Nick Park e Peter Lord (27 06 2009).

6 x 1

15 de Xuño de 2009

urna

 

 

 

Isto… Desculpen que insista, amigo Vázquez, amigo Lorenzo, amigo Feijóo, xa saquei o asunto o outro día. E non acabo de velo, con franqueza. Non acabo de ver por que razón o meu criterio a propósito do uso das linguas oficiais no ensino ten a sexta parte do valor que ten o criterio do Sr./Sra. X, el(a) con seis fillos en idade escolar e eu cun único fillo nesa situación?

 

A sexta parte, si. Porque a el/ela tráenlle seis cuestionarios da escola e a min só un (se mo traen, cousa que aínda non ocorreu). E logo, cando se faga o cómputo (porque eu créoos a vostedes e penso que si, que realizarán o cómputo), está claro que o criterio de X contabilizará seis veces máis que o meu, isto con independencia dos criterios respectivos de X e meu, que agora mesmo non vén ao caso tratar (ou pode que si, ou pode que si, he he…).

 

Podería explicarme alguén —insisto— por que debo contentarme con estas raras regras? Quen me ampara? O Valedor? Algún ministro? ZP, que hoxe recibe a Feijóo? O Constitucional? Santa Rita? Blanco Valdés, sempre tan recto e ecuánime?

 

Só isto, señores. Non entro noutras miudezas neste momento —e podería!—, pero iso penso humildemente que vostedes deben explicalo un pouquecho. Non? Á marxe, naturalmente, de que como xa explicaron vostedes isto é unha simple consulta, un chirifú de nada.

 

Claro que, reconsiderado o asunto, tamén podemos ampliar ese criterio a calquera proceso decisorio de xorne democrático. Por exemplo, nas comunidades de viciños. Ou nas comisións que interveñen nunha oposición para corrixir os tests dos opositores. Ou nas eleccións sindicais. Ou para elixir ao representante patrio en Eurovisión. Ou como norma de decisión no Parlamento Galego. Tes tres fillos? Votas tres veces na investidura. Non tes ningún? Pois non votas. Mmm… Interesante, interesante isto de ter tropa pequena na casa.

 

 

[Urna vella do terzo familiar]

 

 

Restar para eliminar

10 de Xuño de 2009

linguassuman1

A Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística está a facer algo positivo e estimo que, na medida da súa capacidade, eficaz en relación coa consulta programada pola Consellería de Educación a propósito do uso das linguas no ensino: decidir constituírse en interlocutora e falarlle ás nais e aos pais chamados a participar na enquisa. Faino deixando tan clara a súa opción como a perspectiva aplicada na argumentación, que é técnica e profesional, non ideolóxica. A Coordinadora vai repartir un tríptico: as linguas suman. Fai o que debe facer.

Hai, porén, entidades, institucións e administracións que non están facendo o que deben. É probábel que nalgúns casos isto sexa así por prudencia orzamentario-contábel; noutros porque se espera ao resultado da consulta para falaren elas despois. Da primeira motivación nin paga a pena falar (refírome aos fitos de Láncara e demais retablos das marabillas). A segunda constitúe desde o meu punto de vista un craso erro de cálculo. Ou, o que é peor, algo que aspira a ocultar a inexistencia de criterio ou que alimenta con luz e taquígrafos unha cesión irresponsábel ao derrotismo histórico. Poderiamos falar, en fin, do feito de que quizais noutro país con algún sentido da dignidade civil algunhas institucións farían, talvez, un chamamento formal ao boicot, unha declaración a prol da abstención, se non directamente unha convocatoria pola resistencia nalgunha vertente eficaz (esta palabra, asúmase de vez, é capital, resulta  irrenunciábel no programa político de quen teña e queira ter conciencia democrática e conciencia nacional), nalgunha vertente que podería implicar mesmo algo semellante a unha sabotaxe cívica e pacífica do protocolo Feijóo-Vázquez para eliminar o galego da vida pública. E, por seguir pensando na dignidade, quizais noutro país esas institucións ás que apelo decidisen coordinarse, falar quizais non solemnemente pero si dignamente cun único discurso, breve, directo, claro. Unha voz institucional contra o abuso, unha voz polos dereitos fundamentais, unha voz pola nación, que naturalmente se sumaría a outras voces e a outros discursos provenientes doutras coordenadas do espazo público.

Existen, con todo, outros posíbeis niveis de intervención que suporían mesmo unha vía para a paralización externa (vouno dicir así sabendo que o uso é impropio) dunha consulta anómala e alegal por varias razóns. Unha, algo máis que técnica, é que se vai converter á parella de proxenitores en emisor único de opción e decisión —de voto, dixo o conselleiro Vázquez nun lapsus que nin se parou a matizar—, o cal contravén o sentido profundo da democracia e presupón unha unanimidade que non por probábel converte en lixeiro o asunto. Outra, tamén algo máis que técnica e coa que é probábel que estea encantada a parte Opus do actual goberno, consiste en que dado que o alumno/a é o elemento de engarce “democrático” da decisión, parece que os pais e nais con varios fillos acabarán emitindo opinión (voto) por cada un deles, así que o meu voto, por exemplo, podería valer a cuarta parte que o do meu viciño do 2º F se este tiver catro fillos en idade escolar e eu só un. Ninguén aclara isto. Ninguén aclara nada. E o caso é que do que de aí resulte sairá a base retórica para o preámbulo do decreto alternativo que a nova administración, por moito que o negue, ten precociñado e articulado, ignoro se en forno Opus, en forno FAES ou en forno Génova (tripartito?, pentapartito?, hai avances nese terreo da unidade do goberno?, seguro?).

Non hai tanto tempo, un entendera non-sei-que-exactamente a propósito do referendo que ía activar o goberno Ibarretxe. Son niveis diferentes incluso na óptica dos autodenominados partidos constitucionalistas, é certo. Pero a argumentación xurídica de fondo con aplicación ao referendo vasco non só debería ser igualmente aplicábel á consulta Vázquez-Lorenzo senón que ademais tería que ser corrixida e aumentada para a ocasión. A ausencia de autoridade para levar a cabo unha consulta desa clase (que con medias palabras se presenta como vinculante, como se tal cousa couber), súmase unha palmaria e case diría  ostentosa ausencia de garantías, con diversos mediadores e transportadores da enquisa no periplo Consellería-Nais e Pais-Consellería. Existen con certeza máis garantías en procesos de elección de cargos ou representantes para asuntos triviais na vida comunitaria, ou aínda nunha conxuntural participación como espectadores-votantes de TV para determinar algunha nimiedade. E hai algo máis, que non concorría no caso vasco. Será chamada a opinar sobre este asunto, capital para a cidadanía toda e para o futuro do país, só unha parte da poboación galega, unha parte bastante reducida, aínda que iso non é agora a cerna do asunto, porque o que importa é xustamente iso, que é unha parte: a configurada polos cidadáns que teñen fillas ou fillos escolarizados.

