tempoArchive for the ‘’ Category

Onte

15 de Setembro de 2009

 

calendar

Este blogue leva activo un ano e un día. E que?, dirán vostedes. Non, nada. É só que nunca imaxinei que durase tanto. Aínda hoxe non se me alcanza por que razón dura, por que motivos está a durar así. Este local abriu por dous motivos, un imprevisto e outro relativamente previsíbel: o pleito polos marcos con Steiner foi o primeiro (vinme metido nel de socate) e un compromiso académico para impartir un seminario sobre blogues foi o segundo. Daquela pensei en relación co segundo motivo, rememorando Dámaso: “fáltame a outra ladeira”. E pumba! Coñezo unha razón terceira hoxe para seguir tocando o organillo: catarse, literatura. Hai un efecto catártico para quen suscribe vindo aquí como un fuxido, mesmo en horario laboral, como agora, para anotar algo. Uns toman café. Eu escribo algo, o que sexa: escribo, fago escritura, literatura?, si. Na temporalidade hacker na que todos andamos, tanteando, aprendendo, porque isto veu para quedarse, a mistura indiscerníbel de horario laboral e horario de suposto repouso, no día, na noite, que máis ten. Logo existen todos os eus outros do equipo, o Círculo Semiótico expandido, Dora Muriel e as demais colegas. Toda a tropa que constitúe o Ente Lándoas e que se describe acolá abaixo á dereita. E por suposto os siareiros/as, quen le, anota, reflexiona ou me manda a fritir puñetas tras ler o que aquí se di. É interesante todo iso, estimulante. Todo agás eses momentos en que o trato cortés deriva a melifluo. Lévoo mal. O de señor das lándoas e tal. Pero en fin, vai no cargo. O caso é que estiven considerando aí atrás pechar o chiringuito aproveitando a coartada do ano cumprido. Fin de ciclo, nada que engadir, caso resolto… Un bo modo, tamén, de regresar á lectura de blogues. Porque escribir e ler son vasos comunicantes incluso para o tempo dispoñibel. Querería ler máis, escribir menos. Pode que alguén botase en falta as homilías e filípicas do sitio (non contesten a isto, non é un reclamo) se pecha. Outros dirían: por fin calou. E outros, como aqueles aos que se depara un trato especial nesta casa, considerarían: unha mosca cojonera menos. Eses tamén len blogs. Nótaselles na cara. Quizais non lean directamente, polo menos nun principio, pero logo si, porque isto engancha (un saúdo tamén para vós) e porque a mellor prosa e a mellor análise do que está a ocorrer anda nos blogues antes que nos medios tradicionais. De aí os tránsitos, de aí a copia. En fin: entre a catarse que alivia a tensión craneal e o gusto perverso polo paso da nube. A partida está aberta.

O poema é a política futura

29 de Xuño de 2009

 

oswiecim

20 de abril

As palabras da Literatura só se acomodan co alarido da dor, co alarido do pracer.

A consistencia dun poema non pode ser medida máis que por esa concordancia coa materia.

Articular o alarido, introducilo dentro das palabras, esa explosión. Non poder, aproximarse, facelo.

O poema é a política futura.

A política futura é o real.

O real son os habitantes do poema.

Os habitantes da Literatura son anónimos, un pobo futuro.

 (Chus Pato, “Mentres escribo”, Secesión, 2009)

 

No cadro de Van Gogh nin sequera podemos dicir onde están estes zapatos. Arredor deste par de zapatos de labrego non hai nada que marque pertenza ou correspondencia, hai só un espazo indeterminado. Nin sequera hai adheridos a eles terróns da leira ou do camiño, algo que cando menos puider constituír para nós un indicio do seu uso. Un par de zapatos de labrego e máis nada. E, porén…

Na escura boca do luído interior bocexa a fadiga dos pasos laboriosos. Na ruda gravidez do zapato está representada a tenacidade da lenta marcha a cruzar longos e monótonos sucos da terra labrada, sobre a que zoa un rouco vento. No coiro está todo o que ten de húmido e graxo o chan. Baixo as solas escorrega a soidade do camiño que perdura na tardiña a caer. No zapato vibra a tácita chamada da terra, a súa repousada ofrenda do trigo que madura e o seu enigmático rexeitamento no ermo campo do vougo invernal.

 (Martin Heidegger, Der Ursprung des Kunstwerkes, 1952) 

 

[Zapatos en Auschwitz. Fotografía de Paweł Strykowski]

ps. Ana Romaní fala con Chus Pato sobre o libro Secesión no Diario Cultural da Radio Galega (07 07 2009).

