soidadesArchive for the ‘’ Category

Wick-Ullapool

9 de Xullo de 2009

 

kipperinghouse-fullcrop_0_030_050_980_87

Lembro ben aquel día estraño. O almorzo en Wick na vivenda-hospedaxe do home das catro fillas e a roupa toda no chan daquela alcoba na que entrevín espida mentres baixaba as escaleiras á menor, quizais a menos tola das catro, a rolos sobre blusas, saias, camisóns, o homiño aquel que durante case unha hora temín que se lanzase ao baleiro nos cantís do vello castelo e que precisaba contarme a súa vida toda na tardiña que soñou compartir co estranxeiro, naquel xuño do sol que marchaba coa medianoite. Despois 300 km pola A836, a A838 ,a A894… até alcanzar un Ullapool gris e lento, tras parar en John O’Groats, fronte á illa de Stroma, demorarse nos parques de Thurso, pasar Dounreay e as súas centrais nucleares, atravesar Scourie fronte á illa de Handa. A condución por estradas sen dereita nin esquerda, nas que atopar outro automóbil, outras persoas, era improbábel. Lembro as breves encostas, extraordinariamente estreitas, como en case toda a viaxe, arredor de Loch Eriboll; lémbroas agora máis que ás mozas que berraban ao pai en Wick, á vista o tristísimo porto de Wick, noutro tempo ateigado de barcos de pesca e no comezo do século coa maior parte dos homes evadidos do tedio e da pobreza nas plataformas petrolíferas do mar do Norte. Ullapool, a cea solitaria no mantel branco e a pequena biblioteca para escribir algo na mañá seguinte. Ullapool, onde o ferry a Stornoway, Na h-Eileanan Siar, Hébridas occidentais. Digo o nome, Ullapool. Síntome alí.

loch-eriboll

 

[Abaixo, Loch Eriboll, no noroeste de Escocia. A foto tómase de Flickr. O autor é Ziggi Blue. Na fotografía superior, operarias na preparación do arenque afumado, en Wick. A foto tómase da páxina web indicada no corpo da anotación]

Batutas

19 de Xuño de 2009

 

man

Pouca xente coñece a innobre procedencia etimolóxica do termo batuta. Agora non vén ao caso demorar niso. O que en realidade querería contar é igualmente descoñecido, algo que até hai moi pouco tempo reservaba un para a familia máis directa. Ou nin iso, mentres non se soubo. Debo confesalo. Gústanme as batutas. Atesouro unha colección máis que notábel. De procedencias diversas, adoro as balcánicas, e en madeiras tamén múltiples. O tacto dunha batuta ben compensada co tamaño do brazo e ben asentada contra o carpiano é algo inigualábel. Aprecio en particular que a base sexa de madeiras nobres, con algo de peso, como mínimo o que corresponde ao xacarandá brasileiro, que casa ben no cromático e no post-olfativo co arce finlandés. Para dirixir prefiro un tamaño que sei pouco ortodoxo. Estimo que a batuta non supere en tres cms como máximo a distancia que vai do cóbado ao engarce do cubital anterior no óso pisiforme. Hai dous anos que dispoño tamén dunha tarima que me fixo un carpinteiro de Cesuras. En alistonado de castiñeiro, sen quitamedo diante, porque na casa non hai perigo ningún de caída. Téñoa no gabinete de verán, nunha zona fresca. Non hai pracer superior a este de calzar os cascos sen fíos Sennhaiser e dirixir unha ou dúas horas seguidas. En particular, isto tampouco estimaba orealo en exceso, a música militar (a francesa sobre todo, “Si tu crois en ton destin / Si tu crois aux lendemains...” , viril e sobria, tamén a turca) e a zarzuela. Ah, a zarzuela! Quen non dirixa na casa non sabe do que estamos a falar. Esa é a clase de música na que intúes sempre o momento exacto no que se esgota un crescendo ou abrocha un súbito sforzato. Ou resoan os timbais alí na parte do móbel-bar, xusto diante das cortinas. Nunca falla. A batuta móvese autónoma  na escuridade azul do gabinete, de verán. O corpo descansa enteiro en nubes lentas. Esa previsibilidade emocional ofrece un rendemento emulxente para o espírito melancólico, náufrago do mal de vivre ou ahíto de trienios. Esa paz… Ou esa guerra, señor…, ese staccato que disloca o radio contra a paleta humeral e fai que ruba do profundo o cardias até rebotar na glote como un pinball, ou o mesmo con outras partes mentres imaxina un a carga da infantería ou os movementos de intendencia en retagarda. Si, iso comprace o ánimo. Como tamén o fai a voluta dramática da zarzuela hispana. Onde estea unha obra do Maestro Serrano, con toda a orquestra disposta na salita ou mesmo na cociña mentres ferve a auga para escalfar os ovos da cea, ignórense benzodiacepinas e ansiedades. Los claveles, sen ir máis lonxe.

 

Grafar a nada

3 de Xuño de 2009

tormento

 

Hai quen non o entende. O tormento da escritura, que non hai motivo para pensar que sexa menor cando se trata de grafar o pensamento, a análise, e non obrigadamente iso que alguén denominou hai tempo belezaarte verbal, poesía. […] O corpo a corpo retórico, observabas… Ti, xaora, un pronome bastante persoal. Pero quen anda nisto sabe que esa é só unha parte do asunto. Unha parte que pervive o instante estrito que dura a grafía e o tacto recorda. Concordarei cos vellos cirenaicos que denunciaron a trivialidade da indagación, o suplicio de acudir á escrita, como indicio de malversación de algo —a vida— ou como simple rasto da antiga vaidade humana. Concordo con quen considera que todo remate neste instante (era preciso mencionalo). Falo apenas do oficio de escribir. Neste tempo.