O Delegado do goberno central declarou algo hoxe aos medios. Pero aquí non é unha declaración política o que corresponde. Un inciso: entre outras razóns coadxuvantes, o PP activou o seu plan de destrución da convivencia social e cultural porque nin o PSOE nin o PSdeG emitiron previamente sinais suficientes de advertencia para que non o fixese. En fin, o goberno Rodríguez Zapatero está na obriga de defender os dereitos constitucionais de galegos e galegas. O Ministro do Interior, en particular, tamén. Rubalcaba debería lembrar aquilo de que “No hay que ser un genio del Derecho para conocer las tachas de inconstitucionalidad”. Debería lembrar esa frase esgrimida contra o referendo paralizado no País Vasco e tamén que existe, que segue a existir, o Tribunal Constitucional. Debería lembrar que as leis, os Estatutos de autonomía, as Constitucións e todo iso están para cumprirse.

Son moitas as razóns sociais, políticas e tamén xurídicas para deter unha consulta que vai supoñer unha quebra de enorme envergadura no país e que está destinada con absoluta claridade a que un dos poucos elementos que garanten un principio de igualdade de dereitos fundamentais sexa conculcado con aparencia democrática. O Conselleiro de Educación e o Presidente Feijóo, que interveñen como se a maioría do seu grupo parlamentario fose similar á que perfilan as cifras do concello ourensán de Avión nas recentes eleccións europeas (sobre un 90% de votos para o PP), esquecen que e só un o escano que lles outorga a lexitimidade para gobernar o país. Pero non é esa a cuestión principal que hoxe é preciso tratar aquí. O relevante é que o operativo Feijóo-Vázquez-Lorenzo, o operativo PP, está destinado a preservar o feito de que unha parte da poboación galega desenvolva a súa actividade cidadá e a totalidade da súa participacións na vida social e cultural absolutamente á marxe dunha das dúas linguas oficiais do país. Iso é algo que hoxe xa se pode facer coa única reserva (sobre o papel, non na realidade) da esfera do ensino. Á inversa é obvio que resulta imposíbel.

E por seguir indagando nas inversións, pregunto: que ocorrería se un goberno afín a outro nacionalismo (non ao español) impulsase unha consulta como a que a finais desta semana se vai activar en Galiza? Que pasaría se un goberno, por exemplo monocolor do BNG ou de CiU, empregase esas mesmas preguntas con intercambio dos lugares de aparición das dúas linguas oficiais do país en cuestión, Galiza ou Cataluña? Interviría nese caso o Ministerio do Interior? Non pregunto polo que dirían os xornais de Madrid, de Valencia ou de Ferrol; tampouco polas declaracións na COPE ou noutras emisoras de radio e televisión. Pregunto polo que faría Interior, polo que faría a fiscalía, polo que faría o Constitucional.

 

ps. Véxase AQUÍ o documento asinado o día 10 de xuño por doce sindicatos e organizacións do ámbito do ensino contra a consulta da Consellería de Educación, a ausencia de garantías e a manipulación tendenciosa vehiculada nas preguntas do inquérito. Asinan o documento: CIG · CCOO · CSI-CSIF · FETE-UGT · STEG · CAE · ASPG · Nova Escola Galega · Asociación de Directores e Directivos de IES de Galicia · Coordenadora de Equipas de Normalización Lingüística de Ferrolterra · Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística · A Mesa pola Normalización Lingüística. Préstese especial atención ás recomendacións sobre as implicacións das respostas  posíbeis (10 06 2009).

 

Terrorismo e democracia

21 de Maio de 2009

iniciativa-internacionalissta1

O Tribunal Constitucional podería consumar dentro de poucas horas o que Xabier Cordal describe como ilegalización das ideas, o cal sería o mesmo que consumar a ilegalización das liberdades.

Máis unha vez a democracia xoga á exclusión e máis unha vez faino forzando as regras propias, convertendo o que son basicamente prexuízos, percepcións e conviccións gubernativas en supostas probas irrefutábeis. Obviamente, Iniciativa Internacionalista. A solidariedade entre os pobos non é ETA. Obviamente, a pretensión é de novo acalar a voz dunha esquerda real, que eu non estou a identificar neste momento (só) coa plataforma política que se pretende ilegalizar. Obviamente, o Estado aspira a extremar outravolta a represión institucional de proxectos soberanistas.

Coa lei na man e asumindo en sentido pleno, como o fai a candidatura II, a resolución política dos conflitos sociais e nacionais en Europa, o TC debe atender as razóns expostas no recurso que recibe tras a resolución (só por maioría, non unánime) do Tribunal Supremo. Veremos que ocorre.

Insuficiente

11 de Maio de 2009

Insuficiente, señor Presidente. Algo é algo, pero resulta escaso e sobre todo semella transferir a agresión a unha especie de entidade escura, innominada, allea a nós. Cando non. O oitavo pasaxeiro está aquí. Témolo na nave. E ten nome. Evite, pois, o pronome impersoal e repita comigo: Vostedes, inimigos da lingua…! E logo engada o que preferir, segundo criterio propio ou, mellor, segundo a pertinente análise e unha declaración colexiada da totalidade dos membros da Academia. Porque, reitero algo repetido neste foro, debe ser a Academia quen fale. Enteira, íntegra. Co rigor e a solemnidade que o caso demanda. Tendo as leis e a historia, non os sentimentos agora, por referencia. A xente precisa esa intervención. E a vostedes non lles quedan moitas oportunidades máis para falar. Isto, o que Feijóo pretende activar en conivencia con outras segundas persoas de plural que tamén hai que aprender a verbalizar, vai moi en serio. Non hai espazo para a frivolidade nin para a inacción. Moito menos para algunha clase de temor contábel.

