xeometríaArchive for the ‘’ Category

Bruxa curva

3 de Setembro de 2009

 

maria_gaetana_agnesi1Se onte foi sobre epílogos, hoxe sobre prólogos. Borges dixo na ocasión memorábel de publicar o seu Prólogos con un prólogo de prólogos (1974) que cando os astros son propicios o limiar non é unha forma subalterna do brinde senón unha especie lateral da crítica. Agora que se lembra que Celso Emilio morreu hai trinta anos recordaremos un prólogo seu case inverosímil a un libro de poemas escrito, creo, por un guardia civil. O amigo Anxo Tarrío tenme falado del pero a verdade é que nunca o lin. Non sei se o título era Mis pobres versos. Algo así. Tampouco sei se Celso Emilio corroboraba no limiar a precisión e exactitude de tal título. Si vexo no de Borges ao Sartor Resartus de Carlyle (1945 na edición bonaerense) que todas as calellas conducen ao centro do labirinto onde el quere chegar. Á certeza de Carlyle: a historia é unha escritura sagrada e o universo é unha farsa, o cal dá pé á invención dun libro, “de area” di Borges, escrito por un tal Fillo-de-Deus-Bosta-do-Demo, ou Diogenes Teufeldsdröckh, que é xustamente o obxecto de comentario no Sartor Resartus (“O xastre rexastrado”, dígase). Reformúlaas o prologuista, as conviccións do visionario escocés, indicando que o Sartor é o libro máis traballado pola desolación que el coñeceu. Pero non lera A fronteira infinda, recén publicado en Castrelos cando saíu a compilación de título especulativo Prólogos… “A caza de bruxas”, por exemplo. Déitome xa mentres escribo e penso en Maria Agnesi, unha das poucas matemáticas recoñecidas con sitio de seu (ás veces do pai) polos historiadores da ciencia, traducida axiña ao inglés por un británico profesor en Cambridge que confundiu as palabras e deixou para sempre en todas as linguas fóra do italiano orixinal un erro singular, tamén sospeitoso na explicación (eu non acredito), pola proximidade entre os substantivos versiera e avversiera. Coa curva/bruxa de Agnesi pode xogarse aquí. Cun Carlyle menor, moi menor, xóguese nun post como o anterior a este. Xa se sabe: os grandes heroes, coma el, perfilados contra o pano escuro da historia. Perigosísimo en termos sociais, demagóxico e cínico, e tamén mal traducido a si mesmo, como todo en Thomas Carlyle, o inspirador da serpe.

[A matemática Maria Gaetana Agnesi (1718-1799), nun retrato de Bianca Milesi Mojon (1836)]

Escoitar e mirar

20 de Agosto de 2009

 