Grafar a nada

3 de Xuño de 2009

tormento

 

Hai quen non o entende. O tormento da escritura, que non hai motivo para pensar que sexa menor cando se trata de grafar o pensamento, a análise, e non obrigadamente iso que alguén denominou hai tempo belezaarte verbal, poesía. […] O corpo a corpo retórico, observabas… Ti, xaora, un pronome bastante persoal. Pero quen anda nisto sabe que esa é só unha parte do asunto. Unha parte que pervive o instante estrito que dura a grafía e o tacto recorda. Concordarei cos vellos cirenaicos que denunciaron a trivialidade da indagación, o suplicio de acudir á escrita, como indicio de malversación de algo —a vida— ou como simple rasto da antiga vaidade humana. Concordo con quen considera que todo remate neste instante (era preciso mencionalo). Falo apenas do oficio de escribir. Neste tempo.

 

As (c)idades do (c)ego

23 de Maio de 2009

ac-por-map-1973eu-lalia

 

“Avec le temps”, o poema de Léo Ferré, que vai na banda sonora desta semana, aí na columna da dereita, cantada por el mesmo, por Jane Birkin e por Abbey Lincoln. Tres versións moi diferentes, ou pode que non tanto, porque nelas, como en toda performance, o que nos informa, conforma, deforma, transforma… é un torbón de signos, algúns deles, moitos, alleos por completo a calquera propósito de quen supostamente di, de quen se dirixe en aparencia a nós, a ti, Abbey Lincoln por caso. Penso desde logo nas fotografías que alguén subiu a YouTube xunto coa música.

Ai, ai, ai…! A banda sonora da semana, a BS!, que neste lapso entre Lándoa e Lándoas, algo longo de lesbos por razóns técnicas e biográficas, o artífice foi descubrindo que en realidade era o único que a parroquia botaba a faltar. Non era a letra, ca. A música era!, algo do que confeso ignoralo todo. Só polo corpo e non pola ánima o queren a un. Así foi (animula vagula blandula / hospes comesque corporis…) e así será.

Non lembro agora mesmo se no blog anterior a este era eu algo máis novo. Coido que daquela adoitaba esquivarme como asunto, como obxecto, como subject. Ou polo menos facía como de quen, expresión esta moi da miña infancia por certo. Entón que? Quizais pola fundación da rede de fans que con clamor se anuncia (faime enorme graza o uso desta palabra —clamor— en determinada prensa, poñamos La Razón, poñamos El Correo Gallego cando se postula máis local que adoito) en Facebook tras un post recente ponderado amicalmente por Nubosidade (conceptualizadora exacta da pijocracia que quece motores sobre a moqueta de San Caetano)…, quizais porque o blog novo comece con perigo a literaturizarse (i.e., a narcisificarse?)…, quizais porque somos moitos os que convivimos nun nome e o nome xa nos vai ficando estreito… Quizais era máis novo e le temps s’en va. E pode que por iso poña hoxe estes recordos gráficos de 1973, de 199o, de 2002. Un retrato que me fixo Migueliño (Miguelanxo Prado; digo isto e xa me piden as neuronas contar algo daqueles anos); unha das primeiras fotos que me fixo Marga no piso da Rúa Nova, sobre os tellados do mundo (digo isto e xa me falta tempo para poñer unha foto memorábel dela fumando —miña dela—que nunca vou poñer); un autorretrato en espello, de tantos que van, e no que pode apreciarse que nas súas orixes programáticas o Círculo Semiótico de Vite foi en realidade apenas Lingüístico e cun punto de allo-simulador metafórico dos globechos que a banda deseñada emprega para significar pensamento non articulado en linguaxe audíbel, hoxe corrixido (o allo, o pensamento) porque os tempos son ben máis glamourosos nese bairro de Compostela chamado Vite. Esta fotografía, tomada nun baño embutobutoxa na casa actual, arriba do que era a Cal das Barras, foi no seu día un envío para Helena González despois de conversas que tivemos naquela altura pola Concha e o Kursaal, en Donostia, nas que ela me afeaba o corsé teocom que entón usaba eu por baixo da camisa (o século nacendo). 

Xa que logo, amiguitos e amiguitas, como exercicio de reflexión para a finde propoño isto: Comenta nun máximo de 300 palabras se o que di o cabrón de Ferré sobre canas, esquezos, cabalos, rostos, distancias, alteridades, esgotos, amores, hipotecas, morte… è vero ou se simplemente è ben trovato. Recoméndase non deixarse levar polos movementos faciais —ollos, arcos ciliares e zona labial sobre todo— de Ferré, un ichó para sensíbeis, como en xeral o é sempre a lingua francesa.