[Xosé R. Barreiro, presidente da Academia Galega. Fotografía de Amador Lorenzo, hoxe en Xornal de Galicia]

1 comentario perdido no proceso de mudanza

Anónimo disse…
Quen di a RAG, di USC. Habería que ver canta xente está disposta a arriscar algo polo idioma en vez de llelo esixir aos demais.
13-05-2009 0:23

 

A Academia debe falar

29 de Abril de 2009

Tras o anuncio que o presidente Feijóo vén de facer nunha cadea de radio e o que nela e noutros medios se avanza de xeito algo máis que oficioso sobre a súa decisión de lanzar de inmediato a temida ofensiva contra a Lei de Normalización Lingüística e as normas que a desenvolven e que amparan os dereitos lingüísticos dos galegos, a Academia Galega ten o deber impostergábel de falar, ten a obriga política (no máis nobre sentido desta nobre palabra) de intervir. Debe facelo antes de que sexa tarde e de que os feitos consumen unha situación sen volta. Ten que facelo porque así llo demanda o artigo 1 dos seus vixentes Estatutos, onde se recolle que o seu obxectivo fundamental como institución consiste na “ilustración, defensa e promoción do idioma galego”.
[Manuel Murguía, primeiro presidente da Real Academia Galega]

ps. Brétemas: “Feijoo no labirinto” (01 05 2009).

A idea de ben público

21 de Abril de 2009

Conta Vieiros algúns pormenores do xuízo celebrado na Sala Primeira do Penal coruñesa por atentado contra un ben monumental da cidade ao que xa nos temos referido aquí outras veces. A verdade é que todo o acontecido e dito no xulgado se revela como unha morea de despropósitos, difícil de comprender e imposíbel de xustificar. Dunha banda, fiscal e Concello da Coruña, doutra unha asociación de lexionarios, doutra o avogado defensor, doutra os tres imputados. Faltou que se personase a Fundación Xoán Piñeiro, aínda que moito me parece que esta obra non será das que na Fundación queiran que deixe memoria viva da dedicación á obra pública do escultor de Hío.

Algún dos momentos referidos pola prensa lémbranme un episodio verídico que tivo lugar aos poucos días de inaugurada a estatua en homenaxe ao xeneral fascista e en desprezo aos valores democráticos. Nunha tasca da rúa Capitán Troncoso, próxima a María Pita e por tanto tamén á praza de Millán Astray, alguén dixo que parecía mentira que acabada de instalar a estatua do xeneral xa lle faltase un brazo. Algúns parroquianos manifestaron incredulidade e un par de vasos de cigales máis tarde decidiron cruzar o pequeno túnel baixo as vivendas ás que se entra pola rúa Xeneral Alesón e encamiñárense así á Praza de Millán Astray subindo polo xardín traseiro do pazo municipal. Regresaron pouco despois sen ter clara a cuestión e seguiron bebendo mentres alguén ría con discreción na barra.

Tampouco ten clara a cuestión o goberno municipal da cidade, que pide oito mil euros de multa para cada un dos tres inculpados e nada menos que vintedous meses de cárcere tamén para cada un deles. Na curiosa percepción do fiscal, que a actuación dos acusados se vinculase cunha determinada ideoloxía aclara e agrava os feitos. A asociación de lexionarios pensa que por iren aqueles “disfrazados” a pena debe ser superior. Hai algúns extremos singulares nestes razoamentos que semellan ter cancha no noso estado de dereito. Unha é que eses lexionarios xubilados son os primeiros en se vestir con roupas estrañas á menor oportunidade, e desde logo cada vez que acoden á praza para homenaxear ao fundador da Lexión. Outra é que o estado favorece sen rubor aparente esa clase de indumentaria en actos oficializados, sen irmos máis lonxe nos que se produce colaboración coa igrexa católica, en especial durante a dita semana santa, cando incluso se chegan a producir simpáticos indultos e outras colaboracións confesionais pintorescas entre os poderes públicos e a xente dos capirotes e das mitras. Pero, por reiterar unha posición que aquí foi exposta en máis dunha ocasión, o peor do asunto é que, en función do estipulado con absoluta claridade pola lei, ese ben patrimonial da cidade coruñesa non só non debería seguir onde segue senón que a súa presenza nese sitio, nese espazo público que é de todos e formula significado político dirixido tamén a todos, constitúe de seu un atentado permanente contra a dignidade democrática e contra as liberdades públicas, alén por suposto dun recordatorio sobre un sistema de valores infernal no que cultura e intelixencia ocuparían un chanzo criminalizado, varios metros por debaixo da bota militar. De modo que, en fin, é posíbel que resulten encarcerados tres cidadáns que, de xeito tan inapropiado como ineficaz, intentaron deixar á pata coxa o bronce que nos insulta a todos día tras día desde hai moitísimos anos.

A pregunta é sempre a mesma: a que espera o fiscal ao que corresponda intervir para inculpar ao alcalde Losada Aspiazu? É máis grave intentar serrar a perna dunha estatua que non retirala do espazo público cando por lei ten que facerse?

[A estatua en homenaxe ao xeneral Millán Astray na Coruña, obra de Xoán Piñeiro Nogueira, e procesión católica de semana santa con lexionarios portando a cruz]

Apelo

16 de Marzo de 2009


A França possuía um serviço público de ensino superior e de pesquisa de qualidade, gozando de independência, de liberdade e de consideração. Em alguns meses, o governo decidiu, brutalmente e sem concertação, destruí-lo e transformá-lo em uma espécie de mercado do conhecimento, da precariedade e do arbitrário.

Os professores-pesquisadores perdem seus estatutos ; seus horários passam a ser segundo « a vontade do freguês ».

Os postos estatuários diminuem de maneira drástica para dar lugar a empregos temporários, aleatórios e dependentes.

Os doutorandos poderão ser licenciados sem motivo nos seis primeiros meses e serão colocados à disposição de empresas sem reconhecimento nem direitos.

A formação dos professores é saqueada.

As Universidades, tornadas « autônomas » (de fato, sobretudo, concorrentes e sob contrôle estatal reforçado) e sem orçamento suficiente, ver-se-ão evidentemente dentro em pouco constrangidas a tornar pago o ensino e a se submeter aos agentes financeiros de suas regiões.

O CNRS é suprimido e transformado em agência de meios distribuídos por tecnocratas.

Os pesquisadores são avaliados segundo critérios « quantitativos » ineptos e inadaptados, rejeitados por todas as sociedades científicas.

Nós, universitários e pesquisadores de todos os países, reconhecemos nisso medidas burocráticas, venais e perigosas, que se tentou e se tenta impor em outros países.

Por essa razão nós somos solidários aos universitários franceses. Se, no país da Enciclopédia, de Voltaire e de Rousseau, da Declaração dos Direitos do Homem, a educação e a pesquisa são reduzidas ao estado de comércio e submetidas à discreção dos poderes, é a liberdade do mundo inteiro que se encontra ameaçada.