 

Lectura da Patagonia

5 de Maio de 2009


O xoves 7 volta a Compostela Cristian Aliaga, poeta, editor e profesor arxentino natural de Darregueira (Buenos Aires). Dará unha conferencia na Faculdade de Filoloxía sobre a Patagonia imaxinada e creada polos textos e os testemuños cruzados de viaxeiros europeos, cronistas urbanos, renegados e fuxidos da civilización e habitantes orixinais dese lugar vastísimo que só o nome unifica ao pronuncialo.

Aliaga ten un interese certo pola poesía galega actual, pola promoción dela no seu país. E niso traballamos. Pero alén dese compromiso, é un poeta adicto á exactitude da mirada, á descrición non sei se tan fría do telúrico e fugaz. Por iso escribe a viaxe que brevemente paraliza un rosto e ilumina soidades ou cartografías. A da Patagonia. Ou a das Américas todas.

Transcribo un poema do seu libro Música desconocida para viajes (2002), unha sucesión de textos moi breves que percorre en prosas efémeras de gran plasticidade sentimental espazos de Chubut e Río Negro, de Matanzas e Oruro, de Antofagasta e Waco, entre Tierra del Fuego e Texas, por tanto. Paréceme unha das máis memorábeis coleccións de topografías poéticas que coñezo. Nela xulgo culminada a aspiración que nun texto autopoético de 2007 Aliaga concretaba como unha mirada que presente o coitelo azul de Celan e non a súa dor. Palabras dunha intanxíbel paixón glacial, nas estremas de quen lembra algún acabamento e ten ante si unha natureza entre fílmica e encriptada.

O poema titúlase “La magnífica soledad” e está referido a Cabo Blanco, ao norte de Puerto Deseado, na provincia de Santa Cruz:

Un balcón asoma al frío del Atlántico, donde la soledad es magnífica y desesperante. La luz amarilla del faro ilumina cada diez o doce segundos la costa, para orientar a los buques que nunca han de llegar. El canto rodado, vacío de pisadas durante siglos, dibuja un semicírculo perfecto como contorno del agua que viene a pulir los restos de una vida. Sometidos por el estruendo, dos hombres que cargan armas inútiles toman nota de los barcos que imaginan en el horizonte. Ocho sepulcros blanquean al pie del promontorio ocre. Un corral de metal negro rodea a una de las fosas cubiertas de piedras, distinción para otro muerto desconocido en un territorio donde apenas son célebres los asesinos. Ningún nombre designa a estos huesos, ningún desafío al olvido que hubiera llegado de cualquier manera, por acumulación o por impacto.

[Cristian Aliaga. Fotografía de Valentina Rebasa]

Danubio e asno motivado

12 de Xaneiro de 2009


Claudio Magris chega a Ratisbona, ou Regensburg, e fala do Palmsonntag ou domingo de ramos, celebración moi popular na cidade alemá cando menos no momento no que el publica o seu Danubio, creo que en 1986. Eu estiven alí un ano despois con Wolfgang, o amigo das tarxetas ao que se menciona na anotación anterior a esta, pero noutra altura do ano.

Magris dedica un dos capítulos sobre Ratisbona a falar dos asnos, do maltrato e da humillación non sei se dicir históricos padecidos pola especie. De como nalgunhas celebracións populares do domingo de ramos, e da lembranza do trunfo que supuxo entrar así en Xerusalén, a xente pasa a abusar das condicións da aglomeración e do exceso impune para golpear de xeito máis ou menos brutal ao pobre asno, non me queda claro se tamén na tradición bávara, pero lembro que si na Ilíada, por caso (“o asno preguiceiro”, dise). Na imaxe que ilustra este post é ben curiosa á representación do solípede, asimilado case a cabalo, máis que na morfoloxía xeral na estrutura e proporción de cabeza, corpo e patas.
Lembro que nos anos 70 viaxar no tren de vía estreita entre Ferrol e Xixón significaba basicamente, baixando de Moeche á costa, contemplar un Ortegal e unha Mariña calmos nos que o tótem era o asno solitario e gris e o tabú era a nuclear de Xove (ou sería á inversa?). Magris láiase da sorte cultural do asno en Oriente e Occidente. Lembra o acompañamento heroico que a grei asnal fai de Xesús de Nazareth entre o berce e case a sepultura. Tamén as comparacións entre a resistencia de Aiax contada por Homero e o aguante ilimitado do asno para aturar carga, paos, tortura. Labor, que diría Arendt.
A finalización do capítulo de Magris é, con todo, unha exaltación do curioso priapismo asnal, converxente no seu canto case elexíaco coas máis bulideiras procesións fálicas dos gregos. No asno, por moita erección que sobreveña, manda sempre a gravidade existencial, a melancolía anxélica, unha invencíbel contención na solitude contemplativa que caracteriza o seu xesto e condiciona calquera escenario ao seu redor. Por virmos outravolta aos referentes desta casa, Magris cita Apuleio e tamén Canetti, quen n’As voces de Marrakech falaba da súbita erección dun asno vareado polo amo. Esa vitalidade inexplicábel e pouco verosímil do asno resignado, apadumado, que semella vengar coa aparición quintacolumnista aos dominados todos do mundo, di o mestre triestino (sen tanta hipotipose como a que aquí se fornece). Unha poética outra da resistencia, pois. Non seremos nós quen cuestionemos esa lectura da negritude a caer que sempre pasma, aínda que o desentumecemento ben puidera ser cousa da memoria do tempo ido, acaso menos melancólico e máis marcado pola acción, por regresarmos agora de novo á teoría política de Hannah Arendt.

[Representación da entrada de Xesús en Xerusalén montado nun asno]