assessment_workshop

Cando, a finais da primavera pasada, asistín a un dos penúltimos actos literarios nunha algo abafante tardiña compostelá, fun testemuña dun episodio que acaso non sexa tan singular como a min me pareceu aquel día. Na mesa do acto situábanse catro persoas. Dúas delas falaron bastante e o acto demoraba o remate, previsto aproximadamente segundo os cánones para as 21 h. Na sala estabamos unhas vinte persoas, eu na parte central da sala, algo á dereita. Na fila anterior á miña un individuo non moi ben encarado duns cincuenta anos facía acenos que deixaban ver que se sentía incómodo coa duración das peroratas. Ao primeiro con discreción, posteriormente con certo afán de protagonismo. Pero o que desexo relatar aquí é o que ocorreu entre medias. Digamos que eu estaba situado detrás deste señor, nun ángulo duns 255 graos (o equivalente ás 00:43 h. que agora mesmo está a marcar o meu reloxio). Diante do individuo aquel, dúas filas por diante para ser máis exacto (por tanto, tres por diante da miña posición na sala, e desculpen que isto vaia camiño de La Jalousie, pero o detalle é preciso), exactamente na súa vertical,  considerada esta como paralela á parede da dereita, estaba unha muller nova de longa cabeleira negra e fermosa figura. Tardei case media hora en ver o seu rosto desque reparei na súa presenza. De feito só o cheguei a ver con detalle cando abandonou a sala, dez minutos despois de facelo, ás 21:36 h., o individuo que sentaba entre ela e eu. Algo chegaba a percibir da forma da súa orella esquerda, certo é, algo do óvalo facial, pero nada máis ca iso, descontado o movemento delicado dun abano sostido coa man esquerda. En cambio, por estar relativamente libre de público a zona na que todos tres sentaramos, e por ficarmos situados en termos relativos ela e eu no ángulo citado de 255 graos pero máis ou menos ao triplo de distancia existente entre o individuo malhumorado e eu —tamén por facilitalo a clase de cadeiras da sala, que eran como as dos vellos cafés—, o certo é que a liña de visión de talle, van, coxas e nocellos era inmellorábel. Vestía unha blusa branca e unha saia de flores negras. A medida que o acto literario se facía algo pesado reparei en algo insólito. O individuo do bigotiño louro levaba uns minutos gravando co móbil a intervención do terceiro orador (imaxinei que podía ser amigo seu, incluso que podía ser seu pai). De entrada, non prestei maior atención ao que facía por estar eu concentrado nesa altura no cálculo do ritmo co que a moza cambiaba a posiciónpes dos pés, acaso no punto exacto no que o tedio impide deixalos quietos. Entre vintecinco e corenta e tres segundos, calculei. As sandalias eran negras e as unllas estaban pintadas en cor escura tamén, polo menos as do pé esquerdo. No nocello do mesmo lado, caendo ao peito do pé, crin apreciar unha pequena tatuaxe, un motivo ornitolóxico creo, acaso unha rara galinácea de cor turquesa. Nese momento ela moveu a melena cun aceno algo brusco, como se fose xirar o corpo para procurar coa mirada algo situado detrás dela. Acaso eu mesmo, considerei durante nanosegundos. Pero o que quería sinalar, o relevante desta historia, é que xusto en paralelo con ese xesto non completado de ollar ela para a parte posterior da sala o individuo xirou tamén con precipitación o corpo, un corpo, non o dixen antes, vulgar, tanto ou máis que o meu, aínda que conservaba todo o pelo o tipo. En fin, pasou ese instante algo vertixinoso e eu fiquei sorprendido por aquel contrapunto. Faltaban aínda uns dez minutos para que o do bigotiño loiro se levantase e abandonase a sala (cando o fixo, cando se levantou, pensei por un momento que ía dar voces contra alguén da mesa). O caso é que o cabrón do tipo, constateino sen resquicio ningún de dúbida inmediatamente, o que estaba a gravar en realidade era á rapaza, o depravado. Zoom diante zoom atrás percorreu a súa anatomía posterior enteira deténdose onde mellor lle parecía e chegando incluso (podería xuralo) a forzar unha toma a carón despois de simular unha caída das chaves. Eu, a un metro escaso e malia que deixara os lentes na casa, puiden seguir todo o proceso na pantalliña do móbil. De arriba abaixo o langrán, cunha delectación miserábel, particularmente na curva do van e no ombreiro dereito, algo máis descuberto, non tanto na canle que baixo a blusa debuxaban as lumbares, e aí discrepamos. Cando aquel obseso se sentiu satisfeito pechou a rodaxe e se levantou como un lóstrego. O cuarto orador acababa de indicar algo ao parecer relevante e polémico, non prestei atención; os murmurios na sala marcaron certa tensión dialéctica e xusto entón o tipo do bigote, baixote e loiro el, largou con aquel tesouro pixelado deus sabe con que finalidade inconfesábel. Aos dez minutos ergueu tamén a moreniña. Resultou ser de faciana pouco agraciada e de andar torpe, de modo que a descompensación entre isto que sinalo e as proporcións corporais resultaba chamativa á vista, inxusta. Pensei entón no depravado e decidín saír eu tamén antes de acabar o acto. Seguina durante dez ou quince minutos para asegurarme de que non había ren que temer e logo fumei un charuto á saúde da autonomía do campo e dos intelectuais facundos.