[Cartel de chamamento á mobilización contra a política de educación do goberno Sarkozy. O texto tómase textualmente da versión en portugués do Appel international à tous les universitaires do Institut Camille Jordan da Université de Lyon, en cuxa páxina web poden verse algúns dos textos fundamentais que centran debate e resposta social no momento]

Villarino perante Barrio: escenificación dunha forma de violencia simbólica

1 de Xaneiro de 2009

A lei ten que limitar dunha vez por todas, moito máis claramente do que xa o fai (Constitución, art. 16: “ningunha confesión terá carácter estatal”), a disposición persoal das autoridades civís que representan a soberanía popular para que esta imaxe non se repita. A presidenta do Parlamento non pode dirixirse nun discurso público enmarcado nun acto litúrxico específico a representacións relixiosas de ningunha confesión. Quen representa a soberanía popular non pode someterse ás análises, consellos ou amoestacións públicas de ningún dignatario relixioso. Por moi abstracto que sexa o que se diga, por vacuo e supostamente aséptico que sexa (nunca o é, quero dicir que nunca é aséptico; no plano conceptual, é sempre vacuo, vacuo até escordar meninxes), iso é violencia simbólica contra a sociedade civil, contra as liberdades e contra os dereitos constitucionais.
Violencia simbólica que nutre con obscena periodicidade a submisión das institucións democráticas a un discurso moral e politicamente marcado. Violencia simbólica que acepta a minoración da lei e o dominio da razón por parte do dogma.

Ignoro cales son os motivos polos que a fiscalía non intervén unha vez que con absoluta obviedade e publicidade mediático-institucional resulta conculcado o principio constitucional de que só caben “relacións de cooperación” coa Iglesia Católica ou con outras organizacións confesionais por parte dos poderes públicos do Estado (Constitución, art. 16 de novo). Ignoro que clase de razón xurídica pode amparar actos desta entidade e que clase de cesión técnica de funcións induza a non intervención da fiscalía. Ignoro por que razón aguantamos tanto.

Chamo a que os demócratas poñamos fin a este rito que nos tutela e nos somete dobremente (no plano político e no plano da intelixencia) dúas veces por ano. Chamo a que ningunha autoridade se someta simbolicamente ao poder relixioso, someténdonos en simultaneidade a todos os cidadáns. Chamo a que non poidan facelo aínda que a título individual o desexen. Chamo a que a lei o prohiba explicitamente. Chamo, en fin, a que a lei penalice a participación de autoridades que representan a orde democrática constitucional en actos confesionais do signo que sexa.

Señora Villarino, garde a súa fe, a súa docilidade ou as súas debilidades persoais para a vida privada. Fale vostede en público ou a soas coa pedra de abalar ou con Alá se quere, practique vudú ou active crótalos mentres recita o hare krishna Hórreo abaixo, pero fágao en horas libres, fágao á marxe das súas altas funcións como presidenta do Parlamento e fágao fóra de foco. E agora, por favor, comece ben o ano: dimita.

[A Presidenta do Parlamento le o seu discurso na catedral de Santiago perante o bispo de Compostela o día 30 de decembro pasado, na dita Ofrenda Nacional da Festividade da Traslación dos Restos do Apóstolo Santiago. Faino en representación do Rei de España. A fotografía é de Fernando Blanco para El Correo Gallego]

Ruritania, Sr. Blanco Valdés?

19 de Decembro de 2008


Antes de que algún día dos vindeiros escriba algo sobre o artigo amabelmente remitido por Roberto Blanco Valdés, querería falar con brevidade do limiar que hai tres anos escribiu Fernando Savater para o seu libro Nacionalidades históricas y regiones sin historia. A propósito de la obsesión ruritana (Madrid, Alianza Editorial, 2005).

Gustaríame indicar que neste debate imprevisto a propósito da cuestión da lingua, e en definitiva da cuestión nacional, non me move outra cousa que a declarada, desde os inicios deste blog, a propósito da finalidade priorizada: comentar textos e marxes de texto. E tamén, como indiquei no perfil inicialmente redactado para Blogger “baixar fumes”. Todos necesitamos que alguén nos baixe os fumes. De feito, considero que ese debería ser un oficio en alza na sociedade actual: o de rebaixador de fumes. Por saúde, só por iso.

Entón, pego neste asunto máis ben como observador e analista de discursos alleos. Aquilo da semioloxía aplicada, porque diso se trata, de ver como se articula un discurso e como se conxugan os significados para procurar certos efectos críticos, cohesivos, políticos. Performativos, en suma. Ou sexa, dirixidos a mobilizar unha determinada actitude social e ideolóxica de resposta perante un suposto ataque á identidade supostamente común. Non me move de feito en todo isto a procura dunha controversia antinacionalista. A min éme indiferente o nacionalismo de Savater ou o de Blanco Valdés, que ignoro se son homologábeis, pero que en calquera caso aparentan selo. Interveño lendo a dimensión pragmática e ideolóxica de discursos pretendidamente brancos (e non é un xogo de palabras, créase).

Aliás, eu mesmo non teño conciencia de intervir como nacionalista. Con franqueza, desconfío que o sexa, aínda que non faltará quen pense que o son. En fin, ese non é o asunto hoxe. O asunto é estoutro: como se constrúen os discursos que terxiversan a realidade? Centrémonos niso.

Tomemos, pois, o título do libro de Blanco Valdés (esquezamos o subtítulo, ou deixemos para outra hora a anotación sobre a obsesión ruritana). Observemos o mecanismo retórico que o título mobiliza, pero non quedemos no isocolon nin na néboa antitética, nin sequera na ironía que a algúns parecerá fina e a outros —entre os que me conto— grosa. Transcendamos dese nivel, abandonemos a esfera trópica e entremos nos termos reais da alternancia. Os termos reais da ironía de Blanco Valdés son ben coñecidos: o uso e abuso da expresión “nacionalidade histórica” para referirse a tres comunidades autónomas do Estado que antes da sublevación fascista contra a Segunda República someteran cadanseu estatuto de autonomía ao voto cidadán. Probabelmente, con certeza!, a aplicación do adxectivo “histórica” é burda nese marco. A min paréceme desde sempre, antes ca outra cousa, unha falta de imaxinación e de rigor lingüístico. En termos políticos, de ter ese uso, unha arma descargada, inocua, inane como vehículo de expresión dalgunha clase de distinción. Para min é obvio que ese adxectivo funciona entre a xente baleiro de calquera contido semántico-político: “histórica” aí, sen selo en orixe, virou a un pseudo-epíteto desprovisto de significado. É como dicir “nacionalidade T”, en definitiva. Aínda que T significa, e non hai por que esquecelo, “con estatuto votado antes do 18 de xullo de 1936”. Pero vale, T, sinxelamente T, ou Z… Ou pensa alguén por aquí ou por onde sexa que Castela, Murcia, Extremadura, Navarra ou mesmo Madrid ou o Val de Arán non teñen historia? Claro que a teñen, xaora! E claro que Blanco Valdés sabe que todos pensamos e asumimos que a teñen (incluído, por exemplo, Arzallus ou calquera outro daimon)! Quen vai ser tan parvo para negar iso?

