X.L. Méndez FerrínArchive for the ‘’ Category

Desconcerto

4 de Abril de 2009

En 2001 Antón Lopo propúxome facer un número da Revista das Letras, con poemas novos e unha entrevista que logo se titulou “Lopo & Casas en (des)concerto”. Publicouse o 19 de xullo. Recollo a última pregunta súa e a resposta que daquela dei:
LOPO.— Nestes poemas que publicamos en rDl, vostede insiste nos roteiros dunha poesía de esculca formal e contidos desvergonzados. Nun momento en que os poetas galegos parecen instalados nas convencións, vostede inclínase cara á imaxinación e o xogo. Non cre que se pode considerar pouco seria a súa proposta? Ou, pola contra, opina que o motor lúdico é a única aposta seria da poesía?

CASAS.— Desque pechei Momentum. Circungrafía, o meu terceiro libro, cousa que aconteceu contra 1994 —malia o libro saír no 97 (todos os meus libros de poemas saíron tres ou cinco anos despois de escritos)— non volvera a escribir poesía. Por tanto, pasaron sete anos sen facer practicamente nada nese campo, todo o máis algún texto pequeno para revistas, dous ou tres como moito, obra aforística, microrrelatos para autoconsumo. Tampouco estou seguro de que faga ben publicando agora “Dereito Natural”. Neste tempo pasaron cousas, pasáronme cousas como lector e tamén na miña relación coa literatura e coa vida. Cando saíu Momentum escribín unhas palabras preliminares nas que facía explícita e pública a conciencia de pechar un ciclo e unha concepción da escrita. Estaba moi seguro diso.

En Galiza hai agora mesmo unha ducia de poetas cun nivel extraordinario. Iso, estatisticamente, non é normal. Por temperamento e por outros motivos éme difícil converxer decididamente con outras poéticas activas do momento, pero o certo é que nestes anos ler e estudar determinados autores e autoras galegos —e non nego que Pepe Cáccamo e Chus Pato son para min referentes principalísimos, como tamén o son Avilés de Taramancos, Méndez Ferrín e varios outros escritores, tamén poetas doutras tradicións—, levoume a tomar nota de que hai espazo para unha literatura poética que, facendo da elaboración discursiva e do traballo coa palabra case un emblema, interveña no eido social e político con algunha eficacia.

Nese sentido, estes textos de “Dereito Natural” non van alén da vontade de experimentar un discurso civil que aspira a abrir o diámetro xa amplo desa clase de rexistro. Vostede destaca a dimensión lúdica, outros apreciarán neles a parodia de certas convencións ou de certas poéticas, outros a denuncia das manifestacións diversas e inesgotábeis do abuso e da impunidade…

Non lle sei se isto é menos serio que o que antes escribía (tendo a crer que non, máis ben todo o contrario). Se é menos metafísico, menos esencialista, menos hermético…, etiquetas estas que se atribuíron á miña poesía en diversos momentos. Pero o que noto é que “Dereito Natural” pode ser un indicio do que me interesaría saber facer no futuro (se eu tiver futuro como escritor, cousa que está por ver). Con independencia ademais do marco xenérico que escolla, porque non nego que me interesaría recuperar unha relación máis normal coa novela ou aínda co teatro. Mesmo como lector.

Doutra parte, eu son un señor que entre as súas perversións confesábeis conta a escrita de dicionarios, de bibliografías e doutras empanadas semellantes. Agora mesmo, cando saio do traballo, o corpo pídeme outra relación coas palabras, outra mirada. Con moita frecuencia, humorística e crítica, nas primeiras versións case sempre algo máis duras e acedas que nas que finalmente dou ao prelo, se as dou.

Os cinco poemas que agora publico quizais naceron cun propósito máis definido de instalarse no gume dunha provocación menor e nunha apertura interpretativa que acaso sexa temeraria, porque non faltará quen os lea xusto ao revés de como eu os comprendo. Tanto me ten. A literatura é con frecuencia un exercicio de compensación. Lendo e escribindo compensamos algunhas carencias que nos amolan. Neste tempo menesteroso e tartufón, con iso abonda.

[Antón Lopo sorrí en 2006 (Dentro). Abaixo e fóra, As tres idades do sorriso (2003), de Amalia Iglesias Serna]

Blogs, resistencia e entrismo

18 de Marzo de 2009

—Cumpre, pois, as ordes da Resistencia e cumpre tamén as miñas: infíltrate no Blok-K e olla alí o que podes facer.

