Quandoque bonus…

Un dos misterios da arte é o dos malos pasos. Homero adormecía nalgún hexámetro e algo semellante aconteceu a Petrarca, a Garcilaso, a Schiller ou a Maiakovski algunha vez. Quen está libre diso? No verso de feitura clasicista, pola tensión do ritmo e os múltiples axustes que modelan a expresión, o descoido alcanza unha perceptibilidade case exponencial, de xeito que queda como ecoando na memoria de quen leu e acusa ao autor con crueldade. Nas formas poéticas fundamentadas na creba aparente de convencións rítmicas e nas abertas a tropoloxías novas existe, de primeiras, a sensación de que o erro, o descoido como tal, queda excluído, un pouco “por (xogar a) ser todo descoido”. Mais non é así, ca. De ningún modo é así, e esta é unha das miraxes que máis confunden ao escritor/a que comeza. Ramiro Fonte teimaba moito niso, non sen razón

O único que acontece é que algunhas sondas lectoras non captan o erro. Hai agora por aquí, sen irmos máis lonxe, un blog recente de randeeiras para o despece, un blog que compila poemas fracasados, algo que un sempre tivo ilusión de facer (non como blog e non tampouco como arma de combate, só como perversión privada). En fin, con independencia do criterio “gusto”, tan difícil de homologar, hai pistas que falan de desaxustes, de faltas contra o que o vello Horacio nomeou decoro, termo hoxe inutilizábel porque a semántica lle moveu os marcos e que basicamente está ligado a un principio de selección. E a ese respecto diría algo máis: hai obras completas —traxectorias nalgún caso abertas e en marcha— que eu non podo deixar de ver como un erro global. Algunhas corresponden a moi ilustres e canonizados escritores. E non son quen de lles atopar paliativos.

Asumo como certo que unha boa educación literaria é aquela que capacita para detectar o erro nunha primeira lectura, case de forma automática (así funcionan, seica, moitos xuris aos que abruma o material asignado para a peneira inicial: dous erros grosos nunha páxina, fóra!). O interesante do erro nos grandes escritores, nos que hai consenso en valorar dese xeito —e sei que todo isto é moi problemático e merecería moi extenso rodapé—, é a certeza de que o mal paso pode analizarse en relación non tanto co oficio ou o despiste autoriais como coa poética de fondo, entendendo por tal unha serie non excesivamente ampla de criterios de marca (entre eles, p.e., a posición estética e a posición política desde as cales se fala; porque, isto é relevante, é imposíbel falar desde un non-lugar estético/político), que desde logo van alén do que algúns chamarían estilo. Tamén desexaría incidir en que o erro non sempre ten unha manifestación concisa, limitada a unha mala frase ou construción. Ás veces sobarda esa dimensión, incluso con codicia famenta.

Pensaba isto lendo hoxe o que desde hai moitos anos é para min un agasallo insuperábel. O dietario mensual do Bieito Iglesias en Tempos Novos. Por que non funcionan esas doas do exilio vasco? Por que non van? Creo que o teño claro e, desde logo, non me estou a referir á triste anécdota de base senón ao que antes sobrevoei como simple poética. Pero agora teño que ir espantar os centos de estorniños que me atordan no tellado.

5 ResponsesQuandoque bonus… to “”

  1. Anonymous Says:

    feliz quen estorniños espanta e tempo ten
    de encher con notas sabias o seu blog

  2. Anonymous Says:

    Ousado de min, encantaríame que o señor lándoa nos deixase ler algunha nota crítica ou de lectura a respecto de Vladimir Maiakovski. Ao meu ver, trátase dun poeta mal, escasamente, traducido a linguas peninsulares e peor intepretado. Obrigado.

  3. lándoas Says:

    Parece ser que Maiakovski non falaba máis ca ruso. E semella que o ruso de Maiakovski responde a unha absorción plena da oralidade real, a urbana, a campesiña da infancia no Cáucaso, a carceraria. Da oralidade como interacción, porque a oralidade é basicamente iso, axuste, retruque, acordo, fusión. Así que os tradutores téñeno complicado. Algo menos cando se trata dos poemas das viaxes, supoño. Non lembro quedar nunca preso dunha tradución de Maiakovski, pero a asimilación poética do acontecer bélico, revolucionario, histórico… conserva todo o interese malia á coñecida prescrición estalinista. Non?

  4. Anonymous Says:

    Por suposto que conserva todo o interese. Alén das dificultades do ruso de Maiakovski ao hora de transportalo a outros idiomas, as traducións dispoñíbeis pecan de pouco rigor antolóxico, son descoidadas, bibliograficamente pobres. E é unha mágoa precisamente por todo iso que expón sobre absorción da oralidade nunha vangarda poética -algo non tan afastado de determinados surrealistas, penso.

    Obrigado.

  5. lándoas » Arquivo do blogue » Tumbas e periódicos vellos Says:

    […] algunha vez por aquí de epitafios. Entre o de Shakespeare e o de Huidobro quedo francamente co primeiro. O do poeta […]