Entón? O xogo de linguaxe do título do libro de Blanco Valdés, alén da relativamente lexítima operación comercial que presupón, consiste en principio en empregar a ironía só para desmontar unha suposta estolidez connatural aos outros nacionalismos (os diferentes do propio). En principio, digo. Porque é doado verificar cal resulta ser a descodificación común desa ludopatía, instada xa a voces desde o prólogo por ese señor que non escribe prólogos e animada desde espazos de opinión impresa e radiofónica con extraordinaria capacidade de convocatoria, inversamente proporcional por certo ao respecto á intelixencia da especie e mesmo á das súas específicas audiencias.

Insta ese título, e con el o libro todo, a pensar exactamente iso que todo o mundo está pensando: Blanco Valdés axita a escura ideación (performativa, ideolóxica, nacionalista hasta las cachas) de que os nacionalismos periféricos reclaman en exclusividade a existencia dunha historia propia e negan, correlativamente, non só a historiografía común senón mesmo que os outros suxeitos históricos presentes no territorio chamado desde hai algúns séculos (non todos) España posúan historia propia, teñan unha historia de seu. Iso é o que promove o título. Ou non?

E é xusto ese movemento? E leal á verdade e á realidade ese órdago, esa argucia? Esquiva a mendacidade como declaración de intencións e como epítome? Modestamente, penso que non. Diría incluso que supera a esfera do enredo lóxico-festivo dirixido á cohesión patética (no sentido etimolóxico deste último termo) da tribo propia e que penetra, non sen furor, no territorio do falaz, no límite exacto da manipulación.

Blanco Valdés elixiu para iso un magnífico portaestandarte. O prologuista Savater, en só tres paxinucas de nada, desenvolve estas notas: 1) dá pábulo incontinente á gracia irónica do título: todos temos historia, incluídos os que sempre a fixeron/-mos; 2) España entrou nun proceso de descuartización controlado polas burocracias locais e rexionais co obxectivo de obteren un privilexio legal (privilexio < “lei privada”) e desmontar así o estado de dereito; 3) o proceso reformador dos estatutos iniciais non interesa á cidadanía, interesa unicamente aos nacionalistas, “a quienes por definición no puede contentar porque su ideología consiste en buscar eximirse de lo común mientras que la tarea del Estado —de cualquier Estado de Derecho— es legislar para todos” (p. 14); 4) son minoría os nacionalistas que aspiran á independencia, “aunque vivan de suspirar por ella en la cordialidad etílica que sigue a bodas y bautizos” (15); e 5) os nacionalismos aspiran só a “acorazar su caciquismo contra cualquier ingerencia del Estado” (15). Non se pense que escolmo o groso e que oculto algún apuntamento de cordura patente. Non, non é iso. Trátase só de que ese é o pensamento de Savater, aínda que debo aclarar que o uso que el fai do termo “nacionalismo” está dirixido con exclusividade ao “nacionalismo outro” (os nacionalistas son sempre os outros, lembran?). Que pode esperarse da argumentación dun libro presentado deste xeito e rotulado daquel outro? Consiste nisto o constitucionalismo español lido en termos políticos e académicos? Por fortuna, creo que non.

E un apuntamento final sobre a alteridade e a exclusión mórbida. Pregúntome por que motivo Blanco Valdés amosa delectación calzando aquí ou acolá algún sic pexorativo cando cita construcións ou usos lingüísticos inapropiados de certos monstros do pensamento (p.e. a propósito de Artur Mas na páxina 55), e en cambio tolera sen sic colateral ningún a ingerencia arriba mencionada do prologuista e pensador Fernando Savater. En realidade, non me pregunto nada a ese respecto. E case nada respecto a outros que aí converxen. Só boto en falta o rigor.

[Na fotografía, Fernando Savater, catedrático xubilado de Filosofía na UCM e impulsor do Manifiesto por la lengua común (2008)]

Cortesía

18 de Decembro de 2008

Anoto, en correspondencia á exquisita cortesía do Sr. Blanco Valdés, a recepción, hoxe mesmo, dunha separata cunha publicación moi recente da súa autoría que me comprometo a ler con atención.

O seu título é “La Constitución y las lenguas. ¿Qué fue de la cooficialidad lingüística?” e figura en Claves de Razón Práctica (nº 188, decembro 2008, pp. 20-28). En canto teña modo, regresarei ao asunto e intentarei dar continuidade ao debate iniciado hai uns días a propósito das posicións xurídicas e políticas do profesor de Dereito Constitucional e columnista de La Voz de Galicia, a quen agradezo publicamente o envío e a nota que o acompaña.

[Reprodúcese a capa dun número da revista CRP]

Carta bastante aberta ao constitucionalista Roberto Blanco Valdés

14 de Decembro de 2008

Prezado Sr. Blanco Valdés:

Coñezo e trato de seguir desde hai anos o seu pensamento político como catedrático da Área de Dereito Constitucional do Departamento de Dereito Público e Teoría do Estado e, máis en particular, tamén o seu pensamento político como columnista destacado de La Voz de Galicia. Falo de pensamento político, permítame aclaralo, convencido de que os constitucionalistas tamén o teñen, malia con algunha frecuencia e de forma corporativa intentaren algúns dos seus colegas, vostede tamén en ocasións, simulalo ou camuflalo como proxección natural de simples aproximacións técnicas ou de comentarios periciais ao fío da actualidade do debate público; pero sobre todo malia ao intento, máis que reprobábel, de se apropiaren vostedes con máis forza da conveniente de debates que son da cidadanía toda por pertenceren eles ás regras do xogo da esfera pública e en definitiva por estaren adscritos ao debate sobre as liberdades fundamentais. Falo de pensamento político, si. Falo diso, asemade, porque para min é unha obviedade que nin vostede nin ningún dos seus pares falan, cando o asunto é a Constitución de 1978, desde un limbo de pureza xurídica, desde a asepsia moral, desde a non-biografía ou, en fin, desde un non-lugar profesional, académico, económico, social, sentimental, mediático…

E o certo é que neste tempo observo, sen maior esforzo de concentración, a deriva que o seu pensamento vai tomando. Unha deriva —política!, xaora, aquí non fou falar doutra cousa— que probabelmente vostede controla en por si, con autonomía persoal e profesional plena, e que, con certeza, dependerá destes o destoutros estudos e avaliacións súas sobre o lugar que quere definir e ocupar no campo de forzas ideolóxicas e políticas hoxe actuantes no noso país.