(X.L. Méndez Ferrín, Bretaña, Esmeraldina, 1987)

[A terra de Brec’helean ou Brocelianda, Bretaña]

FAQ 1

31 de Xaneiro de 2009

Coñece vostede alguén que non sexa independentista?

Coñece vostede alguén que postule en termos políticos a dependencia nacional?

Coñece vostede alguén que non sexa nacionalista? Cal é a súa nacionalidade (a del/dela, a do non nacionalista)?

Que significa hoxe ter e manter con(s)ciencia de nación?

Substitúe a declaración pública á política?

Que é (para vostede) (hoxe) a política?

Cal é a incidencia performativa (histórica) dunha declaración sobre unha toma de posición política propia cando esta se reconduce, por asfixia mediática, á esfera do privado?

Substitúe o testemuño á acción?

Conserva algunha lexitimidade social o que noutra altura histórica se chamou “intelectual”?

Cantos intelectuais por km2 son admisíbeis nas condicións de ilegalización do pensamento que estamos a experimentar en termos culturais e mediáticos?

Dependería a resposta á cuestión anterior do grao de autonomía nacional e do grao de autonomía do campo de produción ideolóxica de que se trate?

Só intelectuais, artistas e outros suxeitos catalogábeis dentro do marco do chamado exotismo histórico manteñen a prerrogativa de declararse algo en termos de verbalización pública?

Son o mesmo discurso público e verbalización pública?

Hai posibilidade dun discurso público non verbalizado?

Como medirmos a eficacia das declaracións públicas?

A opción que queda é posibilismo raso e calculador vs. estatuaria pública nunha historia posíbel/improbábel?

Que facermos con tanto papel?

[Furtivos nunha praia. Fotografía de La Voz de Galicia]

Arredistas e irredentistas

29 de Xaneiro de 2009

Agora que Ferrín pide facermos outing colectivo no debate sobre a soberanía nacional e que a demanda coincide no tempo coa floración de mimosas e mais de facemillos, con todo o mundo a bombardear para que un abra trinque e faga amigos, vénme aos miolos unha dialéctica estraña, que non modulo nin matizo e que, como dirían os poetas posrománticos finiseculares (finiseculares de aí mesmo, non só os do XIX), abrocha de modo espontáneo e ceibo da ialma.

Percibo, en efecto, un movemento de contrarios a percorrer pantallas. Poñámoslle nome: arredismo do eu e irredentismo do nós. O primeiro mangonea en chats e foros, funciona e desarma no espacial-identitario. O segundo goberna en Facebook, sen ir máis lonxe. O seu funcionamento especialízase no crono-identitario.

O arredismo do eu implica unha pulsión por abandonar o que se é, a identidade individualizada que cansa e provén xa do vello ennui pascaliano (nada a ver coa frivolización Gainsbourg, que lembra máis ben a ensoñación dun Pour-soi sartreano a percorrer corredores filolóxicos e a custodiar todo parler-femme). O arredismo do eu conduce á multiplicación viral da identidade. Senta un cos dedos no teclado e xa é tantos coma teclas. En minutos a identidade abisma ao exponencial. Nun chat paquistaní que espiei esoutro día preguntaban segundo entrabas: casta? relixión? E un pode arredarse de si, centrifugarse na voráxine, evadirse do sangue e do fedor que emana de boca e horario. O vicio é individual.

O irredentismo do nós consiste nun movemento de ex-pulsión, de auto-propulsión no carrusel da vida xa vivida ou case vivida, pero conduce a outro territorio, a territorios comúns. Basicamente, hai unha nostalxia do tempo neste caso. Facebook alela acenos e os acólitos desa mística acoden en comuñón ás campás da vella infancia para reconquistar pasados, vidas que puideron ser, anagnórises diferidas, como no atildado Eliot. Alí, onda a terra usurpada da xuventude ida para sempre, localizamos nomes, pasos, sombras. Ou tamén onda a fronteira deíctica que constitúe a linguaxe e anuncia estou aquí. Nunca só, na horda.

[Xardín da Place André Maginot de Nancy, La Lorraine et l’Alsace retrouvée]