[Lándoas, as tres idades, ou tal]

Deseiva do tempo

19 de Marzo de 2009


Adiei a lectura de Arcaico o tempo que respira, o último libro de poemas de Paulino Vázquez (Galaxia, 2008), por pensar na primavera. Éncheme agora os bronquios de invernía, bosques, poalla, ruína, faias, desolación. Faime lembrar a chaira interminábel de biduídos brancos na néboa que vai do lago Peipus ao Báltico, naquel século XX fenecente. A contracapa menciona, noutros termos, o que estes poemas son. A lamentación do arqueólogo moral que anota e religa o testemuño dos socalcos lidos, a escasa consistencia dos restos a se desfacer nas mans, a concesión cultural á barbarie; tamén a conciencia do corpo que apalpa a morte. Paulino Vázquez, o eu que constitúe discurso e modula métricas libres de quen oe a música das fontes, fónicas e semánticas a vontade as métricas, fabrica espirais no regreso que non cesa dese léxico da devastación, da capitulación, da relectura de Pound, tamén conservadora e relixiosa no sentido non mercantil e non xerarquizante deses termos malqueridos pola modernidade que outros conxugaron por nós. A alienación e o acabamento. Eses son os asuntos deste tratado moral no que conviven a temporalidade e o tropo medievais, a espacialidade e a arquitectura barrocas e os imaxinarios románticos e modernistas (ingleses sempre neste poeta maior entre os do seu tempo, neste poeta de obra breve). Lamentación, profecía tamén. Antes que elexía, despedida. E, sempre, a denuncia da usura, a denuncia ecolóxica e cultural da usura. Escóitese:

Arcaico o tempo que respira en arañeiras
esculpe cinza a morte, o tempo as estacións
o ocre nos muros nos que cesa a chuvia gris
como teselas dun mosaico repasadas por escamas
ásperas de arxila, onde repousa oculto
o desgaste das palabras escritas na poeira
inmemorial da morte —cinza que sobre a cinza
se derrama como as dalias sobre as escalinatas
dos pazos baleiros —arcaico xace o tempo que respira
detido como os ocres dos estanques
tallando un lique negro, nos cansados
frisos de pedra nos que se apousenta
a morte cicelada nas vellas metopas
(como xeada estiñada en arañeiras)
nas cardinas de orvallo, nos limiares
do tempo que respira larvado, inmemorial
levando a morte a cada cousa, inerte
aos acantos, ás esculpidas hedras vexetais
aos fúnebres barrocos que se consumen
na xeada, ás ramaxes funestas que coroan
acios de morte acaso —acenante o tempo
destrutor, como un destello de xade na penumbra
velado por máscaras que agoiran o presente
esvaíndose, esculpindo cinza a morte
antes de que o tempo descanse nos seus umbrais.

Hai once anos, cando recensionei para A Trabe de Ouro o libro de poemas anterior a este de Paulino Vázquez, A experiencia inglesa (edición de autor, 1998), escribín palabras que agora debería matizar nalgún sentido. Escribín que a obra poética do autor se deixaba explicar sobre a base dun sistema de coordenadas transdución anamorfose. Está previsto que leamos as escenas da dubidosa realidade ou da verídica ficción desde unha identificación postural e discursiva co que a tradición trasladou a nós sobre tal ou cal personaxe/mundo [así seguía a nota crítica n’A Trabe]. O xogo non exclúe nunca ao propio autor empírico, por suposto. El, e a súa voz, son así mesmo material anamórfico e transdutivo, pero sempre mediado e fictivizado. Mediado entre outras cousas polo que o brevísimo John Keats chamaba negative capability, interesante en canto concepto para T.S. Eliot e os seus criterios distanciadores sobre a disociación da sensibilidade. Isto supón unha cesión de espazo ao matérico das cousas, aos derrelictos cultu(r)ais que o poema incorpora, aos discursos outros, sen que nada disto se someta en fin á personalidade do poeta. O poeta está nos seus poemas, si, mais a través dunha emoción reflexiva, a través das lembranzas apócrifas que o seu imaxinario acumula como pedras romeiras dun milladoiro non tan aleatorio. Deste xeito os poemas non resultan colonizados, non nos danan coa exposición dos marcos dunha propiedade experiencial à la mode. Paulino Vázquez —eliotiano convicto e confeso— é doutra clase de poetas, a dos elusivos, a dos non-efusivos [textual na Trabe todo o anterior, que, insisto, agora matizaría].

[Capa do libro, que reproduce o cadro de Gustav Klimt Bosque de faias]