Todo iso é correcto, desde logo. Con independencia de que as máis das veces supoña unha achega de munición supostamente técnica para proveito de posicións políticas e sociais moi reaccionarias, mesmo contrarias á Constitución desde o lado pardo. E eu non entraría a analizalo de ficar aí. Pero hai algo que resulta verdadeiramente peculiar no seu argumentario do día a día e que querería expoñerlle. En particular, pola repercusión que alcanza entre os seus lectores, algo máis numerosos que os meus. Hai algo nos seus puntos de vista, digo, que está posto ao servizo non só da realidade efectiva da vida e do mundo noso, da vida de diario, a efectiva e tanxíbel, a que ás veces se complica e ás veces se acaba, desa; hai algo que está posto ao servizo non só da lexitimidade do punto de vista individual que corresponde a un constitucionalista do prestixio que, por méritos propios, vostede atesoura. E non aceptarei a propósito do que vou comentar, advírtollo de entrada, amoestacións como as tan socorridas na súa linguaxe pública sobre coutos xurídicos, cacharrarías, proboscídeos e mais todo ese pensamento analóxico (cutre, moi cutre) que entre os editorialistas máis ou menos declarados da prensa de noso —vostede é lido como tal por unha maioría dos lectores da Voz, sábeo ben e semella compracido nesa posición— causa furor desque Carlos L. Rodríguez comezou hai anos a facer exercicios de estilo á vista de toda a xente e sen pudor intelectual ningún. Non, non aceptarei esa cousa relativamente subtil (cada día menos na súa prosa, prezado colega) dos argumentos de autoridade e dos contiños analóxicos. Ca! Nin tampouco concedo que sobre linguaxe xurídica non poida intervir por exemplo un semiólogo (eu son tal), ou unha xestora administrativa, ou un canteiro, ou unha empresaria, ou unha estudante de Enxeñería de Montes…, admitido en todos eles un mínimo de lecturas e un mínimo de formación política (eu pode que os teña) e a maioría de idade que máis dun 95% dos seus lectores acadou xa (ignoro se o sabe e se algún mecanismo demoscópico podería aseveralo para non deixar o apuntamento en simple intuición miña).

A Constitución é o referente de todos nun estado de dereito, que lle vou dicir a vostede. Tamén o é para os xuristas e para os parlamentarios, técnicos e políticos que desde fóra, por exemplo desde o Consello de Europa, deban facer análise e valoracións sobre o grao de aplicación do articulado constitucional (de todo o articulado, eh!, porque vostede amosa unha acusada tendencia a poñer o dedo en certos títulos) no atinente á vida de todos os días e de todos os cidadáns. De todos os días e de todos os cidadáns, Sr. Blanco Valdés, non só dos días e as horas dun catedrático de Dereito Constitucional que semella ollar con nostalxia situacións lingüísticas doutro tempo ou doutro lugar.

Porque, desde que clase de experiencia está a falar vostede día si e día tamén na súa columna da Voz de Galicia para aseverar, como fai hoxe, textualmente, que no sistema educativo galego “el castellano está camino de desaparecer”? Ou que o castelán resulta irrelevante no ensino ou que na práctica foi eliminado en determinados traxectos de escolarización? Desde que lugar está a falar vostede, desde que mundo, desde que experiencia da realidade? E en que clase de retórica se ampara ou inspira —como o vén facendo desde hai bastante tempo desde a súa privilexiada e influente columna, maná ideolóxico de grupos cos que vostede non creo que teña moito que ver en termos de parangón político (dígollo con franqueza e moi en serio)— para escandir adxectivos e adverbios (tecnicamente delicados na linguaxe xurídica ou en calquera outra por ela inspirada) que aplica aquí e acolá, día tras día, á súa análise da realidade legal e efectiva, da realidade que a min me gustaría recoñecer nalgunha medida como real, esa que en definitiva existe de veras e que se manifesta no día a día, esa que abrocha por todas partes, non só en determinados salóns, gabinetes, clubes, claustros e moquetas?

Porque, claro, postos a confrontar experiencias concretas, do tipo das que a vostede alguén lle contaría nalgures, ou das que escoite en tertulias incivís e cainitas nalgunha frecuencia radiofónica, eu tamén teño un saquete delas. Un día tomamos un café, prezado colega, e facemos comparatismo a fondo, que iso si concederá que vén sendo o meu, concederao antes de suxerir moi logo que sobre a Constitución e a ignorancia tal e tumba, como hoxe, igualiño ca hoxe na Voz. Pero o certo é que é vostede quen se equivoca, quen ve o que non hai, repítollo, por moi constitucionalista que sexa. Fíxese, hoxe mesmo, escribiu vostede nestes termos, moi pouco ponderados, na columna dominical do seu periódico:

alguien debería informar a sus portavoces [aos do Consello de Europa!, que non é o consello escolar dun instituto de Allariz, nin este é aquel] de que la primera norma que vincula a las autoridades españolas (la Constitución) fija un modelo de cooficialidad lingüística que, ciertamente, no se respeta como debiera en el mundo judicial, pero que no se respeta en absoluto en la vida institucional gallega y en su sistema de enseñanza.

Que, ciertamente, no se respeta [o modelo de cooficialidade lingüística constitucional] como debiera en el mundo judicial“. Iso concede, mide, matiza, pondera, minimiza…, como indicando co adverbio e co ritmo frástico que qué se lle vai facer, que vaia por deus, Maripili, que é un imponderábel, algo como alleo a nós, os xuristas, os constitucionalistas, os que somos Estado… Todo iso que vostede xabe conxugar ben co habitus académico e político propio da súa condición profesional e mediática. E segue logo: “Pero que no se respeta [o modelo de cooficialidade lingüística constitucional] en absoluto en la vida institucional gallega y en su sistema de enseñanza”.

Desculpe agora, prezado colega, o comentario de texto e a close reading (un tamén vai viciándose co pouso profesional, hehe). Así que en la vida institucional gallega, eh! Pero como? Suxire vostede que na vida institucional galega non se usa ou se usa pouco o castelán, Sr. Blanco Valdés? En que país e por que rúas vive/anda vostede? Porque a vida institucional será algo máis que os dez minutos (é un dicir, un dicir piadoso) que Touriño ou Feijoo saen a diario na TVG, e será algo máis que o momento aquel de pedirlle a un conserxe que poña auga mineral sen gas no estrado da cámara, e será algo máis que un pleno no Concello de Lalín, e será algo máis que o acto público no que o director xeral dunha caixa de aforros presenta un libro editado pola súa Fundación con textos dun escritor independentista que se chama igual pero non é igual en case nada, e será algo máis que unha visita institucional de Baltar a algún velorio en Bande, e será algo máis que o pregón municipal das festas de agosto en Burela, ou que a gala cultural da deputación en Mariñán… Digo eu.

Pero non, a súa capacidade de matización, Sr. Blanco Valdés, esváese no ar en canto toca entrar nesa parte do seu discurso, neste prurito delicado seu coa cousa da lingua, que adoito contempla desde unha perspectiva… peculiar. Creo —permítame— que pouco afeita xa (digo xa, non digo aínda, e vostede sabe moito de adverbios e de frases adverbiais) ao marco constitucional, a ese que vostede analiza nas súas clases. Talvez iso explique que fale da situación lingüística no Estado como unha “cacharraría”. Claro. Iso é descodificado pola inmensa maioría dos seus lectores, mestres xa na arte de interpretar as súas simplonas analoxías e/ou alegorías, exactamente como vostede quere: se no canto de tantos cacharros tivesemos unha peza única, centrada, brillante… non falariamos da “cacharrería lingüística española” senón de… De que Sr. Blanco Valdés? De que falariamos? Confésenos os seus soños, ho. Acaban onde os de Francisco Vázquez e Mariano Rajoy ou van alén deles? Alí onde Galicia Bilingüe, por caso?

E é todo? Non, non é todo, prezado colega. Non é todo, pacientes lectores e lectoras. Porque logo engade a columna de hoxe, como puntilla dialéctica e toureira, o do sistema de ensino. Nada menos que o do sistema de ensino! Fíxese que eu teño outra experiencia sobre isto. Véxoa a diario e en toda a parte: nas cidades, nas vilas e nas aldeas galegas. Desde sempre véxoa, tamén desde que o galego entrou a formar parte do currículo escolar e desde que existen leis que regulan o seu uso na escola, leis se cadra (seguro!) menos pomposas que a Constitución pero que vostede tamén lería. Con todo, falo dela, da experiencia miña, cando o fago, en termos bastante atentos á Constitución e ao Estatuto, créame. E entón uso unha frase en relación co que observo: “O Estado funciona!”. Aplícoa, por exemplo, a realidades como esta que enuncio de seguido en termos máis ou menos alxebraicos, lúdicos ou parabólicos (tómeo como homenaxe):

Sexa G un grupo de amigos/as en torno aos cinco anos de idade vinculados en orixe por unhas dadas relacións de viciñanza e amizade dos pais e nais respectivos nunha vila grande V ou pequena v do país P (valería igualmente unha cidade ou un núcleo rural dese país). Sexa x a lingua vehicular e de uso familiar do grupo G nese país P, no que existen dúas linguas oficiais, x e y. Sexa n un número de cursos académicos continuados nos que os nenos/as do grupo G asisten xuntos á escola (dá igual que sexa pública Pu ou privada Pr), de modo que n ≥ 3.

Pregunta 1, Sr. Blanco Valdés: existe a posibilidade de que ao cabo deses n anos, para n ≥ 3, os nenos do grupo G que tiñan por propia e común a lingua x pasen a ter por propia e común na práctica totalidade das súas esferas de comunicación a outra lingua oficial do país P, a lingua y?

Pregunta 2: Tería algo que ver nesa posíbel mudanza o sistema escolar do país P?

Pregunta 3: Pode ocorrer o paso “x a y” para P = Galiza?

Pregunta 4: De responder afirmativamente, para que valores concretos de x e de y (x = galego / x = castelán; y = galego / y = castelán? Para que valores de x e y, Sr. Blanco Valdés?

Por favor, vexa de ser intelectualmente honesto, e tamén cabal e xusto, na súa resposta se considera oportuno ofrecela. Séxao desde a lexítima posición política á que vostede se foi adscribindo nestes anos, pero fale, pericial e tecnicamente se quixer, atendendo como mínimo por igual ás diversas situacións e condicións culturais e lingüísticas do alumnado polo que amosa preocupación en columnas como a de hoxe.

Atentamente,

Arturo Casas
Semiólogo e profesor titular de Teoría literaria na USC

[Nas fotografías, sesión de traballo no hemiciclo do Consello de Europa, en Estrasburgo, e o columnista de La Voz de Galicia Roberto Blanco Valdés]

ps. Informe do Comité de Expertos do Consello de Europa sobre a aplicación en España da Carta Europea das linguas rexionais ou minoritarias. A propósito dos protocolos efectuados e pendentes até a aprobación do Informe por parte do Comité de Ministros, recomendo a lectura do preámbulo (15 12 2008).

A Fenosíada

1 de Decembro de 2008

Mal título. Debera escoller estoutro: “Unión Fenosa = Uranios”. Esa panda de cíclopes amparados nas malas prácticas polos poderes públicos. Esta panda que chuchou a riqueza da terra de todos, deitou disimulada podremia por riba das cabezas de moitos e incumpre con reiteración os contratos asinados con xente que non tivo, e malamente ten hoxe, outra opción que mercarlles a eles, uranios ineficaces e cínicos, a electricidade que consume.

Cruzados por algunhas liñas de condución eléctrica de alta tensión, nalgún caso entre as de maior capacidade do país, hai concellos galegos nos que á hora de quentar a vivenda os clientes de Unión Fenosa non reciben a voltaxe comprometida en contrato, de modo que é case inútil prender os aparatos eléctricos que máis tiran. Hai casas en pequenos núcleos urbanos ou en zonas rurais, casas que practicamente ven pasar por riba delas esas liñas de alta voltaxe, nas que a cociña eléctrica non permite ferver nin un cazo con auga a determinadas horas do día (nos cimos de consumo, si; e que?) ou en determinados momentos do inverno (digamos que cando a temperatura máxima non supera os 15 graos). Non dan forza os uranios. Tivérona en cambio para estragaren colleitas e frutais de trinta anos acó coa chuvia ácida que manda Meirama cando o suroeste atravesa Barcés, Mendo, Mandeo, Lambre, Eume…, as súas terras, os vales. A peste, di a xente. A peste é o nome.

Doce meses despois das cartas de reclamación que seguiron ás queixas verbais, hai casas en Oza dos Ríos e en moitos outros lugares desa franxa entre as centrais térmicas de Meirama e As Pontes, habitadas moitas por anciáns sen recursos, que nin resposta formal recibiron da empresa urania tras a queixa tramitada, tras os gastos orixinados polo incumprimento de contrato, tras a información cuberta por prensa, radio e televisión no xaneiro último. Ningunha resposta en todo un ano. Nin da empresa, nin do Valedor do pobo, nin do alcalde Peón de Oza dos Ríos, nin do delegado de Industria Barcia, nin do conselleiro Blanco, nin do vicepresidente Quintana, nin do presidente Touriño. De ningún deles. De ningún!! E outro inverno co mesmo. Outro inverno igual. Co frío nas casas. Outro inverno máis sen a tensión eléctrica contratada e pagada. Timados legalmente os vellos, mentres tipos como o de arriba á esquerda nin se decatan, ou decátanse e mandan ornear a algún voceiro propio ou a algún eco pardo da consellería de Industria (do concello hai que esquecerse) que o problema deriva da moita construción levada a termo sen os papeis en regra ou con luz de obra alegalmente consumida por familias que ocuparon as novas vivendas. E que? E que?
Presidente Touriño, decátese vostede e o seu goberno do que non se decata López Jiménez! Abra os ollos e as orellas e resolva o problema xa! Ábraos tamén vostede, Vicepresidente Quintana! Os vellos de Oza e de bastantes lugares máis poden quecer os pés bailando repichocas, si, pero prefiren quecelos coa electricidade que pagan e non teñen. Abran as orellas e deixen de poñer esa cara. Ábranas de vez, acaben co abuso e fagan cumprir os contratos e a lei. Ábranas e defendan á xente humilde que xa nin pereiras ten porque llas levou a peste urania.

[Na fotografía superior, Pedro López Jiménez, presidente de Unión Fenosa. Tómase do xornal ADN.es. Na outra fotografía, procedente de Interempresas, López Jiménez con Pérez Touriño diante da central térmica de Sabón]

Cañifobia

26 de Novembro de 2008


Si, co ñ. Quero dicir, co grafema ñ. Porque non se trata de medo aos cans nin de xogo hipogramático ningún por extirpación última de vocal traseira. Con ñ de Cañizares, administrador de fobias, cidadán incendiario, bispiño valetudinario no referido aos equilibrios mínimos que se deban esixir aos miolos que quecen baixo mitra, valedor da mentira. Non é bo xogar cos nomes, non é bo, pero aquí non xogo, aquí constato, como di agora nas súas memorias un certo parente meu ao que si que lle rodou un o apelido abaixo, o Gran Landa.

Haberá logo que esforzarse, porque non toda tregua é lexítima nin se interpreta por todos como prudencia. “Cada caso é un mundo”, seica dixo o xurista Olabarría, do moi confesional nacionalismo vasco. “Que decidan os centros”, di a ministra Cabrera. Están nun erro, nun erro político moi serio. E emiten ademais unha mensaxe cargada de medo, cargada de cinofobia (agora si) polo que ladre e morda o peor recuncho da nosa historia común.

Non creo que haxa debate en termos propiamente xurídicos e constitucionais. E é só aí onde se ten que dirimir calquera controversia relativa aos dereitos fundamentais. Porque tampouco son os centros os encargados de decidir sobre se é aceptábel e lexítimo estudar trigonometría ou sobre se é legal o acoso escolar. O artigo 16 da Constitución vixente ten tamén un apartado 2 que raramente se cita no pseudodebate sobre a presenza dos signos relixiosos nos centros e nos actos públicos nos que está representado o Estado. Di ese apartado que “Ninguén poderá ser obrigado a declarar sobre a súa ideoloxía, relixión ou crenzas”.

A doutrina Cabrera, que vén sendo a doutrina Zapatero e a doutrina Borbón (máis todo o que levamos acumulado por cinofobia desde 1975 a hoxe), conculca ese principio legal. O pai valisoletano que agora está na totalidade dos micrófonos de radios e televisións foi obrigado, na práctica, a declarar sobre ese campo que delimita e ampara o apartado 2 do artigo 16 da Constitución. Eu tamén agora mesmo. Igual que calquera cidadán (alumno, nai, profesor, directora…) que a partir deste momento solicite aos centros, ao abeiro da resolución xudicial de Valentín Sastre e encurralado pola doutrina Cabrera, a retirada de signos relixiosos ou sectarios de lugares tan preeminentes como a parte frontal das aulas de institutos e escolas, muro de carga que sostén a civilización e a racionalidade nas que eu aínda creo.

[A fotografía da estola tómase dunha web “for purity and tradition in catholicism”]

Cumpra a lei, alcalde Losada

20 de Novembro de 2008


Algúns incautos pensan que a historia está limitada a ser o que noutro tempo pasou, unha especie de fosa séptica ou depósito de espantos (Benjamin, Outeiriño) que nunca debe ollarse nin abrirse porque iso é só cousa de profesionais, alxibeiros, xurróferos, historiadores, arquiveiros, tanto ten. Abrir o depósito conlevaría moitas veces, seica, a exposición ao que os neoplatónicos alexandrinos chamaron “emanación”. E iso é un perigo: gases, res gesta e tal. Así pensa talvez Javier Losada Aspiazu. Así, talvez, boa parte da corporación que preside no Concello da Coruña.

Pero non. A historia, veña Nietzsche a contalo e con el o Unamuno vedraño e baril do outono salmantino de 1936, é tamén —pode que ante todo— a posta en discurso do pasado desde un presente do que ninguén pode fuxir. Nin sequera os historiadores. A historia é dicir o pasado desde hoxe, desde o momento actual no que decidimos falar, facer enunciación, contarnos.
Manter un día máis a homenaxe estatuaria ao xeneral Millán-Astray nunha praza e nun xardíns públicos da cidade non é equivalente á prudencia diante da fosa séptica da historia. É —créao, señor alcalde— enunciar en presente o fascismo, hora a hora. E aínda que non comparta a análise, vostede está obrigado a cumprir e facer cumprir a lei. Cúmpraa de vez.

[Fotografía dos xenerais Francisco Franco e José Millán-Astray, probabelmente cantando o himno da Lexión. Tomouna Bartolomé Ros en data e lugar que descoñezo]

Extremos

21 de Setembro de 2008

Regreso aos razoamentos de Estévez, tratados na anotación anterior.

Non é admisíbel en termos de racionalidade nin tampouco en termos de boa convivencia civil suxerir que os extremos dunha confrontación política, sexa a que sexa, se sitúen no cumprimento e no incumprimento das leis. O cumprimento da lei non debería verse nunca como un extremo senón como un eixe referencial da vida pública. Se existe unha Constitución os poderes públicos deben estar moi atentos a observala e facela cumprir. Se existe un Estatuto de Autonomía, o mesmo. Se existe unha Lei de Normalización Lingüística, pois evidentemente tamén. As leis non son só “os grandes documentos” aos que alude Estévez.

Un dos serios problemas políticos e culturais no noso país radica xustamente niso. Na redución das leis a literatura. Por certo, algúns xuíces e algúns fiscais deben de ter impreso un lema semellante a ese nalgún lugar oculto das vísceras.